Samenvatting hoorcolleges + literatuur neurologie eindmodule
Ergotherapie in 2030?
Week 2 hoorcollege 2
Theorie: Frontaal syndroom
Prefrontale cortex:
De frontaalkwab beslaat het grootste deel van de hersenen. Het speelt een belangrijke rol in
het leven van de mens. De frontaalkwab is verantwoordelijk voor typisch menselijk gedrag,
zoals plannen, organiseren, ondernemingszin, sociale vaardigheden, initiatieven nemen en
bijsturen van gedrag. Dit worden de zogenaamde uitvoerende of executieve functies
genoemd. Ook het taalcentrum bevindt zich in de frontaalkwab.
De laatste jaren staat de frontaalkwab vooral in de belangstelling als belangrijkste reden
waarom pubers zijn zoals ze zijn: de frontaalkwab zou bij hen nog niet voldoende ontwikkeld
zijn.
Een laesie van de prefrontale cortex heeft logischerwijze een veelvormige symptomalogie
Een frontaal syndroom is een combinatie van een cognitieve stoornis + karakterveranderingen
Prefrontale functiestoornissen hebben 3 subtypen:
1. Dysexecutief syndroom (planning, dorsolateraal)
2. Apathisch syndroom (ondernemingszin, mediofrontaal)
3. Ontremd syndroom (sociale vaardigheden, orbitofrontaal)
1.Dysexecutief syndroom = stoornis in xecutieve funcies = besturingsfuncties = uitvoerende
functies
• Doelen formuleren
• Planning maken en uitvoeren (ondanks afleiding)
• Acties monitoren en evalueren
• Acties aanpassen aan nieuwe omstandigheden
• Beslissingen nemen
• Belangrijke vaardigheid: mentale fluency (‘inwendig brainstormen’)
• Vlotheid van denken is essentieel voor probleemoplossing
Als iemand een dysexecutief syndroom heeft wordt de gedrag chaotisch, je bent afleidbaar en
kan niet afmaken waar je mee bezig bent (taakimpersistentie). Ook ben je fantasieloos.
Daarnaast ben je star (mentaal inflexibel). Het gene waar je mee bezig bent, hou je ook aan
vast (‘one track mind’). Ook is er een neiging tot perseveratie.
Er zijn veel testen beschikbaar
, Apatisch syndroom
• Initiatiefverlies (abulie, aspontaniteit, passiviteit...)
• Interesseverlies (onverschilligheid, emotieloosheid....)
• Bradyfrenie (mentale traagheid -> aandacht, geheugen, executieve functies)
Omtremd syndroom
• Gebrek aan (zelf)beheersing
• Oordeelstoornissen, bijv. t.a.v veilig of riskant, gepast of ongepast,
waarschijnlijk of onwaarschijnlijk
• -> impulsief gedrag/onverantwoord/asociaal gedrag
• -> zelfinzicht en ziekte-inzicht kan zijn verminderd
• -> soms euforie (optimisme) en ‘Witzelsucht’ (neiging om steeds grapjes te maken)
N.B.
Concrete patiënt heeft meestal kenmerken van meerdere deelsyndromen
Andere prefrontale verschijnselen
• Decorumverlies
• Geheugenstoornissen (bij alle deelsyndromen mogelijk)
• Motorische stoornissen bijv. grijpreflex (door nabijheid motorische cortex)
Frontaal syndroom in het dagelijks leven:
• Executieve functies zijn te testen (ook door ET’ers). De rest veel minder (het dagelijks
leven zelf is de test)
• Dysexecutief syndroom: ongeconcentreerd, ongeorganiseerd, hulpeloos in
onverwachte situaties, niet creaties
• Apatisch syndroom: futloos, onproductief, saai, sociaal geïsoleerd
• Ontremd syndroom: sociaal onhandelbaar, contact met politie of ggz, financieel en
maatschappelijk geruïneerd raken
Oorzaken frontaal syndroom:
• Frontaal syndroom door laesie van de cortex of witte stof van een of beide prefrontale
gebieden
• Weinig Links-Rechts verschil
• Focale letsels: tumor, bloeding, infarct, infectiehaar, abces, lokaal trauma
• Diffuse letsels: hersenschudding, ziekte van alzheimer, ziekte van Pick (à fronto-
temporale dementie)
• Psychiatrische aandoeningen: schizofrenie, depressie
Behandelen van frontaal syndroom gaat vaak niet, wel symptoom bestrijden
• Apathie: psychostimulantia
• Ontremming: sedativa, antidepressiva
• Dysexecutief syndroom: strategietraining, problem solving training, goal management
training, aangepaste woonvorm met diverse hulpmiddelen
Ergotherapie in 2030?
Week 2 hoorcollege 2
Theorie: Frontaal syndroom
Prefrontale cortex:
De frontaalkwab beslaat het grootste deel van de hersenen. Het speelt een belangrijke rol in
het leven van de mens. De frontaalkwab is verantwoordelijk voor typisch menselijk gedrag,
zoals plannen, organiseren, ondernemingszin, sociale vaardigheden, initiatieven nemen en
bijsturen van gedrag. Dit worden de zogenaamde uitvoerende of executieve functies
genoemd. Ook het taalcentrum bevindt zich in de frontaalkwab.
De laatste jaren staat de frontaalkwab vooral in de belangstelling als belangrijkste reden
waarom pubers zijn zoals ze zijn: de frontaalkwab zou bij hen nog niet voldoende ontwikkeld
zijn.
Een laesie van de prefrontale cortex heeft logischerwijze een veelvormige symptomalogie
Een frontaal syndroom is een combinatie van een cognitieve stoornis + karakterveranderingen
Prefrontale functiestoornissen hebben 3 subtypen:
1. Dysexecutief syndroom (planning, dorsolateraal)
2. Apathisch syndroom (ondernemingszin, mediofrontaal)
3. Ontremd syndroom (sociale vaardigheden, orbitofrontaal)
1.Dysexecutief syndroom = stoornis in xecutieve funcies = besturingsfuncties = uitvoerende
functies
• Doelen formuleren
• Planning maken en uitvoeren (ondanks afleiding)
• Acties monitoren en evalueren
• Acties aanpassen aan nieuwe omstandigheden
• Beslissingen nemen
• Belangrijke vaardigheid: mentale fluency (‘inwendig brainstormen’)
• Vlotheid van denken is essentieel voor probleemoplossing
Als iemand een dysexecutief syndroom heeft wordt de gedrag chaotisch, je bent afleidbaar en
kan niet afmaken waar je mee bezig bent (taakimpersistentie). Ook ben je fantasieloos.
Daarnaast ben je star (mentaal inflexibel). Het gene waar je mee bezig bent, hou je ook aan
vast (‘one track mind’). Ook is er een neiging tot perseveratie.
Er zijn veel testen beschikbaar
, Apatisch syndroom
• Initiatiefverlies (abulie, aspontaniteit, passiviteit...)
• Interesseverlies (onverschilligheid, emotieloosheid....)
• Bradyfrenie (mentale traagheid -> aandacht, geheugen, executieve functies)
Omtremd syndroom
• Gebrek aan (zelf)beheersing
• Oordeelstoornissen, bijv. t.a.v veilig of riskant, gepast of ongepast,
waarschijnlijk of onwaarschijnlijk
• -> impulsief gedrag/onverantwoord/asociaal gedrag
• -> zelfinzicht en ziekte-inzicht kan zijn verminderd
• -> soms euforie (optimisme) en ‘Witzelsucht’ (neiging om steeds grapjes te maken)
N.B.
Concrete patiënt heeft meestal kenmerken van meerdere deelsyndromen
Andere prefrontale verschijnselen
• Decorumverlies
• Geheugenstoornissen (bij alle deelsyndromen mogelijk)
• Motorische stoornissen bijv. grijpreflex (door nabijheid motorische cortex)
Frontaal syndroom in het dagelijks leven:
• Executieve functies zijn te testen (ook door ET’ers). De rest veel minder (het dagelijks
leven zelf is de test)
• Dysexecutief syndroom: ongeconcentreerd, ongeorganiseerd, hulpeloos in
onverwachte situaties, niet creaties
• Apatisch syndroom: futloos, onproductief, saai, sociaal geïsoleerd
• Ontremd syndroom: sociaal onhandelbaar, contact met politie of ggz, financieel en
maatschappelijk geruïneerd raken
Oorzaken frontaal syndroom:
• Frontaal syndroom door laesie van de cortex of witte stof van een of beide prefrontale
gebieden
• Weinig Links-Rechts verschil
• Focale letsels: tumor, bloeding, infarct, infectiehaar, abces, lokaal trauma
• Diffuse letsels: hersenschudding, ziekte van alzheimer, ziekte van Pick (à fronto-
temporale dementie)
• Psychiatrische aandoeningen: schizofrenie, depressie
Behandelen van frontaal syndroom gaat vaak niet, wel symptoom bestrijden
• Apathie: psychostimulantia
• Ontremming: sedativa, antidepressiva
• Dysexecutief syndroom: strategietraining, problem solving training, goal management
training, aangepaste woonvorm met diverse hulpmiddelen
