2.1: ongeslachtelijke voortplanting
Natuurlijke ongeslachtelijke voortplanting
Bij ongeslachtelijke voortplanting ontstaan nakomelingen uit één ouder en zijn identiek aan de ouder,
komt voor bij bacteriën, schimmels, planten en sommige diersoorten. Eencelligen kunnen dat door
celdeling, dan deelt de moedercel zich in twee identieke dochtercellen.
Schimmels en sommige planten en bacteriën planten voort via sporen, soort voortplantingscellen.
Aardbeien vormen uitlopers waaraan nieuwe aardbeiplanten
ontstaan. Aardappelplanten vormen knollen met knoppen: knop
loopt uit aan uiteinde van uitloper ontstaat nieuwe knol en
bolgewassen door bollen: tussen de lagen (rokken) bevinden zich
knoppen bol loopt uit via een knop deel van reservevoedsel uit
de rokken wordt verbruikt rokken verschrompelen en
overgebleven knoppen ontwikkelen zich tot nieuwe bollen.
Kunstmatige ongeslachtelijke voortplanting
Kunstmatige ongeslachtelijke voortplanting = klonen. Bij planten kan stekken, een deel van de plant
laten uitgroeien tot individu en weefselkweek, stukjes weefsel van plant laten uitgroeien tot individu.
Ook bij dieren om menselijke ziektes te onderzoeken of medicijnen te testen. Ethische argumenten
gebaseerd op wat goed of kwaad is en biologische argumenten op de biologie.
Celcyclus (SE)
Bij celdeling ontstaat uit één cel, twee cellen met dezelfde erfelijke eigenschappen die vastliggen in
DNA dat in de chromosomen zit. Voordat de cel deelt, wordt het DNA gekopieerd en elke nieuwe cel
ontvangt bij deling precies dezelfde set chromosomen
De celcyclus (levenscyclus van een cel) bestaat uit twee onderdelen: de M-fase en de interfase, de
periode tussen twee delingen.
G 1-fase: cel gaat delen en neemt in grootte toe (plasmagroei), maakt eiwitten nodig voor
kopiëren van DNA
S−fase: DNA wordt gekopieerd, oorspronkelijke en gekopieerde DNA blijven op één punt aan
elkaar vastzitten (centromeer). Zolang chromosoom uit twee identieke delen bestaat:
chromatiden
G 2-fase: cel neemt in grootte toe en maakt eiwitten nodig voor mitose. Organellen
gekopieerd, celmembraan gevormd en trekdraden voor mitose geproduceerd
M-fase: mitose en celdeling vinden plaats
G0-fase: cel kan nieuwe celcyclus ingaan, kan ook in tijdelijke of blijvende rust of zich
specialiseren
, Mitose
Profase: het centrosoom (spellichaampje) z iet eruit als twee kleine cilinders (centriolen).
Tijdens de profase verdubbelt het centrosoom. Ze bewegen zich naar tegenovergestelde
kanten van de cel trekdraden ontstaan
tussen centrosomen en vormen kernspoel op
moment dat ze de kern omvatten
chromosomen rollen op (spiraliseren) en zijn
sterker. Vanaf nu chromosomen zichtbaar
met lichtmicroscoop.
Prometafase: kernmembraan verdwijnt en
kernspoel houdt chromosomen op hun plaats
in het midden van de cel trekdraden
kunnen bij chromosomen komen en hechten
zich aan centromeer.
Metafase: chromosomen bevinden zich in
een vlak tussen beide centrosomen en
trekdraden verbinden elk centromeer met
een centrosoom
Anafase: chromatiden laten elkaar los door
trekdraden elk naar ander centrosoom. De
chromatiden heten nu weer chromosomen.
Telofase: rondom elke groep chromosomen,
nieuw kernmembraan. Chromosomen
verdubbeld en daarna weer gesplitst dus elke
kern bevat kopie van chromosomen in
moedercel.
Celdeling volgt doordat cel zich tussen twee kernen insnoert, waardoor twee cellen ontstaan.
2.2: geslachtelijke voortplanting
Natuurlijke ongeslachtelijke voortplanting
Bij ongeslachtelijke voortplanting ontstaan nakomelingen uit één ouder en zijn identiek aan de ouder,
komt voor bij bacteriën, schimmels, planten en sommige diersoorten. Eencelligen kunnen dat door
celdeling, dan deelt de moedercel zich in twee identieke dochtercellen.
Schimmels en sommige planten en bacteriën planten voort via sporen, soort voortplantingscellen.
Aardbeien vormen uitlopers waaraan nieuwe aardbeiplanten
ontstaan. Aardappelplanten vormen knollen met knoppen: knop
loopt uit aan uiteinde van uitloper ontstaat nieuwe knol en
bolgewassen door bollen: tussen de lagen (rokken) bevinden zich
knoppen bol loopt uit via een knop deel van reservevoedsel uit
de rokken wordt verbruikt rokken verschrompelen en
overgebleven knoppen ontwikkelen zich tot nieuwe bollen.
Kunstmatige ongeslachtelijke voortplanting
Kunstmatige ongeslachtelijke voortplanting = klonen. Bij planten kan stekken, een deel van de plant
laten uitgroeien tot individu en weefselkweek, stukjes weefsel van plant laten uitgroeien tot individu.
Ook bij dieren om menselijke ziektes te onderzoeken of medicijnen te testen. Ethische argumenten
gebaseerd op wat goed of kwaad is en biologische argumenten op de biologie.
Celcyclus (SE)
Bij celdeling ontstaat uit één cel, twee cellen met dezelfde erfelijke eigenschappen die vastliggen in
DNA dat in de chromosomen zit. Voordat de cel deelt, wordt het DNA gekopieerd en elke nieuwe cel
ontvangt bij deling precies dezelfde set chromosomen
De celcyclus (levenscyclus van een cel) bestaat uit twee onderdelen: de M-fase en de interfase, de
periode tussen twee delingen.
G 1-fase: cel gaat delen en neemt in grootte toe (plasmagroei), maakt eiwitten nodig voor
kopiëren van DNA
S−fase: DNA wordt gekopieerd, oorspronkelijke en gekopieerde DNA blijven op één punt aan
elkaar vastzitten (centromeer). Zolang chromosoom uit twee identieke delen bestaat:
chromatiden
G 2-fase: cel neemt in grootte toe en maakt eiwitten nodig voor mitose. Organellen
gekopieerd, celmembraan gevormd en trekdraden voor mitose geproduceerd
M-fase: mitose en celdeling vinden plaats
G0-fase: cel kan nieuwe celcyclus ingaan, kan ook in tijdelijke of blijvende rust of zich
specialiseren
, Mitose
Profase: het centrosoom (spellichaampje) z iet eruit als twee kleine cilinders (centriolen).
Tijdens de profase verdubbelt het centrosoom. Ze bewegen zich naar tegenovergestelde
kanten van de cel trekdraden ontstaan
tussen centrosomen en vormen kernspoel op
moment dat ze de kern omvatten
chromosomen rollen op (spiraliseren) en zijn
sterker. Vanaf nu chromosomen zichtbaar
met lichtmicroscoop.
Prometafase: kernmembraan verdwijnt en
kernspoel houdt chromosomen op hun plaats
in het midden van de cel trekdraden
kunnen bij chromosomen komen en hechten
zich aan centromeer.
Metafase: chromosomen bevinden zich in
een vlak tussen beide centrosomen en
trekdraden verbinden elk centromeer met
een centrosoom
Anafase: chromatiden laten elkaar los door
trekdraden elk naar ander centrosoom. De
chromatiden heten nu weer chromosomen.
Telofase: rondom elke groep chromosomen,
nieuw kernmembraan. Chromosomen
verdubbeld en daarna weer gesplitst dus elke
kern bevat kopie van chromosomen in
moedercel.
Celdeling volgt doordat cel zich tussen twee kernen insnoert, waardoor twee cellen ontstaan.
2.2: geslachtelijke voortplanting
