RICE Vragen en antwoorden 2018/2019
Vragen en Antwoorden
Vraag 1
Een vraag die helpt bij de voorbereiding is of je initiatieven kunt vinden die zich presenteren als 'circu-
lair' die gebruik maken van ICT en die rechtsvragen oproepen.
Een voorbeeld is https://www.bundles.nl/kwaliteit-duurzaamheid/ . Je huurt een wasmachine die met
internet is verbonden, waarbij een app helpt om waspoeder juist te doceren en aangeeft wanneer er een
reiniging of onderhoud moet plaatsvinden om schade aan de wasmachine en het wasgoed te voorkomen.
De verhuurder kan bijhouden wat je leefritme is. Een privaatrechtelijke vraag is wie aansprakelijk is als
de wasmachine wel gek geluid maakt, maar de app niet aangeeft dat er iets is, en je was erin stuk gaat
of de machine stuk gaat. Had je als huurder op de app mogen vertrouwen of had je als goed huurder
vanwege het gekke geluid de verhuurder moeten waarschuwen dat wellicht de app niet werkt?
En andere functie is het betalen per wasbeurt. Letterljk schrijft het bedrijf: “Wij verbinden de wasma-
chine met het internet via een speciale ‘slimme’ stekker, de Buddy Stekker. Dit apparaat meet het
stroomverbruik en verstuurt deze informatie draadloos naar de Buddy Bridge die we verbinden met het
internet modem. Via het internet wordt het stroomverbruik naar het Bundles platform verzonden. We
maken geen gebruik van je WiFi netwerk, dus je hebt geen last van storingen of trager internet. Onze
slimme algoritmes leren over het apparaat en herkennen mogelijkheden om zuiniger en efficiënter te
wassen, bijvoorbeeld door te kiezen voor andere wasprogramma’s of temperatuurinstellingen. Als je dat
leuk vindt geven wij je persoonlijke tips waarbij we rekening houden met de instellingen die je gebruikt.
We meten alleen het energieverbruik van de apparaten en verder niets. Deze informatie wordt natuurlijk
vertrouwelijk behandeld en niet gedeeld met andere partijen.”
Antwoord
Een circulair initiatief is bijvoorbeeld de wijk ‘Buiksloterham’, een Amsterdamse ‘living lab’ voor cir-
culaire gebiedsontwikkeling (https://buiksloterham.nl/). Het kan worden gezien als pilot voor de reali-
satie van een circulaire economie door de gemeente Amsterdam. Naast de functie als ‘proeftuin’ is het
ook de bedoeling dat Buiksloterham daadwerkelijk een duurzame wijk wordt met circulaire elementen.
Aan zulke ‘living labs’ zijn een aantal juridische vragen inherent. Voorbeelden zijn:
• Vormt het erfpachtsysteem voor gronduitgifte een belemmering voor het welslagen van Buik-
sloterham als circulair initiatief? In hoeverre is met andere woorden samenwerking met de ge-
meente noodzakelijk, en hoe moet die samenwerking (juridisch) worden vormgegeven?
• Vormt het huidige systeem van financiering een belemmering voor het welslagen van Buikslo-
terham als circulair initiatief? In hoeverre kunnen overheden (zoals de gemeente Amsterdam)
bijdragen aan de financiering, en is dit in alle opzichten verenigbaar met het Europees recht (dat
uitgaat van een ‘level playing field’ tussen bedrijven)?
• Als de financiering eenmaal rond is, wie wordt dan eigenaar van de nieuw gebouwde zaken en
welke andere (beperkte) rechten drukken er op dit eigendomsrecht? Is het misschien zaak om
het huidige goederenrecht te herzien om circulaire initiatieven of wijken te stimuleren?
• Hoe kan de complexe verhouding tussen verschillende betrokken partijen juridisch worden
vormgegeven? Moet dit met bilaterale overeenkomsten, of zijn er betere (formele of informele)
alternatieven?
• Welke juridische mogelijkheden bestaan er om grondgebieden die al eens aan private partijen
in eigendom zijn uitgegeven bij het initiatief te betrekken?
• In hoeverre staat privacywetgeving in de weg aan het verzamelen van data over de (natuurlijke)
personen die woonachtig zijn in het ‘living lab’?
Daarnaast is startup ‘Hely’ een proef gestart om in deze wijk deelvervoer simpeler en toegankelijker te
maken door middel van een app. Ook dit platform roept een aantal (kleinschaliger) juridische vragen
op, bijvoorbeeld over de onderlinge verplichtingen tussen de gebruikers en Hely. Wat is de juridische
kwalificatie van Hely? En zijn de via de app gemaakte afspraken juridisch afdwingbaar? Wie is aan-
sprakelijk voor eventuele schade die tijdens het deelvervoer is opgelopen?
1
Edwin van der Velde Rijksuniversiteit Groningen
Vragen en Antwoorden
Vraag 1
Een vraag die helpt bij de voorbereiding is of je initiatieven kunt vinden die zich presenteren als 'circu-
lair' die gebruik maken van ICT en die rechtsvragen oproepen.
Een voorbeeld is https://www.bundles.nl/kwaliteit-duurzaamheid/ . Je huurt een wasmachine die met
internet is verbonden, waarbij een app helpt om waspoeder juist te doceren en aangeeft wanneer er een
reiniging of onderhoud moet plaatsvinden om schade aan de wasmachine en het wasgoed te voorkomen.
De verhuurder kan bijhouden wat je leefritme is. Een privaatrechtelijke vraag is wie aansprakelijk is als
de wasmachine wel gek geluid maakt, maar de app niet aangeeft dat er iets is, en je was erin stuk gaat
of de machine stuk gaat. Had je als huurder op de app mogen vertrouwen of had je als goed huurder
vanwege het gekke geluid de verhuurder moeten waarschuwen dat wellicht de app niet werkt?
En andere functie is het betalen per wasbeurt. Letterljk schrijft het bedrijf: “Wij verbinden de wasma-
chine met het internet via een speciale ‘slimme’ stekker, de Buddy Stekker. Dit apparaat meet het
stroomverbruik en verstuurt deze informatie draadloos naar de Buddy Bridge die we verbinden met het
internet modem. Via het internet wordt het stroomverbruik naar het Bundles platform verzonden. We
maken geen gebruik van je WiFi netwerk, dus je hebt geen last van storingen of trager internet. Onze
slimme algoritmes leren over het apparaat en herkennen mogelijkheden om zuiniger en efficiënter te
wassen, bijvoorbeeld door te kiezen voor andere wasprogramma’s of temperatuurinstellingen. Als je dat
leuk vindt geven wij je persoonlijke tips waarbij we rekening houden met de instellingen die je gebruikt.
We meten alleen het energieverbruik van de apparaten en verder niets. Deze informatie wordt natuurlijk
vertrouwelijk behandeld en niet gedeeld met andere partijen.”
Antwoord
Een circulair initiatief is bijvoorbeeld de wijk ‘Buiksloterham’, een Amsterdamse ‘living lab’ voor cir-
culaire gebiedsontwikkeling (https://buiksloterham.nl/). Het kan worden gezien als pilot voor de reali-
satie van een circulaire economie door de gemeente Amsterdam. Naast de functie als ‘proeftuin’ is het
ook de bedoeling dat Buiksloterham daadwerkelijk een duurzame wijk wordt met circulaire elementen.
Aan zulke ‘living labs’ zijn een aantal juridische vragen inherent. Voorbeelden zijn:
• Vormt het erfpachtsysteem voor gronduitgifte een belemmering voor het welslagen van Buik-
sloterham als circulair initiatief? In hoeverre is met andere woorden samenwerking met de ge-
meente noodzakelijk, en hoe moet die samenwerking (juridisch) worden vormgegeven?
• Vormt het huidige systeem van financiering een belemmering voor het welslagen van Buikslo-
terham als circulair initiatief? In hoeverre kunnen overheden (zoals de gemeente Amsterdam)
bijdragen aan de financiering, en is dit in alle opzichten verenigbaar met het Europees recht (dat
uitgaat van een ‘level playing field’ tussen bedrijven)?
• Als de financiering eenmaal rond is, wie wordt dan eigenaar van de nieuw gebouwde zaken en
welke andere (beperkte) rechten drukken er op dit eigendomsrecht? Is het misschien zaak om
het huidige goederenrecht te herzien om circulaire initiatieven of wijken te stimuleren?
• Hoe kan de complexe verhouding tussen verschillende betrokken partijen juridisch worden
vormgegeven? Moet dit met bilaterale overeenkomsten, of zijn er betere (formele of informele)
alternatieven?
• Welke juridische mogelijkheden bestaan er om grondgebieden die al eens aan private partijen
in eigendom zijn uitgegeven bij het initiatief te betrekken?
• In hoeverre staat privacywetgeving in de weg aan het verzamelen van data over de (natuurlijke)
personen die woonachtig zijn in het ‘living lab’?
Daarnaast is startup ‘Hely’ een proef gestart om in deze wijk deelvervoer simpeler en toegankelijker te
maken door middel van een app. Ook dit platform roept een aantal (kleinschaliger) juridische vragen
op, bijvoorbeeld over de onderlinge verplichtingen tussen de gebruikers en Hely. Wat is de juridische
kwalificatie van Hely? En zijn de via de app gemaakte afspraken juridisch afdwingbaar? Wie is aan-
sprakelijk voor eventuele schade die tijdens het deelvervoer is opgelopen?
1
Edwin van der Velde Rijksuniversiteit Groningen
