Samenvatting Onderwijskunde
1. Didactische modellen
Leren is een stabiele verandering in kennis en/of gedrag en/of vaardigheden.
Voorwaarden voor leren (Luc Stevens):
• Veilig voelen
Als je je niet veilig voelt kan je niet leren.
o Relatie
‘Ik mag er zijn’
Als de pedagogische relatie goed is voelt het kind zich veilig. Kind voelt dat hij er mag zijn,
met al zijn eigen vaardigheden/eigenaardigheden. Jij als volwassene bent verantwoordelijk
voor de relatie.
o Competentie
‘Ik weet dat ik het kan’
Kind heeft het gevoel dat hij het kan. Je geeft een kind dingen te doen die het kind aankan.
Niet te moeilijk, maar ook niet te makkelijk. Als een kind zich wonderlijk gaat gedragen, kijk
dan ook naar de competentie.
o Autonomie
‘Ik kan zelf beslissingen maken’
Zelfstandigheid. Kind voelt dat hij het zelf kan, en dat dit mag. Dit kan het kind als de relatie
goed is en zich competent voelt.
1.1 Didactisch model van Gelder
We beginnen altijd te kijken naar de twee bovenste dingen (doelstelling en beginsituatie). Deze twee zijn
van elkaar afhankelijk. Je gaat altijd uit van doelen en beginsituatie.
Beginsituatie à wat kan iemand (aan).
Doelstelling à wat ga ik iemand leren.
Beginsituatie: We kunnen kijken naar
verschillende zaken van een beginsituatie. Bv. wat
voor leerlingen zitten er in de klas, wat kunnen
ze, wat kunnen ze niet etc.
Situationele gegevens, klas, leerling, school (wat
zijn de regels, visie etc.), leraar
Situationele
gegevens
Leraar Klas
Beginsituatie
School Leerling
, Het belang van leerdoelen:
• Belang van de leerling
Weten waar je mee bezig bent en waar je naartoe gaat.
• Belang van de docent
Bijsturen, op het pad van je doel blijven. Ruimte krijgen voor inbreng uit de groep, omdat je precies
weet waar je naartoe wilt.
Een leerdoel bestaat uit een inhoudsaspect (kennis) en een gedragsaspect (benoemen, toepassen etc.).
Bijvoorbeeld: na de les kunnen de leerlingen alle hoofdsteden (inhoudsaspect) opnoemen en aanwijzen
(gedragsaspect).
Kennis alleen is niet voldoende, door het gedragsaspect wordt het leerdoel goed te evalueren.
Leerprocessen zijn processen waarin leerlingen kennis en vaardigheden verwerven. Er zijn verschillen
tussen leerprocessen, hoe iemand leert en wat deze nodig heeft om te leren verschilt namelijk per
persoon.
De manier waarop je de leerling wilt laten leren hangt af van: het doel, de leerling, de beginsituatie en
de groep.
Leerstof à leerinhouden, de stof waarvan men leert
Leermiddelen à wat je gebruikt bij je activiteit
Evaluatie à je evalueert jezelf, je les en of de doelen zijn bereikt
1.2 Directe instructiemodel
Instructie model = directe instructie à leerstrategie = effectief leren.
Directe Instructie heeft als doel de leerlingen te helpen met nieuwe informatie of basisvaardigheden te
oefenen, uit te breiden en te verfijnen.
De belangrijkste kenmerken van directie instructie:
1. Terugblik: toetsen voorkennis
Voorkennis ophalen. Wat was dat ook alweer?
2. Instrueren van nieuwe kennis (aanschouwelijk, voordoen);
Hoe ga ik het brengen
3. Nauwgezette, gestructureerde oefening en begeleiding daarvan;
4. Zelfstandige oefening: het koppelen van nieuwe kennis aan oude kennis;
5. Afronding, checken of de leerling de kernbegrippen heeft opgepikt;
6. In alle fasen directe corrigerende feedback.
Sleutelbegrippen bij het directe instructiemodel zijn: een goede structuur in de opbouw van de leerstof,
het juiste niveau van de leerstof, betekenis geven, individuele aanspreekbaarheid, zichtbaarheid en
motivatie.
Lesfasen volgens directe instructie:
1. Voorbereiding van de les
1. Didactische modellen
Leren is een stabiele verandering in kennis en/of gedrag en/of vaardigheden.
Voorwaarden voor leren (Luc Stevens):
• Veilig voelen
Als je je niet veilig voelt kan je niet leren.
o Relatie
‘Ik mag er zijn’
Als de pedagogische relatie goed is voelt het kind zich veilig. Kind voelt dat hij er mag zijn,
met al zijn eigen vaardigheden/eigenaardigheden. Jij als volwassene bent verantwoordelijk
voor de relatie.
o Competentie
‘Ik weet dat ik het kan’
Kind heeft het gevoel dat hij het kan. Je geeft een kind dingen te doen die het kind aankan.
Niet te moeilijk, maar ook niet te makkelijk. Als een kind zich wonderlijk gaat gedragen, kijk
dan ook naar de competentie.
o Autonomie
‘Ik kan zelf beslissingen maken’
Zelfstandigheid. Kind voelt dat hij het zelf kan, en dat dit mag. Dit kan het kind als de relatie
goed is en zich competent voelt.
1.1 Didactisch model van Gelder
We beginnen altijd te kijken naar de twee bovenste dingen (doelstelling en beginsituatie). Deze twee zijn
van elkaar afhankelijk. Je gaat altijd uit van doelen en beginsituatie.
Beginsituatie à wat kan iemand (aan).
Doelstelling à wat ga ik iemand leren.
Beginsituatie: We kunnen kijken naar
verschillende zaken van een beginsituatie. Bv. wat
voor leerlingen zitten er in de klas, wat kunnen
ze, wat kunnen ze niet etc.
Situationele gegevens, klas, leerling, school (wat
zijn de regels, visie etc.), leraar
Situationele
gegevens
Leraar Klas
Beginsituatie
School Leerling
, Het belang van leerdoelen:
• Belang van de leerling
Weten waar je mee bezig bent en waar je naartoe gaat.
• Belang van de docent
Bijsturen, op het pad van je doel blijven. Ruimte krijgen voor inbreng uit de groep, omdat je precies
weet waar je naartoe wilt.
Een leerdoel bestaat uit een inhoudsaspect (kennis) en een gedragsaspect (benoemen, toepassen etc.).
Bijvoorbeeld: na de les kunnen de leerlingen alle hoofdsteden (inhoudsaspect) opnoemen en aanwijzen
(gedragsaspect).
Kennis alleen is niet voldoende, door het gedragsaspect wordt het leerdoel goed te evalueren.
Leerprocessen zijn processen waarin leerlingen kennis en vaardigheden verwerven. Er zijn verschillen
tussen leerprocessen, hoe iemand leert en wat deze nodig heeft om te leren verschilt namelijk per
persoon.
De manier waarop je de leerling wilt laten leren hangt af van: het doel, de leerling, de beginsituatie en
de groep.
Leerstof à leerinhouden, de stof waarvan men leert
Leermiddelen à wat je gebruikt bij je activiteit
Evaluatie à je evalueert jezelf, je les en of de doelen zijn bereikt
1.2 Directe instructiemodel
Instructie model = directe instructie à leerstrategie = effectief leren.
Directe Instructie heeft als doel de leerlingen te helpen met nieuwe informatie of basisvaardigheden te
oefenen, uit te breiden en te verfijnen.
De belangrijkste kenmerken van directie instructie:
1. Terugblik: toetsen voorkennis
Voorkennis ophalen. Wat was dat ook alweer?
2. Instrueren van nieuwe kennis (aanschouwelijk, voordoen);
Hoe ga ik het brengen
3. Nauwgezette, gestructureerde oefening en begeleiding daarvan;
4. Zelfstandige oefening: het koppelen van nieuwe kennis aan oude kennis;
5. Afronding, checken of de leerling de kernbegrippen heeft opgepikt;
6. In alle fasen directe corrigerende feedback.
Sleutelbegrippen bij het directe instructiemodel zijn: een goede structuur in de opbouw van de leerstof,
het juiste niveau van de leerstof, betekenis geven, individuele aanspreekbaarheid, zichtbaarheid en
motivatie.
Lesfasen volgens directe instructie:
1. Voorbereiding van de les
