FIL 112
Komunikasyon at Wika
DONOTEYTIB- depinisyon o kahulugan sa Diksyunaryo
KONOTEYTIB- simbolo o angking emosyon
MGA SALIK SA PROSESO NG KOMUNIKASYON
1. KOMYUNIKEYTOR- nagkakaroon ng pag- uusap o komunikasyon/ tagatanggap ng mensahe
2. LAYUNIN NG KOMUNIKASYON – personal na dahilan ( pagbibigay impormasyon/ pag impluwensya)
3. MGA TUNTUNING PANGKOMUNIKASYON- nagbabago ayon sa relasyon sa kausap
4. FIDBAK- nagpapahiwatig kung nagkakaintindihan o hindi.
5. MENSAHE- “ano” ng komunikasyon ( Berbal/ Di- berbal)
6. TSANEL- daanan ( 5 pandama: pang- amoy, panlasa, pandinig, pandamdamin, paningin)
7. KONTEKSTO- ang nagaganap sa komunikasyon ay naaayon dito.
8. KINALABASAN/ RESULTA- nagkaintindihan( magandang kinalabasan ng pag- uusap)
MGA DI- BERBAL NA KOMUNIKASYON
Kilos ng Katawan( Kinesics) – madalas matukoy ang saloobin sa pamamagitan ng galaw ng katawan.
Haplos ( Haptics) – Pagpapadama ng saloobin. Mabigat na di- berbal na Komunikasyon.
Tono( Paralanguage)- salamin nang totoong saloobin.
Simbolo( Iconics)- eg. Mukha ng babae/ lalaki( simbolo)
Oras( Chronemics)- nagbibigay rin ng mensahe ( umagahan, tangahalian, gabihan)
Kulay- nagbibigay mensahe( traffic lights/ watawat)
Ang Wikang Filipino
Kahalagahan ng Wika: pagbubuklod- buklod/ pag- angat ng pagkakaunawaan/ bigyang pansin ang iba’ t
ibang dalubwika.
Tungo sa Pamumulaklak ng Wikang Filipino
Sek. 6, Artikulo XIV – “ ANG WIKANG PAMBANSA NG PILIPINAS AY FILIPINO “
1. Opisyal na ang wikang Filipino
2. Wikang Panturo sa Edukasyon
Metalinggwistikang Pagtalakay sa Wikang Filipino
PONOLOHIYA SA FILIPINO – pinagmulan( makabuluhang tunog) ; isinasaayos batay sa PRINSIPYO at
ALITUNTUNIN na itinakda ng tagapagpangalanga ng wika.
DR MERCEDES RODRIGO(2005)
- naghabi ng patotoo ni Dr. Richard Pittman( linngwistikong Amerikano)
- Wikang Tagalog( higit ang katangiang ponetiko kaysa Ingles at Kastila)( almost perfect language)
- Wikang Filipino( batay sa Tagalog) ( halos lahat ng titik at pantig sa w.t. ay may katapat na tunog sa
kaukulang bigkas)
- kung anong bigkas ay siya ring baybay( vice versa)
, - makaagham na pag- aaral ng tunog
PONEMA
-pinakamahalagang tunog
- pinakamaliit na unit
- makabuluhang tunog sa isang salita kung ang iniwang salita ay nagiiwan ng panibagong salita na may
kahulugan.
Mga Salik sa Pagsasalita
Enerhiya- Pwersa/ Presyon
Dalawangpung Ponemang Filipino
Katinig- b,k,d,g, l,m,n,ng,p,r,s,t,w,y
Patinig- a,e,i,o,u
Apat na Bahagi ng Bibig( mahalaga sa pagbigkas ng tunog)
1. Dila at Panga
2. Ngipin at Labi
3. Matigas na ngala- ngala
4. Malambot na ngala- ngala
DIPTONGGO- patinig na sinusundan ng y o w.
KLASTER- kambal katinig / magkakabit na katinig. ( Lokasyon: inisyal, midyal, pinal)
PARES MINIMAL- pares ng salita( magkatulad ng bigkas liban sa isang ponema; magkaiba ng kahulugan)
PONEMANG MALAYANG NAGPAPALITAN- pares ng salita( walang pagbabago sa kahulugan kahit
magkaiba ang ponema) salita( ( nagbabago dahil sa panahon; kahulugan hindi)
PONEMANG SUPRASEGMENTAL- kakatawanin ng apat na sangkap ( dahilan ng pagiging makulay ng
talastasan)
1. Tono- taas at baba
2. Haba- haba ng bigkas
3. Diin- lakas ng bigkas
4. Antala- saglit na pagtigil
DIGRAPO- pagkakaayos ng mga titik; kombensyunal na kumakatawan sa isang pangkat ( ng at n);
kabilang sa ponemang katinig.
MORPOLOHIYA
- Pag- aaral sa kayarian ng salita
- Pag- aaral ng mga morpema ng isang wika.
Iba’t ibang anyo ng Morpema
1. MORPEMANG PONEMANG O at A- may taglay na kahulugan( babae/ lalaki; kasarian)
2. MORPEMANG PANLAPI- isinusudlong/ idinaragdag sa salitang- ugat ( lokasyon: lahat ng
posisyon)
3. MORPEMANG SALITANG- UGAT- salitang- ugat( pinakamaliit na salita; nagtataglay ng leksikal na
kahulugan)
4. MORPEMANG KATAGA/ INKLITIK- iisang pantig at walang kabuluhan; ginagamit sa
Komunikasyon at Wika
DONOTEYTIB- depinisyon o kahulugan sa Diksyunaryo
KONOTEYTIB- simbolo o angking emosyon
MGA SALIK SA PROSESO NG KOMUNIKASYON
1. KOMYUNIKEYTOR- nagkakaroon ng pag- uusap o komunikasyon/ tagatanggap ng mensahe
2. LAYUNIN NG KOMUNIKASYON – personal na dahilan ( pagbibigay impormasyon/ pag impluwensya)
3. MGA TUNTUNING PANGKOMUNIKASYON- nagbabago ayon sa relasyon sa kausap
4. FIDBAK- nagpapahiwatig kung nagkakaintindihan o hindi.
5. MENSAHE- “ano” ng komunikasyon ( Berbal/ Di- berbal)
6. TSANEL- daanan ( 5 pandama: pang- amoy, panlasa, pandinig, pandamdamin, paningin)
7. KONTEKSTO- ang nagaganap sa komunikasyon ay naaayon dito.
8. KINALABASAN/ RESULTA- nagkaintindihan( magandang kinalabasan ng pag- uusap)
MGA DI- BERBAL NA KOMUNIKASYON
Kilos ng Katawan( Kinesics) – madalas matukoy ang saloobin sa pamamagitan ng galaw ng katawan.
Haplos ( Haptics) – Pagpapadama ng saloobin. Mabigat na di- berbal na Komunikasyon.
Tono( Paralanguage)- salamin nang totoong saloobin.
Simbolo( Iconics)- eg. Mukha ng babae/ lalaki( simbolo)
Oras( Chronemics)- nagbibigay rin ng mensahe ( umagahan, tangahalian, gabihan)
Kulay- nagbibigay mensahe( traffic lights/ watawat)
Ang Wikang Filipino
Kahalagahan ng Wika: pagbubuklod- buklod/ pag- angat ng pagkakaunawaan/ bigyang pansin ang iba’ t
ibang dalubwika.
Tungo sa Pamumulaklak ng Wikang Filipino
Sek. 6, Artikulo XIV – “ ANG WIKANG PAMBANSA NG PILIPINAS AY FILIPINO “
1. Opisyal na ang wikang Filipino
2. Wikang Panturo sa Edukasyon
Metalinggwistikang Pagtalakay sa Wikang Filipino
PONOLOHIYA SA FILIPINO – pinagmulan( makabuluhang tunog) ; isinasaayos batay sa PRINSIPYO at
ALITUNTUNIN na itinakda ng tagapagpangalanga ng wika.
DR MERCEDES RODRIGO(2005)
- naghabi ng patotoo ni Dr. Richard Pittman( linngwistikong Amerikano)
- Wikang Tagalog( higit ang katangiang ponetiko kaysa Ingles at Kastila)( almost perfect language)
- Wikang Filipino( batay sa Tagalog) ( halos lahat ng titik at pantig sa w.t. ay may katapat na tunog sa
kaukulang bigkas)
- kung anong bigkas ay siya ring baybay( vice versa)
, - makaagham na pag- aaral ng tunog
PONEMA
-pinakamahalagang tunog
- pinakamaliit na unit
- makabuluhang tunog sa isang salita kung ang iniwang salita ay nagiiwan ng panibagong salita na may
kahulugan.
Mga Salik sa Pagsasalita
Enerhiya- Pwersa/ Presyon
Dalawangpung Ponemang Filipino
Katinig- b,k,d,g, l,m,n,ng,p,r,s,t,w,y
Patinig- a,e,i,o,u
Apat na Bahagi ng Bibig( mahalaga sa pagbigkas ng tunog)
1. Dila at Panga
2. Ngipin at Labi
3. Matigas na ngala- ngala
4. Malambot na ngala- ngala
DIPTONGGO- patinig na sinusundan ng y o w.
KLASTER- kambal katinig / magkakabit na katinig. ( Lokasyon: inisyal, midyal, pinal)
PARES MINIMAL- pares ng salita( magkatulad ng bigkas liban sa isang ponema; magkaiba ng kahulugan)
PONEMANG MALAYANG NAGPAPALITAN- pares ng salita( walang pagbabago sa kahulugan kahit
magkaiba ang ponema) salita( ( nagbabago dahil sa panahon; kahulugan hindi)
PONEMANG SUPRASEGMENTAL- kakatawanin ng apat na sangkap ( dahilan ng pagiging makulay ng
talastasan)
1. Tono- taas at baba
2. Haba- haba ng bigkas
3. Diin- lakas ng bigkas
4. Antala- saglit na pagtigil
DIGRAPO- pagkakaayos ng mga titik; kombensyunal na kumakatawan sa isang pangkat ( ng at n);
kabilang sa ponemang katinig.
MORPOLOHIYA
- Pag- aaral sa kayarian ng salita
- Pag- aaral ng mga morpema ng isang wika.
Iba’t ibang anyo ng Morpema
1. MORPEMANG PONEMANG O at A- may taglay na kahulugan( babae/ lalaki; kasarian)
2. MORPEMANG PANLAPI- isinusudlong/ idinaragdag sa salitang- ugat ( lokasyon: lahat ng
posisyon)
3. MORPEMANG SALITANG- UGAT- salitang- ugat( pinakamaliit na salita; nagtataglay ng leksikal na
kahulugan)
4. MORPEMANG KATAGA/ INKLITIK- iisang pantig at walang kabuluhan; ginagamit sa
