Personen- en familierecht
Onderwijsgroepen
Bijeenkomst 1.
Taak 1. In den beginne
Eva en Adam zijn al vijf jaren een paar. Eva koestert sinds twee jaar een diepe kinderwens die maar
niet in vervulling wil gaan. Medische onderzoeken bieden geen soelaas. Eva kan niet van het idee af
dat het aan de kwaliteit van het zaad van Adam ligt dat zij niet zwanger raakt. Op haar werk deelt zij
haar idee met een bevriende collega, Damien. Hij wil haar wel helpen: Hij kan zaad aan haar afstaan
waarmee zij zich vervolgens in een kliniek kan laten bevruchten...en zo geschiedde.
De kunstmatige bevruchting, waarvan Adam trouwens niets weet, leidt tot een zwangerschap. Eva en
Adam zijn dolgelukkig met de zwangerschap!
Na enige tijd wordt Kaim geboren. Tot grote schrik van Adam en Eva heeft Kaim een donkere
gelaatstint. Blijkbaar is bij de inseminatie het zaad van Damien verwisseld met het zaad van een
andere donor. Eva moet Adam nu wel inlichten over “haar leugen”. Adam is des duivels, hij wil niets
meer met Eva te maken hebben en al helemaal niet met Kaim, het “product van alle bedrog”!
Eva is ondanks alles erg gelukkig met Kaim. Ze vindt wel dat Kaim een vader moet hebben. Ze vraagt
zich af of Adam, dan wel Damien, niet in aanmerking komen voor het juridisch vaderschap.
Wat houdt het juridisch vaderschap in? Hoe wordt je vader? Benoem tevens welke gevolgen
dit met zich brengt.
Art. 1:197 BW: een kind, zijn ouders en hun bloedverwanten staan in een familierechtelijke betrekking
tot elkaar.
Afstamming: de door geboorte ontstane betrekking tussen ouders en kinderen
De door afstamming ontstane juridische betrekking: familierechtelijke betrekking (bijna gelijk aan art. 8
EVRM).
Rechtsgevolgen van erkenning
1. Indien een kind alleen in familierechtelijke betrekking tot de moeder staat, heeft het haar
geslachtsnaam (art. 1:5 lid 1 BW). Indien een kind door een man wordt erkend, kan het diens
geslachtsnaam verkrijgen als de moeder en de erkennen daarvoor kiezen, wordt geen keuze
gemaakt dan houdt het kind de geslachtsnaam van de moeder (art. 1:5 lid 2 BW).
2. Gedurende het huwelijk oefenen de ouders het gezag over hun minderjarige kinderen
gezamenlijk uit (art. 1:251 en 1:251a BW). Geen huwelijk, samen gezag op verzoek: art. 1:244
BW.
3. Het kind heeft het recht op omgang met zijn ouders. De niet met het gezag belaste ouder
heeft het recht op en de verplichting tot omgang met zijn kind (art. 1:377a lid 1 BW).
4. Tot het verstrekken van levensonderhoud zijn op grond van bloedverwantschap gehouden de
ouders en de kinderen (art. 1:392 lid 1 sub a en b BW).
5. Tot de nalatenschap worden door de wet o.a. geroepen zij die tot de overledene in
familierechtelijke betrekking stonden (art. 4:10 lid 3 BW).
6. Ook de nationaliteit is van groot belang voor het bestaan van de familierechtelijke betrekking,
zie Rijkswet op het Nederlanderschap.
Vader:
- Juridische afstamming
- Is niet per se hetzelfde als biologische afstamming
- Wettelijke terminologie inzake vaderschap:
o Biologische vader: van wie het genetisch materiaal afkomstig is (verwekker,
spermadonor)
o Verwekker: geslachtsgemeenschap met de moeder waardoor het kind ontstaan is
o Instemmende levensgezel: stemt in met een daad wat bevruchting bij de moeder tot
gevolg kan hebben
, Personen- en familierecht
Art. 1:199 BW:
a. Die op het tijdstip van de geboorte van het kind met de vrouw uit wie het kind is geboren, is
gehuwd of een GP is aangegaan, tenzij onderdeel b of de slotzin van art. 1:198 lid 1 sub b BW
geldt;
b. Wiens huwelijk of GP met de vrouw uit wie het kind is geboren, binnen 306 dagen voor de
geboorte van het kind door zijn dood is ontbonden, zelfs indien de moeder was hertrouwd of
een nieuw GP had, indien echter de vrouw sedert de 306 e dag voor de geboorte van het kind
was gescheiden van tafel en bed of zij en haar echtgenoot of GP sedert dat tijdstip
gescheiden hebben geleefd, kan de vrouw binnen een jaar na de geboorte van het kind ten
overstaan van de ambtenaar verklaren dat haar overleden echtgenoot of GP niet de vader van
het kind is, van welke verklaring een akte wordt opgemaakt; was de moeder op het tijdstip van
de geboorte hertrouwd of had zij een nieuw partnerschap laten registreren, dan is in dat geval
de huidige echtgenoot of GP de vader, of de lesbische moeder van het kind (art. 1:198 lid 1
sub b BW);
c. Die het kind heeft erkend (art. 1:203 BW);
d. Wiens ouderschap gerechtelijk is vastgesteld (art. 1:207 en 1:208 BW);
e. Die het kind heeft geadopteerd (art. 1:227 BW).
Wat houdt het juridisch moederschap in? Hoe wordt je moeder? Benoem tevens welke
gevolgen dit met zich brengt.
Art. 1:198 BW geeft hierop antwoord. Tot 1 april 2014 was dit slechts de vrouw uit wie het kind is
geboren of die het kind heeft geadopteerd. Dit geldt ook als het genetische materiaal waaruit het kind
is ontstaan, niet afkomstig is van de vrouw die het kind heeft gebaard.
- Juridisch moederschap alleen ontstaan via de wijzen van art. 1:198 BW
- Biologische moeder de vrouw die het kind baart
- Genetische moeder de eicel donatrice, dus moeder eicel
- Baarmoeder = draagmoeder
- Duomoeder of meemoeder partner van de vrouw die het kind baart
- Draagmoeder = baarmoeder = biologische moeder
De wet lesbisch ouderschap heeft het aantal juridische moeders aanzienlijk doen stijgen. Naar gelden
recht bestaan de volgende juridische moeders op grond van art. 1:198 lid 1 BW
a. De vrouw uit wie het kind is geboren;
b. De (overleden) echtgenote of de (overleden) geregistreerde lesbische partner van de vrouw
uit wie het kind is geboren, ten tijde van de geboorte van het kind (meemoeder/duomoeder),
wel sprake van een anonieme donor;
c. De vrouw die het kind heeft erkend (art. 1:203 BW);
d. De vrouw wier ouderschap gerechtelijk is vastgesteld (art. 1:207 en 1:208 BW); geen
toestemming nodig
e. De vrouw die het kind heeft geadopteerd (art. 1:227 BW).
Damien is geen verwekker want heeft geen geslachtsgemeenschap gehad, dan ben je alleen
donor.
Bekende donor heeft de intentie, de moeder heeft de keuze wie mag erkennen.
Kan je altijd juridisch vader worden als je er niks van af wist? Of mag je erna gewoon
ontkennen? Bekijk deze situatie in twee opzichten: getrouwd en niet getrouwd.
Als Eva en Adam getrouwd zijn, dan wordt Kaim binnen het huwelijk geboren, Adam wordt dan van
rechtswege juridisch vader van het kind (art. 1:199 sub a BW). Het in art. 1:199 sub a en b BW
bedoelde vaderschap kan op de grond dat de man niet de biologische vader van het kind is, worden
ontkend:
a. Door de vader of de moeder van het kind (art.1:200 lid 1 sub a BW);
b. Door het kind zelf (art. 1:200 lid 1 BW).
Adam zou dus kunnen ontkennen. De vader of de moeder kan het in art. 1:199 sub a en b BW
bedoelde vaderschap niet ontkennen, indien de man voor het huwelijk of GP heeft kennis gedragen
van de zwangerschap (art. 1:200 lid 2 BW). De vader of de moeder kan het in art. 1:199 sub a en b
BW bedoelde vaderschap evenmin ontkennen, indien de man heeft ingestemd met een daad die de
verwekking van het kind tot gevolg kan hebben gehad (art. 1:200 lid 3 BW), denk aan IVF, instemming
overspel. Het in art. 1:200 lid 2 en 3 BW bepaalde is niet van toepassing ten aanzien van de vader,
, Personen- en familierecht
indien de moeder hem heeft bedrogen omtrent de verwekker (art. 1:200 lid 4 BW). In dat geval kan de
vader dus wel, maar de moeder niet het vaderschap ontkennen. In dit geval kan Adam dus ontkennen.
Alleen sprake van lid 4 als lid 2 of 3 van toepassing is.
Als Eva en Adam niet getrouwd zijn, dan wordt Adam niet van rechtswege vader, maar dan moet een
juridisch vader Kaim erkennen en gezag aanvragen, dit gebeurt dan niet van rechtswege (art. 1:199
sub c BW). Dit zal hoogst waarschijnlijk niet gebeuren, waardoor Adam geen verplichtingen heeft
jegens het kind.
Kan iemand gedwongen worden tot vaderschap? (Gerechtelijke vaststelling)
De gerechtelijke vaststelling van heet ouderschap kan worden beschouwd als de laatste mogelijkheid
om een familierechtelijke betrekking tussen een kind en zijn verwekker of degene die met
laatstgenoemde is gelijkgesteld, te weten de zogenaamde instemmende levensgezel, zo nodig na
diens overlijden, tot stand te brengen.
Blijkens art. 1:207 lid 1 BW kan het ouderschap van een persoon, ook indien deze is overleden, door
de rechtbank worden vastgesteld op twee gronden, te weten op de grond dat deze persoon:
a. De verwekker van het kind is of
b. Als levensgezel van de moeder heeft ingestemd met een daad die de verwekking van het kind
tot gevolg kan hebben gehad.
De gerechtelijke vaststelling van het ouderschap geschiedt op verzoek van:
a. De moeder, tenzij het kind de leeftijd van 16 jaar heeft bereikt;
b. Het kind.
Op grond van art. 1:207 lid 2 BW kan vaststelling van het ouderschap in 3 gevallen niet geschieden,
namelijk indien:
a. Het kind twee ouders heeft, men kan immers in de eerste graad tot niet meer dan twee
personen van verschillend of gelijk geslacht in familierechtelijke betrekking staan;
b. Tussen de in art. 1:207 lid 1 BW bedoelde persoon en de moeder van het kind krachtens art.
1:41 BW geen huwelijk zou mogen worden gesloten, met andere woorden: tussen hen te
nauwe bloedverwantschap bestaat, of krachtens art. 1:80a lid 5 BW geen GP zou mogen
worden geregistreerd;
c. De in art. 1:207 lid 1 BW bedoelde persoon een minderjarige is die de leeftijd van 16 jaar nog
niet heeft bereikt, tenzij hij voordat hij deze leeftijd heeft bereikt is overleden.
Hoe zit het met anonieme donor aanmerking vaderschap?
Wet lesbisch ouderschap.
- Anonieme donor: meemoeder kan juridisch moeder worden ex art. 1:198 sub b BW.
- Bekende donor: meemoeder niet van rechtswege moeder, ook niet bij huwelijk/GP. Dan moet
de meemoeder het kind erkennen.
Wet donor kunstmatige bevruchting
, Personen- en familierecht
Taak 2. En hoe het verder ging
Via bevriende collega Damien, heeft Eva Sarah leren kennen met wie zij sinds enige tijd een relatie
heeft. Eva, Sarah en Kaim zijn gelukkig samen, maar ter vervolmaking van hun geluk willen zij graag
nog een kindje. Zij vragen Damien of hij nog een keer bereid is zaad af te staan. Dit keer ter
inseminatie van Sarah. Damien stemt toe onder voorwaarde dat hem een rol toebedeeld zal worden in
het leven van het “nieuwe kindje”. Sarah raakt zwanger van een tweeling.
Helaas krijgt Sarah na 23 weken zwangerschap complicaties waardoor een van de kindjes levenloos
geboren wordt. Het kindje is een meisje en Sarah en Eva noemen haar Rebecca. Eva gaat op de
geboortedag van Rebecca naar de Burgerlijke Stand om aangifte te doen van de geboorte en het
overlijden van Rebecca.
Na negen maanden zwangerschap baart Sarah zoontje Abel. Sarah en Eva voelen zich allebei op en
top moeder. Ook Damien is trots op “zijn zoon”. Hij past vaak op Abel en Kaim en doet vaker “iets
leuks” met Abel. Sarah en Eva vinden dat Damien zich te veel bemoeit met de opvoeding van Abel en
weigeren Damien nog verder de toegang tot hun huis. Volgens hen was van meet af aan de bedoeling
dat “zij de moeders van Abel zouden zijn en Damiens rol van ondergeschikte betekenis zou zijn”.
Damien wil het echter niet bij deze penibele situatie laten en overweegt juridische stappen....
HR 6 nov 2015: misbruik van recht door moeder, dan geen vernietiging erkenning ex art. 1:204 BW
In hoeverre kan Damien een rol krijgen ten behoeve van kind? Recht op omgang?
Gaat het om een bekende donor, dan blijft art. 1:227 lid 3 BW onverkort van toepassing. Nu Damien
een bekende donor is zou Eva niet kunnen adopteren als meemoeder van Abel. Nu Damien de
verwekker is en in een familierechtelijke betrekking staat kan hij Abel erkennen (art. 1:199 sub c BW).
- De baarmoeder heeft de keuze:
a. Toestemming aan de duomoeder
b. Toestemming aan de bekende donor
- Is eenmaal toestemming aan een beider verleend dan kan diegene zijn ouderschap niet meer
aangetast worden door de ander omdat het kind inmiddels 2 ouders heeft.
Aangifte geboorte: kan dit op deze manier in de casus?
Bij de geboorteakte wordt gelijktijdig een overlijdensakte opgemaakt.
Art. 1:2 BW. Art. 1:19i lid 2 jo. 1:19e lid 6 BW
Levenloos: overlijdensakte na 3 dagen geboorteakte en een overlijdensakte, voor 3 dagen alleen
overlijdensakte.
Kunnen ze Damien weigeren met betrekking tot opvoeding?
Het kind heeft het recht op omgang met zijn ouders. De niet met het gezag belaste ouder heeft het
recht op en de verplichting tot omgang met zijn kind (art. 1:377a lid 1 BW).
Welke stappen kan Damien hiertegen ondernemen? Omgang? Vaderschap?
Damien kan het kind erkennen, mocht Sarah dit niet toestaan dan kan Damien vervangende
toestemming vragen aan de rechtbank ex art. 1:199 sub d BW. Er moet dan sprake zijn van een
familierechtelijke betrekking.
Vervangende toestemming ex art. 1:204 lid 3 BW
Nauwe persoonlijke betrekking: opbouwen tijdens zwangerschap kan dit ook al aantonen.
Intentie is er
Jurisprudentie: biologische vader + family life = verwekker
Onderwijsgroepen
Bijeenkomst 1.
Taak 1. In den beginne
Eva en Adam zijn al vijf jaren een paar. Eva koestert sinds twee jaar een diepe kinderwens die maar
niet in vervulling wil gaan. Medische onderzoeken bieden geen soelaas. Eva kan niet van het idee af
dat het aan de kwaliteit van het zaad van Adam ligt dat zij niet zwanger raakt. Op haar werk deelt zij
haar idee met een bevriende collega, Damien. Hij wil haar wel helpen: Hij kan zaad aan haar afstaan
waarmee zij zich vervolgens in een kliniek kan laten bevruchten...en zo geschiedde.
De kunstmatige bevruchting, waarvan Adam trouwens niets weet, leidt tot een zwangerschap. Eva en
Adam zijn dolgelukkig met de zwangerschap!
Na enige tijd wordt Kaim geboren. Tot grote schrik van Adam en Eva heeft Kaim een donkere
gelaatstint. Blijkbaar is bij de inseminatie het zaad van Damien verwisseld met het zaad van een
andere donor. Eva moet Adam nu wel inlichten over “haar leugen”. Adam is des duivels, hij wil niets
meer met Eva te maken hebben en al helemaal niet met Kaim, het “product van alle bedrog”!
Eva is ondanks alles erg gelukkig met Kaim. Ze vindt wel dat Kaim een vader moet hebben. Ze vraagt
zich af of Adam, dan wel Damien, niet in aanmerking komen voor het juridisch vaderschap.
Wat houdt het juridisch vaderschap in? Hoe wordt je vader? Benoem tevens welke gevolgen
dit met zich brengt.
Art. 1:197 BW: een kind, zijn ouders en hun bloedverwanten staan in een familierechtelijke betrekking
tot elkaar.
Afstamming: de door geboorte ontstane betrekking tussen ouders en kinderen
De door afstamming ontstane juridische betrekking: familierechtelijke betrekking (bijna gelijk aan art. 8
EVRM).
Rechtsgevolgen van erkenning
1. Indien een kind alleen in familierechtelijke betrekking tot de moeder staat, heeft het haar
geslachtsnaam (art. 1:5 lid 1 BW). Indien een kind door een man wordt erkend, kan het diens
geslachtsnaam verkrijgen als de moeder en de erkennen daarvoor kiezen, wordt geen keuze
gemaakt dan houdt het kind de geslachtsnaam van de moeder (art. 1:5 lid 2 BW).
2. Gedurende het huwelijk oefenen de ouders het gezag over hun minderjarige kinderen
gezamenlijk uit (art. 1:251 en 1:251a BW). Geen huwelijk, samen gezag op verzoek: art. 1:244
BW.
3. Het kind heeft het recht op omgang met zijn ouders. De niet met het gezag belaste ouder
heeft het recht op en de verplichting tot omgang met zijn kind (art. 1:377a lid 1 BW).
4. Tot het verstrekken van levensonderhoud zijn op grond van bloedverwantschap gehouden de
ouders en de kinderen (art. 1:392 lid 1 sub a en b BW).
5. Tot de nalatenschap worden door de wet o.a. geroepen zij die tot de overledene in
familierechtelijke betrekking stonden (art. 4:10 lid 3 BW).
6. Ook de nationaliteit is van groot belang voor het bestaan van de familierechtelijke betrekking,
zie Rijkswet op het Nederlanderschap.
Vader:
- Juridische afstamming
- Is niet per se hetzelfde als biologische afstamming
- Wettelijke terminologie inzake vaderschap:
o Biologische vader: van wie het genetisch materiaal afkomstig is (verwekker,
spermadonor)
o Verwekker: geslachtsgemeenschap met de moeder waardoor het kind ontstaan is
o Instemmende levensgezel: stemt in met een daad wat bevruchting bij de moeder tot
gevolg kan hebben
, Personen- en familierecht
Art. 1:199 BW:
a. Die op het tijdstip van de geboorte van het kind met de vrouw uit wie het kind is geboren, is
gehuwd of een GP is aangegaan, tenzij onderdeel b of de slotzin van art. 1:198 lid 1 sub b BW
geldt;
b. Wiens huwelijk of GP met de vrouw uit wie het kind is geboren, binnen 306 dagen voor de
geboorte van het kind door zijn dood is ontbonden, zelfs indien de moeder was hertrouwd of
een nieuw GP had, indien echter de vrouw sedert de 306 e dag voor de geboorte van het kind
was gescheiden van tafel en bed of zij en haar echtgenoot of GP sedert dat tijdstip
gescheiden hebben geleefd, kan de vrouw binnen een jaar na de geboorte van het kind ten
overstaan van de ambtenaar verklaren dat haar overleden echtgenoot of GP niet de vader van
het kind is, van welke verklaring een akte wordt opgemaakt; was de moeder op het tijdstip van
de geboorte hertrouwd of had zij een nieuw partnerschap laten registreren, dan is in dat geval
de huidige echtgenoot of GP de vader, of de lesbische moeder van het kind (art. 1:198 lid 1
sub b BW);
c. Die het kind heeft erkend (art. 1:203 BW);
d. Wiens ouderschap gerechtelijk is vastgesteld (art. 1:207 en 1:208 BW);
e. Die het kind heeft geadopteerd (art. 1:227 BW).
Wat houdt het juridisch moederschap in? Hoe wordt je moeder? Benoem tevens welke
gevolgen dit met zich brengt.
Art. 1:198 BW geeft hierop antwoord. Tot 1 april 2014 was dit slechts de vrouw uit wie het kind is
geboren of die het kind heeft geadopteerd. Dit geldt ook als het genetische materiaal waaruit het kind
is ontstaan, niet afkomstig is van de vrouw die het kind heeft gebaard.
- Juridisch moederschap alleen ontstaan via de wijzen van art. 1:198 BW
- Biologische moeder de vrouw die het kind baart
- Genetische moeder de eicel donatrice, dus moeder eicel
- Baarmoeder = draagmoeder
- Duomoeder of meemoeder partner van de vrouw die het kind baart
- Draagmoeder = baarmoeder = biologische moeder
De wet lesbisch ouderschap heeft het aantal juridische moeders aanzienlijk doen stijgen. Naar gelden
recht bestaan de volgende juridische moeders op grond van art. 1:198 lid 1 BW
a. De vrouw uit wie het kind is geboren;
b. De (overleden) echtgenote of de (overleden) geregistreerde lesbische partner van de vrouw
uit wie het kind is geboren, ten tijde van de geboorte van het kind (meemoeder/duomoeder),
wel sprake van een anonieme donor;
c. De vrouw die het kind heeft erkend (art. 1:203 BW);
d. De vrouw wier ouderschap gerechtelijk is vastgesteld (art. 1:207 en 1:208 BW); geen
toestemming nodig
e. De vrouw die het kind heeft geadopteerd (art. 1:227 BW).
Damien is geen verwekker want heeft geen geslachtsgemeenschap gehad, dan ben je alleen
donor.
Bekende donor heeft de intentie, de moeder heeft de keuze wie mag erkennen.
Kan je altijd juridisch vader worden als je er niks van af wist? Of mag je erna gewoon
ontkennen? Bekijk deze situatie in twee opzichten: getrouwd en niet getrouwd.
Als Eva en Adam getrouwd zijn, dan wordt Kaim binnen het huwelijk geboren, Adam wordt dan van
rechtswege juridisch vader van het kind (art. 1:199 sub a BW). Het in art. 1:199 sub a en b BW
bedoelde vaderschap kan op de grond dat de man niet de biologische vader van het kind is, worden
ontkend:
a. Door de vader of de moeder van het kind (art.1:200 lid 1 sub a BW);
b. Door het kind zelf (art. 1:200 lid 1 BW).
Adam zou dus kunnen ontkennen. De vader of de moeder kan het in art. 1:199 sub a en b BW
bedoelde vaderschap niet ontkennen, indien de man voor het huwelijk of GP heeft kennis gedragen
van de zwangerschap (art. 1:200 lid 2 BW). De vader of de moeder kan het in art. 1:199 sub a en b
BW bedoelde vaderschap evenmin ontkennen, indien de man heeft ingestemd met een daad die de
verwekking van het kind tot gevolg kan hebben gehad (art. 1:200 lid 3 BW), denk aan IVF, instemming
overspel. Het in art. 1:200 lid 2 en 3 BW bepaalde is niet van toepassing ten aanzien van de vader,
, Personen- en familierecht
indien de moeder hem heeft bedrogen omtrent de verwekker (art. 1:200 lid 4 BW). In dat geval kan de
vader dus wel, maar de moeder niet het vaderschap ontkennen. In dit geval kan Adam dus ontkennen.
Alleen sprake van lid 4 als lid 2 of 3 van toepassing is.
Als Eva en Adam niet getrouwd zijn, dan wordt Adam niet van rechtswege vader, maar dan moet een
juridisch vader Kaim erkennen en gezag aanvragen, dit gebeurt dan niet van rechtswege (art. 1:199
sub c BW). Dit zal hoogst waarschijnlijk niet gebeuren, waardoor Adam geen verplichtingen heeft
jegens het kind.
Kan iemand gedwongen worden tot vaderschap? (Gerechtelijke vaststelling)
De gerechtelijke vaststelling van heet ouderschap kan worden beschouwd als de laatste mogelijkheid
om een familierechtelijke betrekking tussen een kind en zijn verwekker of degene die met
laatstgenoemde is gelijkgesteld, te weten de zogenaamde instemmende levensgezel, zo nodig na
diens overlijden, tot stand te brengen.
Blijkens art. 1:207 lid 1 BW kan het ouderschap van een persoon, ook indien deze is overleden, door
de rechtbank worden vastgesteld op twee gronden, te weten op de grond dat deze persoon:
a. De verwekker van het kind is of
b. Als levensgezel van de moeder heeft ingestemd met een daad die de verwekking van het kind
tot gevolg kan hebben gehad.
De gerechtelijke vaststelling van het ouderschap geschiedt op verzoek van:
a. De moeder, tenzij het kind de leeftijd van 16 jaar heeft bereikt;
b. Het kind.
Op grond van art. 1:207 lid 2 BW kan vaststelling van het ouderschap in 3 gevallen niet geschieden,
namelijk indien:
a. Het kind twee ouders heeft, men kan immers in de eerste graad tot niet meer dan twee
personen van verschillend of gelijk geslacht in familierechtelijke betrekking staan;
b. Tussen de in art. 1:207 lid 1 BW bedoelde persoon en de moeder van het kind krachtens art.
1:41 BW geen huwelijk zou mogen worden gesloten, met andere woorden: tussen hen te
nauwe bloedverwantschap bestaat, of krachtens art. 1:80a lid 5 BW geen GP zou mogen
worden geregistreerd;
c. De in art. 1:207 lid 1 BW bedoelde persoon een minderjarige is die de leeftijd van 16 jaar nog
niet heeft bereikt, tenzij hij voordat hij deze leeftijd heeft bereikt is overleden.
Hoe zit het met anonieme donor aanmerking vaderschap?
Wet lesbisch ouderschap.
- Anonieme donor: meemoeder kan juridisch moeder worden ex art. 1:198 sub b BW.
- Bekende donor: meemoeder niet van rechtswege moeder, ook niet bij huwelijk/GP. Dan moet
de meemoeder het kind erkennen.
Wet donor kunstmatige bevruchting
, Personen- en familierecht
Taak 2. En hoe het verder ging
Via bevriende collega Damien, heeft Eva Sarah leren kennen met wie zij sinds enige tijd een relatie
heeft. Eva, Sarah en Kaim zijn gelukkig samen, maar ter vervolmaking van hun geluk willen zij graag
nog een kindje. Zij vragen Damien of hij nog een keer bereid is zaad af te staan. Dit keer ter
inseminatie van Sarah. Damien stemt toe onder voorwaarde dat hem een rol toebedeeld zal worden in
het leven van het “nieuwe kindje”. Sarah raakt zwanger van een tweeling.
Helaas krijgt Sarah na 23 weken zwangerschap complicaties waardoor een van de kindjes levenloos
geboren wordt. Het kindje is een meisje en Sarah en Eva noemen haar Rebecca. Eva gaat op de
geboortedag van Rebecca naar de Burgerlijke Stand om aangifte te doen van de geboorte en het
overlijden van Rebecca.
Na negen maanden zwangerschap baart Sarah zoontje Abel. Sarah en Eva voelen zich allebei op en
top moeder. Ook Damien is trots op “zijn zoon”. Hij past vaak op Abel en Kaim en doet vaker “iets
leuks” met Abel. Sarah en Eva vinden dat Damien zich te veel bemoeit met de opvoeding van Abel en
weigeren Damien nog verder de toegang tot hun huis. Volgens hen was van meet af aan de bedoeling
dat “zij de moeders van Abel zouden zijn en Damiens rol van ondergeschikte betekenis zou zijn”.
Damien wil het echter niet bij deze penibele situatie laten en overweegt juridische stappen....
HR 6 nov 2015: misbruik van recht door moeder, dan geen vernietiging erkenning ex art. 1:204 BW
In hoeverre kan Damien een rol krijgen ten behoeve van kind? Recht op omgang?
Gaat het om een bekende donor, dan blijft art. 1:227 lid 3 BW onverkort van toepassing. Nu Damien
een bekende donor is zou Eva niet kunnen adopteren als meemoeder van Abel. Nu Damien de
verwekker is en in een familierechtelijke betrekking staat kan hij Abel erkennen (art. 1:199 sub c BW).
- De baarmoeder heeft de keuze:
a. Toestemming aan de duomoeder
b. Toestemming aan de bekende donor
- Is eenmaal toestemming aan een beider verleend dan kan diegene zijn ouderschap niet meer
aangetast worden door de ander omdat het kind inmiddels 2 ouders heeft.
Aangifte geboorte: kan dit op deze manier in de casus?
Bij de geboorteakte wordt gelijktijdig een overlijdensakte opgemaakt.
Art. 1:2 BW. Art. 1:19i lid 2 jo. 1:19e lid 6 BW
Levenloos: overlijdensakte na 3 dagen geboorteakte en een overlijdensakte, voor 3 dagen alleen
overlijdensakte.
Kunnen ze Damien weigeren met betrekking tot opvoeding?
Het kind heeft het recht op omgang met zijn ouders. De niet met het gezag belaste ouder heeft het
recht op en de verplichting tot omgang met zijn kind (art. 1:377a lid 1 BW).
Welke stappen kan Damien hiertegen ondernemen? Omgang? Vaderschap?
Damien kan het kind erkennen, mocht Sarah dit niet toestaan dan kan Damien vervangende
toestemming vragen aan de rechtbank ex art. 1:199 sub d BW. Er moet dan sprake zijn van een
familierechtelijke betrekking.
Vervangende toestemming ex art. 1:204 lid 3 BW
Nauwe persoonlijke betrekking: opbouwen tijdens zwangerschap kan dit ook al aantonen.
Intentie is er
Jurisprudentie: biologische vader + family life = verwekker
