Leerdoelen taak 3: Slecht nieuws.
De student beschrijf de voorkeursplaatsen van metastasen bij mammacarcinoom en de
klachten die daar bij voorkomen.
Ongeveer 20% van de mensen met de diagnose borstkanker krijgt te maken met uitzaaiingen. Bij 5%
van de mensen worden uitzaaiingen al bij de eerste diagnose vastgesteld.
Een uitzaaiing op afstand is een tumor die ergens anders in het lichaam ontstaat, nadat één
of meer cellen van de oorspronkelijke tumor via lymfe of bloed zijn verspreid.
Uitzaaiingen kunnen via de lymfbanen ontstaan in nabijgelegen lymfklieren. De losgeraakte
tumorcel komt in een lymfklier terecht en gaat zich daar vervolgens delen.
Uitzaaiingen kunnen ook via de bloedbaan ontstaan in organen of botten. Uitzaaiingen bij
borstkanker ontstaan vooral in de longen, lever, botten, hersenen en lymfklieren verderop in
het lichaam.
Regionale uitzaaiing: uitzaaiing binnen het borstgebied: het operatiegebied, de borstwand, de oksel,
het kliergebied onder het sleutelbeen of naast het borstbeen.
Uitzaaiingen komen na verloop van tijd op meer plaatsen tegelijk voor. Als de ziekte voortschrijdt,
kunnen ook uitzaaiingen ontstaan in andere organen, zoals huid, hart en niet-lokale lymfklieren en -
vaten.
Indien er slechts één tot drie uitzaaiingen in andere organen zijn gevonden noemen we dat oligo-
uitzaaiingen of oligo-metastasen (‘oligo’ betekent weinig)
Verband:
1. Bij uitzaaiing van een mammacarnicoom kunnen de tumorcellen naar lymfeklieren in de
oksel gaan daar kunnen ze gaan zitten of worden meegegeven aan bloed in de venen.
2. Dit bloed loopt via a. pulmonalis naar de longhaarvaten (waar het kan uitzaaien/vastraken).
3. Tumorcellen die het haarvatennet van de longen passeren, komen via de longader (met rood
zuurstofrijk bloed) in het linker hart, vanwaar ze via de aorta verder het gehele lichaam
kunnen bereiken, bijvoorbeeld via de halsslagader naar de hersenen, waar ze in het
haarvatennet van de hersenen tot hersenmetastasen aanleiding kunnen geven. Ook kunnen
ze via de takjes van de aorta die de wervels verzorgen, tot wervelmetastasen leiden.
Een uitzaaiing op afstand bevindt zich buiten het borstgebied.
De uitgezaaide tumor bestaat uit dezelfde soort kankercellen als de oorspronkelijke tumor.
Als er uitzaaiingen op afstand ontstaan, zullen die voorkomen in de:
Botten in 85 procent van de gevallen
Lever in 40 tot 50 procent van de gevallen
Longen in 15 tot 25 procent van de gevallen
Hersenen in 6 tot 16 procent van de gevallen
1
, Longen:
Uitzaaiingen in de longen geven in het begin geen klachten.
Als de ziekte voortschrijdt kunnen de volgende symptomen voorkomen:
een voortdurende en hardnekkige hoest;
slijm met bloed ophoesten;
kortademigheid;
pijn in de borst.
Veel klachten ontstaan door vochtophopingen rond het longweefsel (pleuravocht). Als dat vocht niet
volledig meer kan worden afgevoerd, hoopt het zich achter of voor de longen op, waardoor ademen
heel zwaar wordt.
Hersenen:
Klachten
hoofdpijn: ’s morgens vaak heviger dan ’s avonds;
misselijkheid;
duizeligheid en evenwichtsstoornissen;
vermindering van het gevoel of de kracht in armen of benen;
veranderingen in gedrag, gevoel van lusteloosheid;
verwardheid;
epileptische aanvallen door kortsluiting plotselinge verstoring van het elektrische
evenwicht in de hersenen
o Epilepsie wordt veroorzaakt door een lokalisatie van de tumor in of bij de
hersenschors, waarbij de tumor bepaalde delen van de hersenschors prikkelt. Een
epileptische aanval, een insult, is vaak het eerste teken van een hersentumor.
Hersenuitzaaiingen komen vaker voor bij vrouwen voor de overgang en bij vrouwen met tumoren
zonder een hormoonreceptor.
Botten
Bij borstkanker komen uitzaaiingen in de botten het meest voor. Ze komen meestal aan het licht als
iemand pijnklachten krijgt. De pijn is intens en continu aanwezig en verhevigt na verloop van tijd.
Klachten:
Meestal in de wervelkolom en het bekken, gevolgd door ribben, schedel, bovenbenen, heup en
bovenarmen.
Let op de volgende klachten:
pijn: constant aanwezig en verergert als je naar bed gaat. De nachtrust raakt verstoord
waardoor vermoeidheid optreedt. Soms zijn er zwellingen of is bot plaatselijk zeer gevoelig;
botbreuken: de uitzaaiing veroorzaakt botzwakte waardoor spontaan breuken ontstaan. Je
kunt een been breken zonder te vallen;
zenuwpijn: een uitzaaiing in de ruggengraat kan op de zenuwen drukken waardoor pijn,
spierzwakte en een tintelend of dof gevoel in de ledematen ontstaat. kan ook dwarslaesie
ontstaan
Lever
2
De student beschrijf de voorkeursplaatsen van metastasen bij mammacarcinoom en de
klachten die daar bij voorkomen.
Ongeveer 20% van de mensen met de diagnose borstkanker krijgt te maken met uitzaaiingen. Bij 5%
van de mensen worden uitzaaiingen al bij de eerste diagnose vastgesteld.
Een uitzaaiing op afstand is een tumor die ergens anders in het lichaam ontstaat, nadat één
of meer cellen van de oorspronkelijke tumor via lymfe of bloed zijn verspreid.
Uitzaaiingen kunnen via de lymfbanen ontstaan in nabijgelegen lymfklieren. De losgeraakte
tumorcel komt in een lymfklier terecht en gaat zich daar vervolgens delen.
Uitzaaiingen kunnen ook via de bloedbaan ontstaan in organen of botten. Uitzaaiingen bij
borstkanker ontstaan vooral in de longen, lever, botten, hersenen en lymfklieren verderop in
het lichaam.
Regionale uitzaaiing: uitzaaiing binnen het borstgebied: het operatiegebied, de borstwand, de oksel,
het kliergebied onder het sleutelbeen of naast het borstbeen.
Uitzaaiingen komen na verloop van tijd op meer plaatsen tegelijk voor. Als de ziekte voortschrijdt,
kunnen ook uitzaaiingen ontstaan in andere organen, zoals huid, hart en niet-lokale lymfklieren en -
vaten.
Indien er slechts één tot drie uitzaaiingen in andere organen zijn gevonden noemen we dat oligo-
uitzaaiingen of oligo-metastasen (‘oligo’ betekent weinig)
Verband:
1. Bij uitzaaiing van een mammacarnicoom kunnen de tumorcellen naar lymfeklieren in de
oksel gaan daar kunnen ze gaan zitten of worden meegegeven aan bloed in de venen.
2. Dit bloed loopt via a. pulmonalis naar de longhaarvaten (waar het kan uitzaaien/vastraken).
3. Tumorcellen die het haarvatennet van de longen passeren, komen via de longader (met rood
zuurstofrijk bloed) in het linker hart, vanwaar ze via de aorta verder het gehele lichaam
kunnen bereiken, bijvoorbeeld via de halsslagader naar de hersenen, waar ze in het
haarvatennet van de hersenen tot hersenmetastasen aanleiding kunnen geven. Ook kunnen
ze via de takjes van de aorta die de wervels verzorgen, tot wervelmetastasen leiden.
Een uitzaaiing op afstand bevindt zich buiten het borstgebied.
De uitgezaaide tumor bestaat uit dezelfde soort kankercellen als de oorspronkelijke tumor.
Als er uitzaaiingen op afstand ontstaan, zullen die voorkomen in de:
Botten in 85 procent van de gevallen
Lever in 40 tot 50 procent van de gevallen
Longen in 15 tot 25 procent van de gevallen
Hersenen in 6 tot 16 procent van de gevallen
1
, Longen:
Uitzaaiingen in de longen geven in het begin geen klachten.
Als de ziekte voortschrijdt kunnen de volgende symptomen voorkomen:
een voortdurende en hardnekkige hoest;
slijm met bloed ophoesten;
kortademigheid;
pijn in de borst.
Veel klachten ontstaan door vochtophopingen rond het longweefsel (pleuravocht). Als dat vocht niet
volledig meer kan worden afgevoerd, hoopt het zich achter of voor de longen op, waardoor ademen
heel zwaar wordt.
Hersenen:
Klachten
hoofdpijn: ’s morgens vaak heviger dan ’s avonds;
misselijkheid;
duizeligheid en evenwichtsstoornissen;
vermindering van het gevoel of de kracht in armen of benen;
veranderingen in gedrag, gevoel van lusteloosheid;
verwardheid;
epileptische aanvallen door kortsluiting plotselinge verstoring van het elektrische
evenwicht in de hersenen
o Epilepsie wordt veroorzaakt door een lokalisatie van de tumor in of bij de
hersenschors, waarbij de tumor bepaalde delen van de hersenschors prikkelt. Een
epileptische aanval, een insult, is vaak het eerste teken van een hersentumor.
Hersenuitzaaiingen komen vaker voor bij vrouwen voor de overgang en bij vrouwen met tumoren
zonder een hormoonreceptor.
Botten
Bij borstkanker komen uitzaaiingen in de botten het meest voor. Ze komen meestal aan het licht als
iemand pijnklachten krijgt. De pijn is intens en continu aanwezig en verhevigt na verloop van tijd.
Klachten:
Meestal in de wervelkolom en het bekken, gevolgd door ribben, schedel, bovenbenen, heup en
bovenarmen.
Let op de volgende klachten:
pijn: constant aanwezig en verergert als je naar bed gaat. De nachtrust raakt verstoord
waardoor vermoeidheid optreedt. Soms zijn er zwellingen of is bot plaatselijk zeer gevoelig;
botbreuken: de uitzaaiing veroorzaakt botzwakte waardoor spontaan breuken ontstaan. Je
kunt een been breken zonder te vallen;
zenuwpijn: een uitzaaiing in de ruggengraat kan op de zenuwen drukken waardoor pijn,
spierzwakte en een tintelend of dof gevoel in de ledematen ontstaat. kan ook dwarslaesie
ontstaan
Lever
2