Leerdoelen taak 1: Er komt een vrouw bij de dokter.
De student beschrijft de pathologie borstkanker.
Kanker:
Een ongecontroleerde snelle deling van lichaamscellen
meestal zorgen tumor supressor genen voor het remmen/herstel van de mutaties, maar soms
werkt dat beschermingssysteem niet > de genen die de deling van een cel regelen, maken
dan fouten. Bij een aantal fouten in dezelfde cel, gaat die cel zich ongecontroleerd delen (de
rem is kapot)
Gezonde cellen hebben een aantal kenmerken:
Ze splitsen zich alleen op waar en wanneer dat nodig is
Ze blijven bij elkaar, op de juiste plaats in je lichaam
Ze sterven af als ze beschadigd of te oud zijn
Ze specialiseren zich in een bepaald soort cel met een specifieke functie
Ze ‘communiceren’ met elkaar door het uitwisselen van genetisch materiaal
Kankercellen zijn zodanig gemuteerd, dat één of meer van deze functies het niet meer doen. Ze
stoppen niet met groeien en sterven niet af, ze hebben geen functie omdat ze zich niet specialiseren
en ze zaaien uit naar andere plaatsen in je lichaam. Andere cellen zenden signalen om de
kankercellen te laten weten dat ze af moeten sterven, maar de kankercellen zijn daar niet meer
ontvankelijk voor. Daardoor groeit een tumor steeds groter.
Bij kwaadaardige tumoren gaan de cellen zich heel anders gedragen.
o Dit komt omdat de genen die de cellen onder controle houden zijn beschadigd.
Een kwaadaardige tumor kan in omliggende weefsels en organen gaan groeien. Wanneer dit
gebeurd spreek je van een invasieve tumor.
Van een kwaadaardige tumor kunnen cellen losraken. Die kankercellen kunnen via het bloed
en/of de lymfe ergens anders in het lichaam terechtkomen. Zij kunnen zich daar hechten en
uitgroeien tot nieuwe tumoren. Dit zijn metastasen.
Soorten borstkanker:
Ductaal carcinoma in situ (DCIS)
De medische term voor borstkanker die in de melkbuisjes ontstaat is ductaal carcinoom. Vaak is er
sprake van een ductaal carcinoma in situ (DCIS). In situ betekent: op zijn plaats.
Bij een DCIS groeien de kankercellen niet door de wanden van de melkgangen heen en kunnen niet
uitzaaien. Ongeveer 15% van de tumoren in de borst is een DCIS.
Bij DCIS kunnen de melkbuisjes hard en stug aanvoelen, terwijl deze normaal soepel zijn. De meeste
vrouwen met een DCIS merken geen veranderingen in de borst.
De tumor wordt vaak ontdekt tijdens het bevolkingsonderzoek. Bij de mammografie zijn dan kleine
1
,verkalkingen in het borstweefsel te zien. Op de röntgenfoto zien deze eruit als kleine witte spatjes.
Uit een DCIS kan een invasief ductaal carcinoom ontstaan (zie onder). Het is niet te voorspellen bij
welke vrouwen dit wel en niet gebeurt. Een DCIS wordt weggehaald met een operatie. Er wordt
wetenschappelijk onderzoek gedaan of het altijd nodig is om een DCIS te opereren.
Invasief ductaal carcinoom
Invasief ductaal carcinoom is de meest voorkomende soort borstkanker en kan aanvoelen als een
harde knobbel.
Een invasief ductaal carcinoom ontstaat vaak uit een DCIS. Deze tumor kan vanuit de melkbuisjes wel
doorgroeien in omliggende weefsels binnen de borst en uitzaaien naar andere organen.
Lobulair carcinoma in situ (LCIS)
Als borstkanker in een melkklier ontstaat, heet het lobulair carcinoom. Bij een LCIS zitten de
kankercellen alleen in de wand van de melkklier en groeien ze nooit door naar andere weefsels.
Een LCIS geeft bijna nooit klachten en wordt daarom vaak niet opgemerkt. Meestal wordt de tumor
bij toeval ontdekt. Bijvoorbeeld als er onderzoek voor een andere afwijking in de borst wordt gedaan.
Het risico op een tumor die wel doorgroeit (invasieve borstkanker) is groter als u een LCIS heeft of
heeft gehad. Dit wordt als risicofactor gezien en daarom zullen de controles hierop worden
afgestemd.
Invasief lobulair carcinoom
Een LCIS kan zich ontwikkelen tot een invasief lobulair carcinoom. Kankercellen van een invasief
lobulair carcinoom kunnen in omliggende weefsels doorgroeien. Bijvoorbeeld in het vetweefsel of de
bloedvaten van de borst. In een later stadium kan de tumor ook uitzaaien naar andere organen.
Ongeveer 10% van alle soorten van borstkanker is een invasief lobulair carcinoom. De tumor is vaak
alleen te voelen als een zwelling van de borst. Op een mammografie of MRI-scan is de lobulaire
tumor niet altijd goed te zien.
Hormoongevoelige borstkanker
Als borstkanker groeit onder invloed van de vrouwelijke geslachtshormonen oestrogeen en
progesteron, gaat het om een hormoongevoelige tumor. Hormoongevoelige borstkanker kan
behandeld worden met hormonale therapie.
Hormoongevoelige tumoren zaaien minder snel uit en hebben een betere overlevingskans dan de
andere soorten borstkankers. Driekwart van de borstkankers is hormoongevoelig.
HER2-positieve borstkanker
Bij HER2-positieve borstkanker is er veel HER2 op de tumor aanwezig. HER2 is een eiwit dat de groei
en deling van normale borstcellen regelt. Als er veel HER2 op de tumor zit, krijgen de kankercellen
veel signalen om te groeien en te delen.
Bij ongeveer 10% van de borstkankers is er veel HER2 aanwezig. Vrouwen met zo’n tumor kunnen
een behandeling met doelgerichte therapie krijgen die HER2 blokkeert.
2
, Triple negatieve borstkanker
Triple negatieve borstkanker is drie keer negatief:
de tumor groeit niet onder invloed van het hormoon oestrogeen
de tumor groeit niet onder invloed van het hormoon progesteron
de tumor is niet HER2-positief
Dit maakt de behandeling van triple negatieve borstkanker lastig. Hormonale therapie en
doelgerichte therapie werken niet. Patiënten krijgen meestal een operatie met bestraling en
chemotherapie, maar dat werkt niet altijd.
Ongeveer 15% van de borstkankers is triple negatief. Deze soort komt vaker voor bij jongere vrouwen
die nog vruchtbaar zijn. Een triple negatieve tumor groeit vaak snel en is agressief. Deze vorm zaait
vaak snel uit.
Vormen kanker:
Solide kanker: (vast/hecht en stevig)
Kanker die ontstaat in een orgaan heet solide kanker. Door de ongecontroleerde celdeling ontstaat er
een gezwel. Een ander woord voor gezwel is tumor.
Niet-solide kanker: (vloeibaar/los)
Niet-solide kanker ontstaat in weefsels of cellen die op verschillende plaatsen in het lichaam zitten.
Deze kankercellen zitten dus niet in een orgaan, maar in het bloed, het lymfestelsel of het vloeibare
deel van het beenmerg.
> Het bloedvaten- en lymfestelsel zijn transportsystemen in ons lichaam. Zo kan de ziekte zich snel
naar andere plaatsen in het lichaam verspreiden.
Goedaardige (benigne) tumor: Een tumor (een klompje cellen) met een kapsel (een sterke schil of
wand) waar de zich alsmaar delende cellen in blijven zitten. Deze kan wel groot worden en daardoor
problemen geven. Maar de cellen zaaien niet uit. (geen metastase)
Deze gezwellen groeien niet door andere weefsels heen. En ze verspreiden zich niet door het lichaam.
Een voorbeeld van een goedaardig gezwel is een vleesboom in de baarmoeder of een wrat. Zo'n
3
De student beschrijft de pathologie borstkanker.
Kanker:
Een ongecontroleerde snelle deling van lichaamscellen
meestal zorgen tumor supressor genen voor het remmen/herstel van de mutaties, maar soms
werkt dat beschermingssysteem niet > de genen die de deling van een cel regelen, maken
dan fouten. Bij een aantal fouten in dezelfde cel, gaat die cel zich ongecontroleerd delen (de
rem is kapot)
Gezonde cellen hebben een aantal kenmerken:
Ze splitsen zich alleen op waar en wanneer dat nodig is
Ze blijven bij elkaar, op de juiste plaats in je lichaam
Ze sterven af als ze beschadigd of te oud zijn
Ze specialiseren zich in een bepaald soort cel met een specifieke functie
Ze ‘communiceren’ met elkaar door het uitwisselen van genetisch materiaal
Kankercellen zijn zodanig gemuteerd, dat één of meer van deze functies het niet meer doen. Ze
stoppen niet met groeien en sterven niet af, ze hebben geen functie omdat ze zich niet specialiseren
en ze zaaien uit naar andere plaatsen in je lichaam. Andere cellen zenden signalen om de
kankercellen te laten weten dat ze af moeten sterven, maar de kankercellen zijn daar niet meer
ontvankelijk voor. Daardoor groeit een tumor steeds groter.
Bij kwaadaardige tumoren gaan de cellen zich heel anders gedragen.
o Dit komt omdat de genen die de cellen onder controle houden zijn beschadigd.
Een kwaadaardige tumor kan in omliggende weefsels en organen gaan groeien. Wanneer dit
gebeurd spreek je van een invasieve tumor.
Van een kwaadaardige tumor kunnen cellen losraken. Die kankercellen kunnen via het bloed
en/of de lymfe ergens anders in het lichaam terechtkomen. Zij kunnen zich daar hechten en
uitgroeien tot nieuwe tumoren. Dit zijn metastasen.
Soorten borstkanker:
Ductaal carcinoma in situ (DCIS)
De medische term voor borstkanker die in de melkbuisjes ontstaat is ductaal carcinoom. Vaak is er
sprake van een ductaal carcinoma in situ (DCIS). In situ betekent: op zijn plaats.
Bij een DCIS groeien de kankercellen niet door de wanden van de melkgangen heen en kunnen niet
uitzaaien. Ongeveer 15% van de tumoren in de borst is een DCIS.
Bij DCIS kunnen de melkbuisjes hard en stug aanvoelen, terwijl deze normaal soepel zijn. De meeste
vrouwen met een DCIS merken geen veranderingen in de borst.
De tumor wordt vaak ontdekt tijdens het bevolkingsonderzoek. Bij de mammografie zijn dan kleine
1
,verkalkingen in het borstweefsel te zien. Op de röntgenfoto zien deze eruit als kleine witte spatjes.
Uit een DCIS kan een invasief ductaal carcinoom ontstaan (zie onder). Het is niet te voorspellen bij
welke vrouwen dit wel en niet gebeurt. Een DCIS wordt weggehaald met een operatie. Er wordt
wetenschappelijk onderzoek gedaan of het altijd nodig is om een DCIS te opereren.
Invasief ductaal carcinoom
Invasief ductaal carcinoom is de meest voorkomende soort borstkanker en kan aanvoelen als een
harde knobbel.
Een invasief ductaal carcinoom ontstaat vaak uit een DCIS. Deze tumor kan vanuit de melkbuisjes wel
doorgroeien in omliggende weefsels binnen de borst en uitzaaien naar andere organen.
Lobulair carcinoma in situ (LCIS)
Als borstkanker in een melkklier ontstaat, heet het lobulair carcinoom. Bij een LCIS zitten de
kankercellen alleen in de wand van de melkklier en groeien ze nooit door naar andere weefsels.
Een LCIS geeft bijna nooit klachten en wordt daarom vaak niet opgemerkt. Meestal wordt de tumor
bij toeval ontdekt. Bijvoorbeeld als er onderzoek voor een andere afwijking in de borst wordt gedaan.
Het risico op een tumor die wel doorgroeit (invasieve borstkanker) is groter als u een LCIS heeft of
heeft gehad. Dit wordt als risicofactor gezien en daarom zullen de controles hierop worden
afgestemd.
Invasief lobulair carcinoom
Een LCIS kan zich ontwikkelen tot een invasief lobulair carcinoom. Kankercellen van een invasief
lobulair carcinoom kunnen in omliggende weefsels doorgroeien. Bijvoorbeeld in het vetweefsel of de
bloedvaten van de borst. In een later stadium kan de tumor ook uitzaaien naar andere organen.
Ongeveer 10% van alle soorten van borstkanker is een invasief lobulair carcinoom. De tumor is vaak
alleen te voelen als een zwelling van de borst. Op een mammografie of MRI-scan is de lobulaire
tumor niet altijd goed te zien.
Hormoongevoelige borstkanker
Als borstkanker groeit onder invloed van de vrouwelijke geslachtshormonen oestrogeen en
progesteron, gaat het om een hormoongevoelige tumor. Hormoongevoelige borstkanker kan
behandeld worden met hormonale therapie.
Hormoongevoelige tumoren zaaien minder snel uit en hebben een betere overlevingskans dan de
andere soorten borstkankers. Driekwart van de borstkankers is hormoongevoelig.
HER2-positieve borstkanker
Bij HER2-positieve borstkanker is er veel HER2 op de tumor aanwezig. HER2 is een eiwit dat de groei
en deling van normale borstcellen regelt. Als er veel HER2 op de tumor zit, krijgen de kankercellen
veel signalen om te groeien en te delen.
Bij ongeveer 10% van de borstkankers is er veel HER2 aanwezig. Vrouwen met zo’n tumor kunnen
een behandeling met doelgerichte therapie krijgen die HER2 blokkeert.
2
, Triple negatieve borstkanker
Triple negatieve borstkanker is drie keer negatief:
de tumor groeit niet onder invloed van het hormoon oestrogeen
de tumor groeit niet onder invloed van het hormoon progesteron
de tumor is niet HER2-positief
Dit maakt de behandeling van triple negatieve borstkanker lastig. Hormonale therapie en
doelgerichte therapie werken niet. Patiënten krijgen meestal een operatie met bestraling en
chemotherapie, maar dat werkt niet altijd.
Ongeveer 15% van de borstkankers is triple negatief. Deze soort komt vaker voor bij jongere vrouwen
die nog vruchtbaar zijn. Een triple negatieve tumor groeit vaak snel en is agressief. Deze vorm zaait
vaak snel uit.
Vormen kanker:
Solide kanker: (vast/hecht en stevig)
Kanker die ontstaat in een orgaan heet solide kanker. Door de ongecontroleerde celdeling ontstaat er
een gezwel. Een ander woord voor gezwel is tumor.
Niet-solide kanker: (vloeibaar/los)
Niet-solide kanker ontstaat in weefsels of cellen die op verschillende plaatsen in het lichaam zitten.
Deze kankercellen zitten dus niet in een orgaan, maar in het bloed, het lymfestelsel of het vloeibare
deel van het beenmerg.
> Het bloedvaten- en lymfestelsel zijn transportsystemen in ons lichaam. Zo kan de ziekte zich snel
naar andere plaatsen in het lichaam verspreiden.
Goedaardige (benigne) tumor: Een tumor (een klompje cellen) met een kapsel (een sterke schil of
wand) waar de zich alsmaar delende cellen in blijven zitten. Deze kan wel groot worden en daardoor
problemen geven. Maar de cellen zaaien niet uit. (geen metastase)
Deze gezwellen groeien niet door andere weefsels heen. En ze verspreiden zich niet door het lichaam.
Een voorbeeld van een goedaardig gezwel is een vleesboom in de baarmoeder of een wrat. Zo'n
3
