Samenvatting - Verloskunde

Verloskunde
Indeling bronstcyclus
 Dieren die gedurende het hele jaar een cyclus hebben (polyoestrisch).
 Dieren die seizoensgebonden polyoestrisch zijn. Deze dieren hebben meerdere
cyclussen afhankelijk van het seizoen. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen;
o Dieren die in cyclus komen zodra de daglengte korter wordt (short-day
breeders).
o Dieren die in cyclus komen zodra de dagen langer worden (long-day
breeders).
Doordat de drachtlengtes van dieren verschillend zijn, zijn andere
tijdstippen van voortplanting nodig.
 Dieren die één cyclus in een jaar hebben (mono-oestrisch).
Factoren om in de cyclus te komen
 Daglengte
 Beschikbaarheid voedsel
 Omgevingstemperatuur
 Lichaamsconditie
 Feromonen
 Dit heeft allemaal invloed op de epifyse -> door de epifyse wordt het hormoon
melatonine geproduceerd.
Epifyse
De epifyse of te wel de pijnappelklier. Dit is een endocriene klier in de hersenen, deze
bevind zich onder de hersenbalk en aan de bovenkant van de derde ventrikel.
Deze klier produceert het hormoon melatonine.
Melatonine
• Melatonie heeft invloed op het waak-slaapritme en het voortplantingsritme.
• Korte dag = meer melatonine productie
• Lange dag = minder melatonine productie
• Brengt de cyclus op gang
Hoe werkt de cyclus
1. Melatonine  heeft invloed op de hypothalamus
2. Hypothalamus produceert vervolgens GnRh  dit
hormoon stimuleert de hypofyse tot afgifte van
FSH & LH
3. FSH heeft invloed op het rijpen van de follikels op
de eierstokken, en LH stimuleert de ovulatie.
Pro-oestrus
4. De fase waarin de follikels rijpen noemen we de
pro-oestrus. In deze fase laat het dier géén
dekking toe.
Oestrus
5. Oestrogeen wordt in de wand van de rijpende follikels geproduceerd. Doordat de
follikels groter worden wordt de concentratie oestrogeen in het bloed hoger. Op
het moment dat er voldoende oestrogeen in het bloed aanwezig is, gaat het dier
bronstgedrag vertonen en is het dekbereid. Deze fase wordt de oestrus genoemd.
6. De productie van FSH neemt af en de concentratie LH schiet omhoog. De follikel
rijpt verder en zal op een gegeven moment, onder invloed van LH, openbarsten.
De eicel komt vrij en komt in de eileider terecht. Dit wordt de ovulatie genoemd.
7. De eicel rijpt vervolgens 1-3 dagen verder in de eileider en kan daar ook worden
bevrucht. De achtergebleven resten van de follikels worden onder invloed van LH
omgevormd tot het gele lichaam (Corpus Luteum). De pro-oestrus en de oestrus
(tot de ovulatie) vormen samen de folliculaire fase van de voortplanting.
Metroestus (luteale fase)
• De teef staat nu geen dekking meer toe. Dit is de periode dat de teef drachtig is
als zij gedekt is.
• Het gele lichaam dat meteen na de ovulatie wordt gevormd produceert
progesteron
• Luteale fase = vanaf ovulatie tot moment waarop progesteron basisconcentratie
heeft bereikt.

, Anoestrus
• Rust periode
• Vind geen bronstcyclusplaats

Hormoon Geproduceerd door Invloed op Functie
Melatonine Epifyse Waak- Cyclus op gang brengen
slaapritme,
voortplantingsrit
me.
hypothalamus
GnRh Hypothalamus Hypofyse Stimuleert de hypofyse tot afgifte van FSH & LH

FSH Hypofyse Eierstokken Rijpen van de follikels en opwekken eisprong
LH Hypofyse Eierstokken/ Stimuleert ovulatie
follikels
Oestrogeen Wand van rijpende Gedrag dier Veroorzaken bronstgedrag en dier is dek bereid
follikels
Progesteron/ Geel lichaam Baarmoeder Dracht in stand houden, ontwikkeling
drachtigheidshorm baarmoederslijmvlies/ endometrium
oon
Prostaglandine Vruchtvliezen en Gele lichaam Gele lichaam afbreken
baarmoeder



Wat gebeurt er tijden de cyclus
Pro-oestrus
 Vulva zwelt op
 Bloederige afscheiding
 Onrustig gedrag
 Teef laat de reu niet toe
 Duurt gemiddeld 9 dagen
Oestrus
 ’eigenlijke loopsheid’’ genoemd
 Eisprong treed op
 Teef is vruchtbaar
 Teef laat de reu nu wél toe
 Duurt gemiddeld 9 dagen
Met-oestrus
 Teef is niet meer vruchtbaar
 Zwelling & uitvloeiiing vulva neemt af
 Teef kan drachtig zijn
 Staat geen dekking meer toe
 Duurt ongeveer 2 maanden
An-oestrus
 (seksuele) rustperiode
 Baarmoeder kan herstellen
 Duurt ongeveer 3-4 maanden
Inrichten van de omgeving voor geboorte
 Geboorte omgeving moet rustig, beschut en
tochtvrij zijn
 Teef vind het prettig om in het bijzijn van haar
baasjes te werpen
 Temperatuur 24-27 graden
De werpkist
 Minimaal 2 weken voor partus
opgezet worden
 50% langer en breder dan de teef
 30% hoger dan schofthoogte teef
 Ruim van te voren gereinigd en gedesinfecteerd
 Moet voorzien zijn van een opstaande rand