KT1601 Cardiovasculair en respiratoir systeem en biomedische
instrumentatie
HC.2 Anatomie van het hart elektrisch
Nomenclatuur:
- Cor = hart
- Pulmones = longen
- Trachea = luchtpijp
- Oesophagus = slokdarm
- Pulmonary trunk = longslagader. Hiermee wordt vooral het eerste deel bedoeld, dus voordat
deze zich vertakt in twee delen.
- Caval veins = holle aders
- Pleura = longvlies
- Pericardium = hartzakje
- Pleural space = holte om de longen heen binnen de pleura
- Pericadrial space = ruimte tussen de parietale en viscerale lagen van het sereuze pericardium
- Ostium = opening
Verschillende lagen in het har
- Endocardium: binnenste laag
- Myocardium: spierlaag
- Epicardium: buitenste laag
Normale circulatie
- Bloed vanuit het lichaam komt via de onderste en bovenste holle ader in het rechteratrium
- Het bloed wordt naar het rechterventrikel gepompt
- Het bloed komt in de longslagaders terecht en wordt naar de longen gevoerd
- Het zuurstofrijke bloed komt via de longaders in het linkeratrium terecht
- Bloed wordt naar het linkerventrikel gepompt en vanuit daar naar de aorta.
Het myocardicum bestaat uit hartspierweefsel. Dit is enigszins vergelijkbaar met skeletspierweefsel:
het is beide dwarsgestreept. Ook dezelfde opbouw: spiervezels -> myofibrillen -> sacromeren.
Kenmerken van hartspierweefsel
- Grote T-tubuli ter hoogte van de Z-disc
- Eén T-tubuli per sacromeer
- Grote mitochondria, die zich tussen de myofibrillen bevinden.
Skeletspieren Hartspieren
Perfiere kern direct onder het plasmamembraan. Centrale kern
Een spiervezel bestaat uit vele kernen. Individuele cellen (1/2 kernen) gekoppeld via
intercalated discs
Functional syncytium: spiercellen in het hart zijn chemisch, elektrisch en mechanisch met elkaar
verbonden. Gevolg: als één spiercel in het hart samentrekt, trekken ook alle andere hartspiercellen
samen.
,Intercalaire schijven (intercalated discs) verbinden individuele hartspiercellen, zodat ze als een
geheel kunnen functioneren. Ze dragen zo bij aan de gesynchroniseerde samentrekking van
hartweefsel. De schijven bevinden zich op de Z-lijnen van het sacromeer.
Onderdelen van de intercalated disc (bestaat uit zowel
een transversaal als een laterale component):
- Fascia adherens: zorgen voor de transversale
binding tussen spiercellen (actines) en bevinden
zich dan ook in het transversale compoment.
- Maculae adherens (desosomes): verbinden
individuele cellen met elkaar, zowel in het
laterale als transversale component.
- Gap junctions : zorgen ervoor dat een
actiepotentiaal doorgegeven kan worden tussen
hartcellen en het toelaten van ionpassage
tussen verschillende spiercellen. Gap junctions
bevinden zich in het laterale component en
bestaan uit aan elkaar gekoppelde eiwitten
(connexines) die samen een ionkanaaltje
vormen. Dit kanaal kan open/dicht staan.
Geleiding van signalen door het hart
De sinusknoop is de pacemaker van het hart (60-80 /min) Het kan spontaan impulsen genereren,
doordat het na een actiepotentiaal meteen een ander actiepotentiaal kan genereren. Geleiding van
signalen door het hart vindt niet plaats door zenuwen, maar door gespecialiceerde hartcellen, die
zich uit cardiomyocyten gespecialiseerd hebben.
Enkele structuren in het hart van belang voor de sinusknoop:
- Sinuartrial node: sinusknoop. Is gelegen in de laterale wand van de bovenste holle ader.
, - Sulcus terminalis: een groeve tussen v.cava superior en het hartoor. Hier bevindt de
sinusknoop zich.
- Crista terminalis: grens tussen gladwandig en spierweefsel. Aan de bovenkant van deze
crista terminalis bevindt zich de sinusknoop.
De sinusknoop geeft een impuls. Deze impuls gaat door het internodal myocardium. Vervolgens
trekken de atria samen (dit veroorzaakt de P-golf in een ECG). Het signaal komt aan bij de AV-knoop.
Atroventricular node: gelegen in de driehoek van Koch. Deze driehoek is te maken vanuit de
tricuspidalis klep en de sinus coronarius op de achterwand van het rechteratrium. Er is een korte
vertraging van de impuls, te zien als een korte elektrische stilte op het ECG. Dit is nodig zodat de
ventrikels tijd hebben om zicht te vullen, voordat er contractie plaatsvindt. De AV-knoop kan de
pacemakerfunctie overnemen wanneer de AV-knoop niet goed functioneert. De hartslagfrequentie
wordt echter altijd bepaald door de hoogste hartslagfrequentie en de snelheid waarmee de AV-
knoop impulsen kan generen (30-40 /min) ligt lager dan van de sinusknoop.
Rondom de AV en sinusknoop liggen veel autonome zenuwstelsels (sympathisch en
parasympathisch) die de werking van het hart kunnen beïnvloeden:
Sympatische activatie Parasympathische activatie
Hartslag Omhoog Omlaag
Impuls geleiding Omhoog Omlaag
Kracht van contractie Omhoog Omlaag
Bloedstroom naar coronair vaten Omhoog Omlaag
Voordat de bloedstroom naar de coronairvaten omhoog kan, moeten de gladde spiercellen in de
wand van de coronair vaten relaxeren. Om de bloedstroom naar de cornonair vaten te beperken,
moeten de coronair vaten juist beperkt wroden.
Annulus fibrosis: een ring van bindweefsel die de kamer en de boezem elektrisch van elkaar scheidt.
Het fibreuze skelet van het hart bestaat uit de volgende onderdelen:
- Tricuspid valve anulus
- Mitral valve annulus
- Aortic valve annulus
- Pulmonary valve annulus
Alleen de bundel van His kan door de
annulus fibrosis heen geleiden. Het
bestaat uit spierweefsel dat
gespecialiseerd is in het doorgeven van
elektrische signalen vanuit de AV knoop
via de purkinjevezels naar het myocard
van de ventrikels. De bundel van His
splitst zich in een rechter en linker
bundel tak.
De bundel van His vertakt zich in de Purkinjevezels: subendocardiale takken die zich uitstrekken naar
de wanden van de ventrikels. Excitatie van de linker en rechter bundeltak leidt tot stimulatie van de
ventrikels: depolarisatie. (QRS-complex).
, Vervolgens vindt er repolarisatie van de ventrikels plaats (T-golf).
Normaal oppervlakte ECG:
- P-top: depolarisatie van de atria
- PQ-tijd: Elektrische stilte in de AV-knoop
- QRS-complex: depolarisatie ventrikels
- T-top: repolarisatie
Als de annulus fibrosis niet goed is aanglegd, kan er
een extra verbinding zijn waar de impulsen
doorheen kunnen ‘lekken’. Hierdoor is er geen
elektrische stilte. Je PQ-tijd is dan heel klein.
Kenmerkend aan een ECG van een patiënt die hier
last van heeft is de δ-wave waarmee het ECG
begint. Is de repolarisatie van deze geleiding sneller
dan de repolarisatie van de ventrikels, dan ontstaat
er een heel snel hartritme. Het kan de oorzaak zijn
van atriumfibrillatie: hartritmestoornis waarbij de
atria snel en onregelmatig samentrekken.
HC.3 Anatomie hart mechanisch
Belangrijke onderdelen van het hart
- Hartoor: grootste deel van het atrium is gladwandig. Aan het atrium zit het hartoor, waarin
veel spieren zitten.
- Sinus coronarius: bloedvat achter het hart waarin de venae coronaria in uitmonden, die
vervolgens uitmondt in het rechteratrium.
- Linker en rechter ventrikel zijn van elkaar te scheiden door een vertakking van de linker
coronair arterie die precies over de septumwand heen loopt: de ramus interventricularis
anterior (ramus descendens anterior).
Oriëntatie van het hart in de thorax (assymetrisch)
- Het hart rust aan de onderkant op het diafragma. Dit is vooral het linkerventrikel.
- Aan de voorkant van het hart ligt het sternum. Hier ligt vooral het rechterventrikel tegenaan.
- Achter/boven het hart loopt de trachea, die zich splitst in twee takken richting de longen.
Achter de trachea ligt de oesophagus. Dit is handig, omdat je dan via de oesophagus een
cardio echografie kunt maken, waarbij je goed de linkerharthelft in kaart kunt brengen.
- De linkerhartcontour wordt gevormd door het linkerventrikel
- De rechterhartcontour wordt gevormd door het rechteratrium.
Verschillen tussen linker en rechteratrium
Rechter atrium Linkeratrium
Hartoor: stompe driehoek met wijde opening naar de rest Hartoor: ligt opgekruld en heeft
van het atrium een kleine opening naar het atrium
Veel spiertjes in de wand: m.pectinati. Alleen de sinus Gladde achterwand
venosus is gladwandig. Dit is het deel waar de v.cava inf/sup
instrumentatie
HC.2 Anatomie van het hart elektrisch
Nomenclatuur:
- Cor = hart
- Pulmones = longen
- Trachea = luchtpijp
- Oesophagus = slokdarm
- Pulmonary trunk = longslagader. Hiermee wordt vooral het eerste deel bedoeld, dus voordat
deze zich vertakt in twee delen.
- Caval veins = holle aders
- Pleura = longvlies
- Pericardium = hartzakje
- Pleural space = holte om de longen heen binnen de pleura
- Pericadrial space = ruimte tussen de parietale en viscerale lagen van het sereuze pericardium
- Ostium = opening
Verschillende lagen in het har
- Endocardium: binnenste laag
- Myocardium: spierlaag
- Epicardium: buitenste laag
Normale circulatie
- Bloed vanuit het lichaam komt via de onderste en bovenste holle ader in het rechteratrium
- Het bloed wordt naar het rechterventrikel gepompt
- Het bloed komt in de longslagaders terecht en wordt naar de longen gevoerd
- Het zuurstofrijke bloed komt via de longaders in het linkeratrium terecht
- Bloed wordt naar het linkerventrikel gepompt en vanuit daar naar de aorta.
Het myocardicum bestaat uit hartspierweefsel. Dit is enigszins vergelijkbaar met skeletspierweefsel:
het is beide dwarsgestreept. Ook dezelfde opbouw: spiervezels -> myofibrillen -> sacromeren.
Kenmerken van hartspierweefsel
- Grote T-tubuli ter hoogte van de Z-disc
- Eén T-tubuli per sacromeer
- Grote mitochondria, die zich tussen de myofibrillen bevinden.
Skeletspieren Hartspieren
Perfiere kern direct onder het plasmamembraan. Centrale kern
Een spiervezel bestaat uit vele kernen. Individuele cellen (1/2 kernen) gekoppeld via
intercalated discs
Functional syncytium: spiercellen in het hart zijn chemisch, elektrisch en mechanisch met elkaar
verbonden. Gevolg: als één spiercel in het hart samentrekt, trekken ook alle andere hartspiercellen
samen.
,Intercalaire schijven (intercalated discs) verbinden individuele hartspiercellen, zodat ze als een
geheel kunnen functioneren. Ze dragen zo bij aan de gesynchroniseerde samentrekking van
hartweefsel. De schijven bevinden zich op de Z-lijnen van het sacromeer.
Onderdelen van de intercalated disc (bestaat uit zowel
een transversaal als een laterale component):
- Fascia adherens: zorgen voor de transversale
binding tussen spiercellen (actines) en bevinden
zich dan ook in het transversale compoment.
- Maculae adherens (desosomes): verbinden
individuele cellen met elkaar, zowel in het
laterale als transversale component.
- Gap junctions : zorgen ervoor dat een
actiepotentiaal doorgegeven kan worden tussen
hartcellen en het toelaten van ionpassage
tussen verschillende spiercellen. Gap junctions
bevinden zich in het laterale component en
bestaan uit aan elkaar gekoppelde eiwitten
(connexines) die samen een ionkanaaltje
vormen. Dit kanaal kan open/dicht staan.
Geleiding van signalen door het hart
De sinusknoop is de pacemaker van het hart (60-80 /min) Het kan spontaan impulsen genereren,
doordat het na een actiepotentiaal meteen een ander actiepotentiaal kan genereren. Geleiding van
signalen door het hart vindt niet plaats door zenuwen, maar door gespecialiceerde hartcellen, die
zich uit cardiomyocyten gespecialiseerd hebben.
Enkele structuren in het hart van belang voor de sinusknoop:
- Sinuartrial node: sinusknoop. Is gelegen in de laterale wand van de bovenste holle ader.
, - Sulcus terminalis: een groeve tussen v.cava superior en het hartoor. Hier bevindt de
sinusknoop zich.
- Crista terminalis: grens tussen gladwandig en spierweefsel. Aan de bovenkant van deze
crista terminalis bevindt zich de sinusknoop.
De sinusknoop geeft een impuls. Deze impuls gaat door het internodal myocardium. Vervolgens
trekken de atria samen (dit veroorzaakt de P-golf in een ECG). Het signaal komt aan bij de AV-knoop.
Atroventricular node: gelegen in de driehoek van Koch. Deze driehoek is te maken vanuit de
tricuspidalis klep en de sinus coronarius op de achterwand van het rechteratrium. Er is een korte
vertraging van de impuls, te zien als een korte elektrische stilte op het ECG. Dit is nodig zodat de
ventrikels tijd hebben om zicht te vullen, voordat er contractie plaatsvindt. De AV-knoop kan de
pacemakerfunctie overnemen wanneer de AV-knoop niet goed functioneert. De hartslagfrequentie
wordt echter altijd bepaald door de hoogste hartslagfrequentie en de snelheid waarmee de AV-
knoop impulsen kan generen (30-40 /min) ligt lager dan van de sinusknoop.
Rondom de AV en sinusknoop liggen veel autonome zenuwstelsels (sympathisch en
parasympathisch) die de werking van het hart kunnen beïnvloeden:
Sympatische activatie Parasympathische activatie
Hartslag Omhoog Omlaag
Impuls geleiding Omhoog Omlaag
Kracht van contractie Omhoog Omlaag
Bloedstroom naar coronair vaten Omhoog Omlaag
Voordat de bloedstroom naar de coronairvaten omhoog kan, moeten de gladde spiercellen in de
wand van de coronair vaten relaxeren. Om de bloedstroom naar de cornonair vaten te beperken,
moeten de coronair vaten juist beperkt wroden.
Annulus fibrosis: een ring van bindweefsel die de kamer en de boezem elektrisch van elkaar scheidt.
Het fibreuze skelet van het hart bestaat uit de volgende onderdelen:
- Tricuspid valve anulus
- Mitral valve annulus
- Aortic valve annulus
- Pulmonary valve annulus
Alleen de bundel van His kan door de
annulus fibrosis heen geleiden. Het
bestaat uit spierweefsel dat
gespecialiseerd is in het doorgeven van
elektrische signalen vanuit de AV knoop
via de purkinjevezels naar het myocard
van de ventrikels. De bundel van His
splitst zich in een rechter en linker
bundel tak.
De bundel van His vertakt zich in de Purkinjevezels: subendocardiale takken die zich uitstrekken naar
de wanden van de ventrikels. Excitatie van de linker en rechter bundeltak leidt tot stimulatie van de
ventrikels: depolarisatie. (QRS-complex).
, Vervolgens vindt er repolarisatie van de ventrikels plaats (T-golf).
Normaal oppervlakte ECG:
- P-top: depolarisatie van de atria
- PQ-tijd: Elektrische stilte in de AV-knoop
- QRS-complex: depolarisatie ventrikels
- T-top: repolarisatie
Als de annulus fibrosis niet goed is aanglegd, kan er
een extra verbinding zijn waar de impulsen
doorheen kunnen ‘lekken’. Hierdoor is er geen
elektrische stilte. Je PQ-tijd is dan heel klein.
Kenmerkend aan een ECG van een patiënt die hier
last van heeft is de δ-wave waarmee het ECG
begint. Is de repolarisatie van deze geleiding sneller
dan de repolarisatie van de ventrikels, dan ontstaat
er een heel snel hartritme. Het kan de oorzaak zijn
van atriumfibrillatie: hartritmestoornis waarbij de
atria snel en onregelmatig samentrekken.
HC.3 Anatomie hart mechanisch
Belangrijke onderdelen van het hart
- Hartoor: grootste deel van het atrium is gladwandig. Aan het atrium zit het hartoor, waarin
veel spieren zitten.
- Sinus coronarius: bloedvat achter het hart waarin de venae coronaria in uitmonden, die
vervolgens uitmondt in het rechteratrium.
- Linker en rechter ventrikel zijn van elkaar te scheiden door een vertakking van de linker
coronair arterie die precies over de septumwand heen loopt: de ramus interventricularis
anterior (ramus descendens anterior).
Oriëntatie van het hart in de thorax (assymetrisch)
- Het hart rust aan de onderkant op het diafragma. Dit is vooral het linkerventrikel.
- Aan de voorkant van het hart ligt het sternum. Hier ligt vooral het rechterventrikel tegenaan.
- Achter/boven het hart loopt de trachea, die zich splitst in twee takken richting de longen.
Achter de trachea ligt de oesophagus. Dit is handig, omdat je dan via de oesophagus een
cardio echografie kunt maken, waarbij je goed de linkerharthelft in kaart kunt brengen.
- De linkerhartcontour wordt gevormd door het linkerventrikel
- De rechterhartcontour wordt gevormd door het rechteratrium.
Verschillen tussen linker en rechteratrium
Rechter atrium Linkeratrium
Hartoor: stompe driehoek met wijde opening naar de rest Hartoor: ligt opgekruld en heeft
van het atrium een kleine opening naar het atrium
Veel spiertjes in de wand: m.pectinati. Alleen de sinus Gladde achterwand
venosus is gladwandig. Dit is het deel waar de v.cava inf/sup
