Toetsstof Klinisch redeneren
Les 1 - Leerdoelen
De student:
1. beheerst de anatomie en de fysiologie van het respiratoir systeem.
2. herkent en onderscheidt de big five van thoraxletsel.
3. herkent en weerlegt de symptomen van een luchtwegobstructie
4. past de stappen van het klinisch redeneren toe.
5. hanteert communicatiemiddelen (SBARR, ABCDE, MIST, RSVP).
6. hanteert redeneerhulpen (APMLE, SCEGS, EWS).
Voorbereiding
Opdracht 1
Hoe zat het ook alweer met de anatomie en fysiologie van het respiratoir systeem?
,Toetsstof Klinisch redeneren
Opdracht 2
Ga op zoek naar de ‘Big five’ van thoraxletsel. Verdiep jezelf dus in de soorten letsel ter hoogte van
de thorax, verkregen door een hoog energetisch trauma (HET).
1. Spanningspneumothorax Pneumothorax of klaplong die wordt
gecompliceerd door verhoogde druk in de aangedane zijde van de
borstkas. Meestal is er ook sprake van een zuigende borstwond. Er
wordt dan meer lucht in de borstkas aangezogen dan dat de
borstkas verlaat. Hierdoor neemt de druk in de aangedane helft
van de borstkas snel toe en ontstaan als gevolg van afknellen van
de grote vaten als gevolg van verplaatsing van het hart naar de
gezonde zijde. Bij inademing komt er lucht in de borstkas, maar bij
uitademing gaat er niks uit. Werkt als een soort ventiel.
2. Massale hematothorax Medische term voor bloed in de borstkas. Er treedt als gevolg van
een beschadiging van de long een bloeding op, waardoor bloed lekt in de ruimte tussen de
twee longvliezen. De long wordt hierdoor weggedrukt en wordt kleiner.
3. Open pneumothorax Er stroomt lucht van buiten het lichaam in de pleuraholte (de ruimte
tussen het vlies die de longen bekleed en het vlies die de borstkaswand bedenkt), waardoor
er geen sprake meer is van een vacuüm. Hierdoor klapt de long samen en ontplooit zich niet
meer.
4. Fladderthorax Er is sprake van een stomp trauma van de borstkas waarbij meerdere
ribben gebroken zijn. Wanneer ribben slechts op 1 plaats gebroken zijn is er geen risico op
het ontstaan van een fladderthorax. Echter, wanneer meerdere onder elkaar liggende ribben
op twee of meer plaatsen gebroken zijn, kan er een fladderthorax ontstaan. Bij een
inademing beweegt de borstkas naar buiten toe, het losse fragment beweegt echter naar
binnen, als het ware een stukje de borstkas in. Bij de uitademing is dit andersom.
5. Harttamponade Aandoening waarbij er vocht tussen het beschermende vliesje of zakje
van het hart komt. Dit zorgt ervoor dat er druk ontstaat op de hartspier waardoor het
rondpompen van bloed zwaarder wordt. Cyanose, gestuwde halsvenen, extreme
vermoeidheid, snelle ademhaling en hypotensie zijn symptomen die hierbij vaak voorkomen.
Opdracht 3
Zoek en verklaar de symptomen bij een luchtwegobstructie. Zorg dat je o.a. de verschillende soorten
stridor beheerst.
Verstikking treedt op wanneer de luchtwegen afgesloten zijn. Dit is het gevolg van vreemde
voorwerpen die zich in de mond, de neus of de luchtpijp bevinden. De symptomen zijn als volgt:
Gedeeltelijke belemmering van de luchtwegen
Bij een gedeeltelijke belemmering van de luchtwegen, kan de patiënt nog wel wat geluid
voortbrengen. Hij heeft dan een piepende ademhaling of hij maakt een hijgend geluid. De patiënt
verwijdert dan met de hoestreflex zelf het vreemde voorwerp uit de keel.
Volledige belemmering van de luchtwegen
Wanneer de luchtwegen volledig verstopt zijn, ontstaat ademnood bij de patiënt die probeert te
happen naar adem. Hierdoor is hij in paniek en grijpt hij naar de keel. Spreken, huilen of hoesten is
namelijk niet meer mogelijk. De ademhaling en het hart verliezen stilaan hun functie. De patiënt
heeft tevens een blauwe gelaatskleur door een gebrek aan zuurstof in het bloed (medische term:
, Toetsstof Klinisch redeneren
anoxemie). De huidskleur is blauwrood bij verstikking door koolmonoxide (carboxyhemoglobine is
rood). Het gelaat is gezwollen en tevens heeft de patiënt uitpuilende ogen (exoftalmie). Bij
verstikking verliest een patiënt vroegtijdig het bewustzijn door tekort aan zuurstof in de hersenen. De
huid voelt koud aan en ziet er bleek uit. Het lichaam probeert namelijk om zoveel mogelijk zuurstof
naar de hersenen te krijgen.
Inspiratoire, expiratoire en bifasische stridor
Inspiratoire stridor komt het meest voor. Dit wijst op een laryngeale obstructie (verstopping aan het
strottenhoofd). Expiratoire stridor impliceert een tracheobronchiale obstructie (verstopping aan de
luchtpijp). Bifasische stridor wijst op een subglottische (onder de tong) of glottische afwijking (aan de
tong).
Opdracht 4
Zoek communicatiemiddelen op (SBARR, ABCDE, MIST, RSVP).
Hulpmiddel bij communicatie over een patiënt tussen verschillende hulpverleners (bijvoorbeeld
tussen de arts en de verpleegkundige).
Les 1 - Leerdoelen
De student:
1. beheerst de anatomie en de fysiologie van het respiratoir systeem.
2. herkent en onderscheidt de big five van thoraxletsel.
3. herkent en weerlegt de symptomen van een luchtwegobstructie
4. past de stappen van het klinisch redeneren toe.
5. hanteert communicatiemiddelen (SBARR, ABCDE, MIST, RSVP).
6. hanteert redeneerhulpen (APMLE, SCEGS, EWS).
Voorbereiding
Opdracht 1
Hoe zat het ook alweer met de anatomie en fysiologie van het respiratoir systeem?
,Toetsstof Klinisch redeneren
Opdracht 2
Ga op zoek naar de ‘Big five’ van thoraxletsel. Verdiep jezelf dus in de soorten letsel ter hoogte van
de thorax, verkregen door een hoog energetisch trauma (HET).
1. Spanningspneumothorax Pneumothorax of klaplong die wordt
gecompliceerd door verhoogde druk in de aangedane zijde van de
borstkas. Meestal is er ook sprake van een zuigende borstwond. Er
wordt dan meer lucht in de borstkas aangezogen dan dat de
borstkas verlaat. Hierdoor neemt de druk in de aangedane helft
van de borstkas snel toe en ontstaan als gevolg van afknellen van
de grote vaten als gevolg van verplaatsing van het hart naar de
gezonde zijde. Bij inademing komt er lucht in de borstkas, maar bij
uitademing gaat er niks uit. Werkt als een soort ventiel.
2. Massale hematothorax Medische term voor bloed in de borstkas. Er treedt als gevolg van
een beschadiging van de long een bloeding op, waardoor bloed lekt in de ruimte tussen de
twee longvliezen. De long wordt hierdoor weggedrukt en wordt kleiner.
3. Open pneumothorax Er stroomt lucht van buiten het lichaam in de pleuraholte (de ruimte
tussen het vlies die de longen bekleed en het vlies die de borstkaswand bedenkt), waardoor
er geen sprake meer is van een vacuüm. Hierdoor klapt de long samen en ontplooit zich niet
meer.
4. Fladderthorax Er is sprake van een stomp trauma van de borstkas waarbij meerdere
ribben gebroken zijn. Wanneer ribben slechts op 1 plaats gebroken zijn is er geen risico op
het ontstaan van een fladderthorax. Echter, wanneer meerdere onder elkaar liggende ribben
op twee of meer plaatsen gebroken zijn, kan er een fladderthorax ontstaan. Bij een
inademing beweegt de borstkas naar buiten toe, het losse fragment beweegt echter naar
binnen, als het ware een stukje de borstkas in. Bij de uitademing is dit andersom.
5. Harttamponade Aandoening waarbij er vocht tussen het beschermende vliesje of zakje
van het hart komt. Dit zorgt ervoor dat er druk ontstaat op de hartspier waardoor het
rondpompen van bloed zwaarder wordt. Cyanose, gestuwde halsvenen, extreme
vermoeidheid, snelle ademhaling en hypotensie zijn symptomen die hierbij vaak voorkomen.
Opdracht 3
Zoek en verklaar de symptomen bij een luchtwegobstructie. Zorg dat je o.a. de verschillende soorten
stridor beheerst.
Verstikking treedt op wanneer de luchtwegen afgesloten zijn. Dit is het gevolg van vreemde
voorwerpen die zich in de mond, de neus of de luchtpijp bevinden. De symptomen zijn als volgt:
Gedeeltelijke belemmering van de luchtwegen
Bij een gedeeltelijke belemmering van de luchtwegen, kan de patiënt nog wel wat geluid
voortbrengen. Hij heeft dan een piepende ademhaling of hij maakt een hijgend geluid. De patiënt
verwijdert dan met de hoestreflex zelf het vreemde voorwerp uit de keel.
Volledige belemmering van de luchtwegen
Wanneer de luchtwegen volledig verstopt zijn, ontstaat ademnood bij de patiënt die probeert te
happen naar adem. Hierdoor is hij in paniek en grijpt hij naar de keel. Spreken, huilen of hoesten is
namelijk niet meer mogelijk. De ademhaling en het hart verliezen stilaan hun functie. De patiënt
heeft tevens een blauwe gelaatskleur door een gebrek aan zuurstof in het bloed (medische term:
, Toetsstof Klinisch redeneren
anoxemie). De huidskleur is blauwrood bij verstikking door koolmonoxide (carboxyhemoglobine is
rood). Het gelaat is gezwollen en tevens heeft de patiënt uitpuilende ogen (exoftalmie). Bij
verstikking verliest een patiënt vroegtijdig het bewustzijn door tekort aan zuurstof in de hersenen. De
huid voelt koud aan en ziet er bleek uit. Het lichaam probeert namelijk om zoveel mogelijk zuurstof
naar de hersenen te krijgen.
Inspiratoire, expiratoire en bifasische stridor
Inspiratoire stridor komt het meest voor. Dit wijst op een laryngeale obstructie (verstopping aan het
strottenhoofd). Expiratoire stridor impliceert een tracheobronchiale obstructie (verstopping aan de
luchtpijp). Bifasische stridor wijst op een subglottische (onder de tong) of glottische afwijking (aan de
tong).
Opdracht 4
Zoek communicatiemiddelen op (SBARR, ABCDE, MIST, RSVP).
Hulpmiddel bij communicatie over een patiënt tussen verschillende hulpverleners (bijvoorbeeld
tussen de arts en de verpleegkundige).
