De moderne sociotechnische benadering
H1 Inleiding
De sociotechniek kan gezien worden als de bedrijfskundige studie van het functioneren van
organisaties, in relatie tot de omgevingscontext, die door de onderlinge samenhang tussen
organisatievormgeving, in termen van structuur en de systemen en sociale variabelen wordt
bepaald.
Volgens deze definitie van moderne sociotechniek zijn de volgende kenmerken van belang:
De organisatievormgeving wordt gezien als een strategisch vraagstuk.
In relatie tot de strategische positionering is de organisatievormgeving
voorwaardenscheppend voor het behalen van resultaten op de gebieden kwaliteit
van organisatie en arbeid(-relaties).
Een centraal begrip bij organisatievormgeving is complexiteit.
De organisatie wordt gezien als een integraal samenhangend geheel van zowel
sociale als technische variabelen.
H2 Het ontstaan van de sociotechnische benadering
Sociotechniek is voor het eerst aan bod gekomen toen verbeteringen in het technisch
systeem van een bedrijf niet leidden tot de verwachte resultaten door het achterblijven van
het sociale systeem.
Op grond van dit inzicht werd een nieuwe organisatievorm ontwikkeld, waarbij kleine
groepen een complete taak op een zelfstandige wijze tot uitvoering brachten. Dit zorgden
voor verbeteringen.
Door het veranderen van de taakinhoud van medewerkers, door middel van taakroulatie,
taakverruiming en taakverrijking en door het versterken van de samenwerking, werd beoogd
zinvoller werk voor mensen te creëren en de productiviteit te verbeteren.
Een vernieuwing van organisaties vond niet plaats omdat:
Experimenten plaatsvonden in een klein deel van de organisatie waardoor er geen
actieve steun van het management was.
De consequenties van meer regelcapaciteit in het operationele proces voor de
organisatie als geheel werd niet goed overzien.
Het werkklimaat was in de jaren 70 niet gunstig voor organisatievernieuwing.
De aandacht van het management was gericht op het behalen van economische
successen op korte termijn.
De overheid heeft eind jaren 80 initiatieven genomen om de arbeidsorganisatie te
verbeteren.
Onder toenemende concurrentiedruk stijgt de aandacht voor praktische toepassingen van
de moderne sociotechniek.
, H3 Organisatievormgeving als een strategisch vraagstuk
In moderne sociotechniek zijn vergaande arbeidsdelen, standaardisatie en formatie
opgepakt door de organisatie vormgeving te zien als een strategisch thema.
De behoefte aan flexibiliteit blijkt in de praktijk een belangrijke aanleiding om het
sociotechnische gedachtegoed te implementeren.
• De efficiënte organisatie
Het model van de efficiënte organisatie is vooral gebaseerd op het realiseren van
kostenverlaging, er moet zo goedkoop mogelijk geproduceerd worden. Dit model was
populair in de jaren 60 omdat bedrijven hier een stabiele omgeving hadden.
Efficiencyverbetering wordt bereikt door massaproductie. De organisatiestructuur kan
gekenmerkt worden door een vergaande arbeidsdeling en centrale besluitvorming.
Door deze vergaande arbeidsverdeling in het primaire proces ontstaan monotone routine
taken. Een ander voordeel is dat deze gemakkelijker te mechaniseren zijn. Er is veel
aandacht voor mechanisatie/automatisering om met minder mensen het werk te kunnen
verrichten. De arbeid is monotoon met geringe taakinhoud die nauwkeurig is omschreven en
uitgevoerd moet worden volgens strenge werkinstructies. Creativiteit is ongewenst omdat
deze de voortgang en efficiency verstoord.
• De kwalitatieve organisatie (machinebureaucratie)
Als gevolg van het toenemen van de welvaart en concurrentie werden klanten kritischer in
de jaren 70. De kwaliteit van producten en diensten stond in de belangstelling. Om
kwaliteitsverbetering te realiseren is een goede onderlinge afstemming tussen afdelingen en
hiërarchische niveaus nodig. Door de veranderende cultuur van organisaties werd de
machtafstand tussen leidinggevenden en medewerkers kleiner.
• De flexibele organisatie
Naarmate de consument meer en hogere eisen kon stellen, verandert de afzetmarkt in de
jaren 80. Behalve de prijs en kwaliteit zijn de factoren levertijd, assortiment,
leverbetrouwbaarheid en de vormgeving van producten van belang.
Het primaire proces wordt leidend en de staf- en hulpdiensten hebben een ondersteunende
rol.
Ook de informatiesystemen veranderen, daar waar in het verleden informatie voor de
centrale regelaars ten behoeve van de controle werd gegeneerd. Wordt er in de flexibele
organisatie lokale besluitvorming ontwikkeld.
De overgang van kwalitatieve naar flexibele onderneming is een grote en ingrijpende stap.
De organisatiefilosofie verandert van een bureaucratische organisatie naar
organisatievormen die gebaseerd zijn op zelfsturing.
H1 Inleiding
De sociotechniek kan gezien worden als de bedrijfskundige studie van het functioneren van
organisaties, in relatie tot de omgevingscontext, die door de onderlinge samenhang tussen
organisatievormgeving, in termen van structuur en de systemen en sociale variabelen wordt
bepaald.
Volgens deze definitie van moderne sociotechniek zijn de volgende kenmerken van belang:
De organisatievormgeving wordt gezien als een strategisch vraagstuk.
In relatie tot de strategische positionering is de organisatievormgeving
voorwaardenscheppend voor het behalen van resultaten op de gebieden kwaliteit
van organisatie en arbeid(-relaties).
Een centraal begrip bij organisatievormgeving is complexiteit.
De organisatie wordt gezien als een integraal samenhangend geheel van zowel
sociale als technische variabelen.
H2 Het ontstaan van de sociotechnische benadering
Sociotechniek is voor het eerst aan bod gekomen toen verbeteringen in het technisch
systeem van een bedrijf niet leidden tot de verwachte resultaten door het achterblijven van
het sociale systeem.
Op grond van dit inzicht werd een nieuwe organisatievorm ontwikkeld, waarbij kleine
groepen een complete taak op een zelfstandige wijze tot uitvoering brachten. Dit zorgden
voor verbeteringen.
Door het veranderen van de taakinhoud van medewerkers, door middel van taakroulatie,
taakverruiming en taakverrijking en door het versterken van de samenwerking, werd beoogd
zinvoller werk voor mensen te creëren en de productiviteit te verbeteren.
Een vernieuwing van organisaties vond niet plaats omdat:
Experimenten plaatsvonden in een klein deel van de organisatie waardoor er geen
actieve steun van het management was.
De consequenties van meer regelcapaciteit in het operationele proces voor de
organisatie als geheel werd niet goed overzien.
Het werkklimaat was in de jaren 70 niet gunstig voor organisatievernieuwing.
De aandacht van het management was gericht op het behalen van economische
successen op korte termijn.
De overheid heeft eind jaren 80 initiatieven genomen om de arbeidsorganisatie te
verbeteren.
Onder toenemende concurrentiedruk stijgt de aandacht voor praktische toepassingen van
de moderne sociotechniek.
, H3 Organisatievormgeving als een strategisch vraagstuk
In moderne sociotechniek zijn vergaande arbeidsdelen, standaardisatie en formatie
opgepakt door de organisatie vormgeving te zien als een strategisch thema.
De behoefte aan flexibiliteit blijkt in de praktijk een belangrijke aanleiding om het
sociotechnische gedachtegoed te implementeren.
• De efficiënte organisatie
Het model van de efficiënte organisatie is vooral gebaseerd op het realiseren van
kostenverlaging, er moet zo goedkoop mogelijk geproduceerd worden. Dit model was
populair in de jaren 60 omdat bedrijven hier een stabiele omgeving hadden.
Efficiencyverbetering wordt bereikt door massaproductie. De organisatiestructuur kan
gekenmerkt worden door een vergaande arbeidsdeling en centrale besluitvorming.
Door deze vergaande arbeidsverdeling in het primaire proces ontstaan monotone routine
taken. Een ander voordeel is dat deze gemakkelijker te mechaniseren zijn. Er is veel
aandacht voor mechanisatie/automatisering om met minder mensen het werk te kunnen
verrichten. De arbeid is monotoon met geringe taakinhoud die nauwkeurig is omschreven en
uitgevoerd moet worden volgens strenge werkinstructies. Creativiteit is ongewenst omdat
deze de voortgang en efficiency verstoord.
• De kwalitatieve organisatie (machinebureaucratie)
Als gevolg van het toenemen van de welvaart en concurrentie werden klanten kritischer in
de jaren 70. De kwaliteit van producten en diensten stond in de belangstelling. Om
kwaliteitsverbetering te realiseren is een goede onderlinge afstemming tussen afdelingen en
hiërarchische niveaus nodig. Door de veranderende cultuur van organisaties werd de
machtafstand tussen leidinggevenden en medewerkers kleiner.
• De flexibele organisatie
Naarmate de consument meer en hogere eisen kon stellen, verandert de afzetmarkt in de
jaren 80. Behalve de prijs en kwaliteit zijn de factoren levertijd, assortiment,
leverbetrouwbaarheid en de vormgeving van producten van belang.
Het primaire proces wordt leidend en de staf- en hulpdiensten hebben een ondersteunende
rol.
Ook de informatiesystemen veranderen, daar waar in het verleden informatie voor de
centrale regelaars ten behoeve van de controle werd gegeneerd. Wordt er in de flexibele
organisatie lokale besluitvorming ontwikkeld.
De overgang van kwalitatieve naar flexibele onderneming is een grote en ingrijpende stap.
De organisatiefilosofie verandert van een bureaucratische organisatie naar
organisatievormen die gebaseerd zijn op zelfsturing.
