De Koude Oorlog 1945-1991
1 Tijdelijk bondgenootschap tussen Oost en West valt na Tweede Wereldoorlog uiteen
Onderling wantrouwen tussen Oost en West voor 1945
- Tijdens WOI streed Rusland samen met Engeland, Frankrijk en de VS tegen Duitsland en
Oostenrijk-Hongarije. Maar het na de Oktoberrevolutie communistisch geworden Rusland
sloot apart vrede met Duitsland. De bondgenoten van Rusland zagen dit als verraad en
stuurden troepen om de communisten ten val te brengen.
- In 1919 werd in Moskou de Komintern opgericht. Het doel van de Komintern was de
‘wereldrevolutie’ te bevorderen. Hierdoor voelde het Westen zich bedreigd.
- De SU voelde zich bedreigd door het Westen, dat vijandig stond tegenover het communisme.
De SU noemde dit de ‘kapitalistische omsingeling’.
- In 1938 trok Stalin uit de Conferentie van München. De conclusie dat de SU niet op hulp
hoefde te rekenen bij een Duitse aanval.
- Eind augustus 1939 sloten Hitler en Stalin een niet-aanvalsverdrag.
- In september 1939 werd Polen, de bondgenoot van Frankrijk en Engeland, door Duitsland en
de SU aangevallen en verdeeld.
Wantrouwen tussen Oost en West tijdens WOII versterkt
- De SU raakte direct betrokken bij WOII toen Hitler het niet-aanvalsverdrag met de SU schond
en op 22 juli 1941 een grote aanval op de SU lanceerde.
- De VS raakten direct betrokken bij WOII, toen Japan op 7 december 1941 een zware aanval
uitvoerde op de marinebasis van de VS in de haven van Pearl Harbor op Hawaii. Enkele dagen
daarna verklaarden Duitsland en Italië de VS de oorlog.
Het tweede front
Duitsland viel in juni 1941 de SU binnen. Stalin wilde naast dit eerste front in Oost-Europa een
tweede front: invasie van de geallieerden in Frankrijk, maar dit tweede front kwam pas veel later.
Stalin vond dat dit met opzet was om de troepen van SU te verzwakken.
De Poolse Kwestie
- De Poolse regering eiste dat na de oorlog de oude grenzen van Polen zouden worden
hersteld. Stalin vond dit belachelijk.
- In 1943 vermoordden Russen door hen krijgsgevangene gemaakte Poolse officieren en
andere Polen uit de bovenlaag van de bevolking.
- In augustus 1944 kwam het Poolse verzet in Warschau in opstand tegen de Duitse bezetters.
De SU hielp niet. In het Westen meenden velen dat de SU met opzet het niet communistische
land hebben laten uitmoorden door de nazi’s.
- De SU hielp in Polen een communistische regering aan de macht.
De Conferentie van Potsdam: besluit over Duitsland na moeizame onderhandelingen
, In februari 1945 hielden de grote drie in Jalta een conferentie over de voortzetting van de oorlog en
de toekomst van Duitsland en Europa. Eind juli 1945 kwamen de grote drie weer bijeen om de
onderhandelingen voort te zetten. Deze conferentie werd gehouden in Potsdam.
De westerse geallieerden en de SU hadden ten aanzien van de toekomst voor Duitsland verschillende
doelen voor ogen:
- De SU wilde Duitsland militair zwak houden, hoge herstelbetalingen en alleen een regering
toestaan die niet tegen het communisme was.
- De westerse Geallieerden wilden dat Duitsland in de eigen behoeften zou kunnen voorzien,
geen hoge herstelbetalingen en een democratische regering.
Desondanks namen de grote drie de volgende besluiten:
- Duitsland werd in 4 bezettingszones verdeeld: de SU, de VS, GB en FR. De hoofdstad Berlijn
werd eveneens in 4 bezettingszones verdeeld, ook al lag deze in het gebied van de SU.
- Duitsland moest in het oosten gebied afstaan aan Polen. Met tegenzin was het Westen
hiermee akkoord gegaan.
- Oostenrijk werd weer gescheiden van Duitsland en apart in 4 bezettingszones verdeeld.
- Het politieke leven zou op democratische grondslag worden gereorganiseerd.
- Het nazisme zou worden uitgeroeid en de oorlogsmisdadigers zouden worden berecht.
- Duitsland zou volledig worden ontwapend en de oorlogsindustrie zou worden ontmanteld.
- Aan Duitsland werden vooral ten behoeve van de SU herstelbetalingen opgelegd.
- Duitsland zou gedurende de tijd van de bezetting als een economische eenheid worden
beschouwd.
Ondanks de afspraak om de verschillende bezettingszones in Duitsland als economische eenheid te
beschouwen, gebeurde dit echter niet. Er waren belangrijke verschillen tussen de SU en de westerse
Geallieerden:
- De SU schafte in haar zone het particulier bezit van grond af en haalde zoveel mogelijk
schadevergoeding uit haar zone.
- De westerse Geallieerden handhaafden het particulier bezit en bevorderden het economisch
herstel in hun zones.
Geallieerden verdelen de wereld in invloedssferen
De SU en de geallieerden voerden na WOII steeds meer een apart beleid, waardoor Europa werd
verdeeld in twee invloedssferen. Daarvoor hadden zij verschillende redenen:
- De SU wilde veiligheid door een buffer in Midden-Europa tegen westerse agressie.
- De VS wilden voorkomen dat het nog maar net van fascistische dictaturen bevrijde Europa in
handen zou vallen van de communistische dictatuur.
De scheidslijn tussen de Westerse invloedssferen en die van de SU en haar bondgenoten werd het
ijzeren Gordijn genoemd.
Vijandbeelden over en weer
- Het vijandbeeld van de VS: de SU streefde naar een communistische wereldrevolutie, ze
wilden een einde maken aan het kapitalisme en ze steunde communistische activiteiten in
andere landen.
1 Tijdelijk bondgenootschap tussen Oost en West valt na Tweede Wereldoorlog uiteen
Onderling wantrouwen tussen Oost en West voor 1945
- Tijdens WOI streed Rusland samen met Engeland, Frankrijk en de VS tegen Duitsland en
Oostenrijk-Hongarije. Maar het na de Oktoberrevolutie communistisch geworden Rusland
sloot apart vrede met Duitsland. De bondgenoten van Rusland zagen dit als verraad en
stuurden troepen om de communisten ten val te brengen.
- In 1919 werd in Moskou de Komintern opgericht. Het doel van de Komintern was de
‘wereldrevolutie’ te bevorderen. Hierdoor voelde het Westen zich bedreigd.
- De SU voelde zich bedreigd door het Westen, dat vijandig stond tegenover het communisme.
De SU noemde dit de ‘kapitalistische omsingeling’.
- In 1938 trok Stalin uit de Conferentie van München. De conclusie dat de SU niet op hulp
hoefde te rekenen bij een Duitse aanval.
- Eind augustus 1939 sloten Hitler en Stalin een niet-aanvalsverdrag.
- In september 1939 werd Polen, de bondgenoot van Frankrijk en Engeland, door Duitsland en
de SU aangevallen en verdeeld.
Wantrouwen tussen Oost en West tijdens WOII versterkt
- De SU raakte direct betrokken bij WOII toen Hitler het niet-aanvalsverdrag met de SU schond
en op 22 juli 1941 een grote aanval op de SU lanceerde.
- De VS raakten direct betrokken bij WOII, toen Japan op 7 december 1941 een zware aanval
uitvoerde op de marinebasis van de VS in de haven van Pearl Harbor op Hawaii. Enkele dagen
daarna verklaarden Duitsland en Italië de VS de oorlog.
Het tweede front
Duitsland viel in juni 1941 de SU binnen. Stalin wilde naast dit eerste front in Oost-Europa een
tweede front: invasie van de geallieerden in Frankrijk, maar dit tweede front kwam pas veel later.
Stalin vond dat dit met opzet was om de troepen van SU te verzwakken.
De Poolse Kwestie
- De Poolse regering eiste dat na de oorlog de oude grenzen van Polen zouden worden
hersteld. Stalin vond dit belachelijk.
- In 1943 vermoordden Russen door hen krijgsgevangene gemaakte Poolse officieren en
andere Polen uit de bovenlaag van de bevolking.
- In augustus 1944 kwam het Poolse verzet in Warschau in opstand tegen de Duitse bezetters.
De SU hielp niet. In het Westen meenden velen dat de SU met opzet het niet communistische
land hebben laten uitmoorden door de nazi’s.
- De SU hielp in Polen een communistische regering aan de macht.
De Conferentie van Potsdam: besluit over Duitsland na moeizame onderhandelingen
, In februari 1945 hielden de grote drie in Jalta een conferentie over de voortzetting van de oorlog en
de toekomst van Duitsland en Europa. Eind juli 1945 kwamen de grote drie weer bijeen om de
onderhandelingen voort te zetten. Deze conferentie werd gehouden in Potsdam.
De westerse geallieerden en de SU hadden ten aanzien van de toekomst voor Duitsland verschillende
doelen voor ogen:
- De SU wilde Duitsland militair zwak houden, hoge herstelbetalingen en alleen een regering
toestaan die niet tegen het communisme was.
- De westerse Geallieerden wilden dat Duitsland in de eigen behoeften zou kunnen voorzien,
geen hoge herstelbetalingen en een democratische regering.
Desondanks namen de grote drie de volgende besluiten:
- Duitsland werd in 4 bezettingszones verdeeld: de SU, de VS, GB en FR. De hoofdstad Berlijn
werd eveneens in 4 bezettingszones verdeeld, ook al lag deze in het gebied van de SU.
- Duitsland moest in het oosten gebied afstaan aan Polen. Met tegenzin was het Westen
hiermee akkoord gegaan.
- Oostenrijk werd weer gescheiden van Duitsland en apart in 4 bezettingszones verdeeld.
- Het politieke leven zou op democratische grondslag worden gereorganiseerd.
- Het nazisme zou worden uitgeroeid en de oorlogsmisdadigers zouden worden berecht.
- Duitsland zou volledig worden ontwapend en de oorlogsindustrie zou worden ontmanteld.
- Aan Duitsland werden vooral ten behoeve van de SU herstelbetalingen opgelegd.
- Duitsland zou gedurende de tijd van de bezetting als een economische eenheid worden
beschouwd.
Ondanks de afspraak om de verschillende bezettingszones in Duitsland als economische eenheid te
beschouwen, gebeurde dit echter niet. Er waren belangrijke verschillen tussen de SU en de westerse
Geallieerden:
- De SU schafte in haar zone het particulier bezit van grond af en haalde zoveel mogelijk
schadevergoeding uit haar zone.
- De westerse Geallieerden handhaafden het particulier bezit en bevorderden het economisch
herstel in hun zones.
Geallieerden verdelen de wereld in invloedssferen
De SU en de geallieerden voerden na WOII steeds meer een apart beleid, waardoor Europa werd
verdeeld in twee invloedssferen. Daarvoor hadden zij verschillende redenen:
- De SU wilde veiligheid door een buffer in Midden-Europa tegen westerse agressie.
- De VS wilden voorkomen dat het nog maar net van fascistische dictaturen bevrijde Europa in
handen zou vallen van de communistische dictatuur.
De scheidslijn tussen de Westerse invloedssferen en die van de SU en haar bondgenoten werd het
ijzeren Gordijn genoemd.
Vijandbeelden over en weer
- Het vijandbeeld van de VS: de SU streefde naar een communistische wereldrevolutie, ze
wilden een einde maken aan het kapitalisme en ze steunde communistische activiteiten in
andere landen.
