Samenvatting
Ontwerpen voor zorg en welzijn
Inhoud
Hoofdstuk 2 Uitgangspunten van een mensgerichte ontwerpbenadering..............1
2.2 Frame en reframe het probleem....................................................................1
2.3 Veel proberen is veel leren............................................................................ 2
2.4 De mens centraal.......................................................................................... 3
2.5 Waardeer en stimuleer creativiteit................................................................3
2.6 Visueel denken en doen................................................................................ 4
2.7 Oog voor de bredere context.........................................................................5
2.8 Valideer en onderbouw je onderwerp............................................................6
2.9 Ethisch verantwoord ontwerpen....................................................................7
Hoofdstuk 3 Hoe ziet een ontwerpproces eruit?.....................................................9
3.2 Orde in het ontwerpproces: diverse modellen...............................................9
3.3 Vergelijking ontwerpmodellen met modellen in zorg en welzijn....................9
3.4 Het Double Diamond-model........................................................................10
Hoofdstuk 2 Uitgangspunten van een mensgerichte
ontwerpbenadering
2.2 Frame en reframe het probleem
(Re)framing: De kunst om met een open en ook creatieve blik te kijken naar het
vraagstuk dat je in de praktijk tegenkomt.
, Soms heb je een geheel andere blik nodig op een probleem of een wens om tot
een nieuwe – en vooral betere – oplossing te komen. Out of the box denken
begint dus al bij het creëren van een ander perspectief op een bepaalde situatie.
Het is een manier van denken die je je voor een groot deel ook door eigen
oefening eigen kunt maken. Dat begint bij het stellen van vragen.
De kunst is dus om een vraag te ontleden tot de daadwerkelijke wens of het
probleem waaruit de vraag is ontstaan of om de vraag achter de vraag helder te
krijgen. Ook al lijkt een bestaande interventie voor een wens of klacht wel
passend, het is erg belangrijk om als hulpverlener niet te snel vanuit eigen
aannames te bedenken wat goed is voor de client.
Juist wanneer de uitdagingen complexer en minder routine zijn (wicked
problems), is het belangrijk om er open vanuit verschillende benaderingen naar
te kijken. Dit wordt Embrace complexity genoemd.
Abductief redeneren: Dat een ontwerper zichzelf dwingt om verschillende
perspectieven en aannames uit te proberen die mogelijk tot de (meer) gewenste
situatie kunnen leiden.
Meestal wordt in zorg en welzijn logisch redeneren gebruikt om een geldige
verklaring te vinden voor wat we waarnemen. Deze vorm van redeneren komt
prima van pas als we voor een bestaande situatie een verklaring zoeken, en
vooral wanneer het gaat om situaties die vaker voorkomen. Logisch redeneren
moet leiden tot een ware, geldige conclusie en tot een oplossing voor het
probleem. Wanneer er achter de vraag van de vraag moet worden gekeken,
omdat de vraag te complex is of omdat er een betere oplossing moet komen dan
is logisch redeneren en de standaardoplossing niet meer inzetbaar.
Abstract redeneren heeft een ander doel en past bij een ontwerper. Daarmee
zoek je niet een verklaring voor een bestaande situatie, maar start je vanuit een
gewenste situatie en zoek je passende onderbouwingen om bij de gewenste
situatie te komen. Hiervoor zijn bestaanbare feiten, inzichten, creativiteit en
intuïtie nodig.
2.3 Veel proberen is veel leren
Bij complexe problemen is het vaak niet efficient en mogelijk om een volledige
probleemanalyse te doen, omdat ze te complex zijn. Manieren die kunnen helpen
om tot een ontwerp van een oplossing te komen:
Korte en scherpe probleemanalyse en dan aan de slag
Het kan effectiever zijn dan een volledige probleemanalyse te doen, om na een
korte en scherpe analyse ontwerpend en bouwend aan de slag te gaan, om te
komen tot een eerste ontwerp dat te testen is met de mensen die het product
gaan gebruiken. Daar leer je van, waardoor je de volgende iteratie weer scherper
kunt inzetten. (Vb: hoe kun je weten hoe ouderen reageren op een zorgrobot?)
Fail faster to succeed sooner
Wordt ook wel failing forward genoemd: Het is effectiever om vroeg en vaak de
kans rijkheid van een concept te toetsen in de praktijk, dan helemaal uit te
werken en daarna pas te testen. Door het eerst te testen, kan er bijgestuurd
worden, wat onnodig werk voorkomt. Dit houdt het project gericht op de context
Ontwerpen voor zorg en welzijn
Inhoud
Hoofdstuk 2 Uitgangspunten van een mensgerichte ontwerpbenadering..............1
2.2 Frame en reframe het probleem....................................................................1
2.3 Veel proberen is veel leren............................................................................ 2
2.4 De mens centraal.......................................................................................... 3
2.5 Waardeer en stimuleer creativiteit................................................................3
2.6 Visueel denken en doen................................................................................ 4
2.7 Oog voor de bredere context.........................................................................5
2.8 Valideer en onderbouw je onderwerp............................................................6
2.9 Ethisch verantwoord ontwerpen....................................................................7
Hoofdstuk 3 Hoe ziet een ontwerpproces eruit?.....................................................9
3.2 Orde in het ontwerpproces: diverse modellen...............................................9
3.3 Vergelijking ontwerpmodellen met modellen in zorg en welzijn....................9
3.4 Het Double Diamond-model........................................................................10
Hoofdstuk 2 Uitgangspunten van een mensgerichte
ontwerpbenadering
2.2 Frame en reframe het probleem
(Re)framing: De kunst om met een open en ook creatieve blik te kijken naar het
vraagstuk dat je in de praktijk tegenkomt.
, Soms heb je een geheel andere blik nodig op een probleem of een wens om tot
een nieuwe – en vooral betere – oplossing te komen. Out of the box denken
begint dus al bij het creëren van een ander perspectief op een bepaalde situatie.
Het is een manier van denken die je je voor een groot deel ook door eigen
oefening eigen kunt maken. Dat begint bij het stellen van vragen.
De kunst is dus om een vraag te ontleden tot de daadwerkelijke wens of het
probleem waaruit de vraag is ontstaan of om de vraag achter de vraag helder te
krijgen. Ook al lijkt een bestaande interventie voor een wens of klacht wel
passend, het is erg belangrijk om als hulpverlener niet te snel vanuit eigen
aannames te bedenken wat goed is voor de client.
Juist wanneer de uitdagingen complexer en minder routine zijn (wicked
problems), is het belangrijk om er open vanuit verschillende benaderingen naar
te kijken. Dit wordt Embrace complexity genoemd.
Abductief redeneren: Dat een ontwerper zichzelf dwingt om verschillende
perspectieven en aannames uit te proberen die mogelijk tot de (meer) gewenste
situatie kunnen leiden.
Meestal wordt in zorg en welzijn logisch redeneren gebruikt om een geldige
verklaring te vinden voor wat we waarnemen. Deze vorm van redeneren komt
prima van pas als we voor een bestaande situatie een verklaring zoeken, en
vooral wanneer het gaat om situaties die vaker voorkomen. Logisch redeneren
moet leiden tot een ware, geldige conclusie en tot een oplossing voor het
probleem. Wanneer er achter de vraag van de vraag moet worden gekeken,
omdat de vraag te complex is of omdat er een betere oplossing moet komen dan
is logisch redeneren en de standaardoplossing niet meer inzetbaar.
Abstract redeneren heeft een ander doel en past bij een ontwerper. Daarmee
zoek je niet een verklaring voor een bestaande situatie, maar start je vanuit een
gewenste situatie en zoek je passende onderbouwingen om bij de gewenste
situatie te komen. Hiervoor zijn bestaanbare feiten, inzichten, creativiteit en
intuïtie nodig.
2.3 Veel proberen is veel leren
Bij complexe problemen is het vaak niet efficient en mogelijk om een volledige
probleemanalyse te doen, omdat ze te complex zijn. Manieren die kunnen helpen
om tot een ontwerp van een oplossing te komen:
Korte en scherpe probleemanalyse en dan aan de slag
Het kan effectiever zijn dan een volledige probleemanalyse te doen, om na een
korte en scherpe analyse ontwerpend en bouwend aan de slag te gaan, om te
komen tot een eerste ontwerp dat te testen is met de mensen die het product
gaan gebruiken. Daar leer je van, waardoor je de volgende iteratie weer scherper
kunt inzetten. (Vb: hoe kun je weten hoe ouderen reageren op een zorgrobot?)
Fail faster to succeed sooner
Wordt ook wel failing forward genoemd: Het is effectiever om vroeg en vaak de
kans rijkheid van een concept te toetsen in de praktijk, dan helemaal uit te
werken en daarna pas te testen. Door het eerst te testen, kan er bijgestuurd
worden, wat onnodig werk voorkomt. Dit houdt het project gericht op de context
