Hoorcolleges Kwalitatief onderzoek
Hoorcollege 1.
Ways of thinking and knowing (H1 M&R).
• Reeds aan bod geweest bij onderzoeksmethodologie.
• We gaan nu met een verschillende bril naar die stof kijken. (Glas half vol of halfleeg)
Voorbeeld: Sporten en afvallen.
• Dagelijks leven: Je wilt afvallen en je denkt dat (meer) sporten hierbij helpt. Je neemt daarom
een abonnement op de sportschool en gaat (meer) sporten. Je observeert na een aantal weken
je lichaam (b.v. je weegt jezelf). Je bepaalt of (meer) sporten je wel/niet hielp af te vallen.
• Sociaal-wetenschappelijk onderzoeker 1: Verzamelt gegevens over (1) sportgedrag
(bijvoorbeeld hoe vaak en hoe intensief) en (2) gewicht in bepaalde steekproef van de
populatie. Gaat na of individuele verschillen in de twee variabelen samenhangen.
• Sociaal-wetenschappelijk onderzoeker 2: Deelt proefpersonen willekeurig in in twee groepen.
Laat de ene groep zoveel uur een bepaalde sport beoefenen en de andere groep niet (of minder
uur). Gaat na of er na X weken groepsverschillen in gewicht zijn te vinden. (kan ook zijn dat
mensen niet afvallen, omdat ze meer spieren ontwikkelen).
Beide empirisch onderzoek. Beide kwantitatief, maar verschillende designs.
Verschillen empirisch onderzoek met dagelijks leven.
• De onderzoeker is kritischer (de grootst mogelijke skepticus): Accepteert een hypothese nooit
als waar. Het beste wat gedaan kan worden is om data te verzamelen en te laten zien dat die
data consistent zijn met de hypothese. De hypothese kan nooit worden bewezen.
• De onderzoeker is systematischer en nauwkeuriger m.b.t. inferenties. Typisch: Hypothesen,
doelstellingen en opzet worden niet tussentijds gewijzigd (soms wel*). Er worden meer zorgen
gemaakt over eventuele veranderingen die plaatsvonden tijdens het proces. Wordt een groter
aantal uitkomstmogelijkheden in ogenschouw genomen. Wordt bedacht voor wie een
hypothese zou moeten opgaan + wordt bedacht in welke omstandigheden of situaties een
hypothese zou moeten opgaan. Wordt getracht na te gaan of bevindingen kunnen worden
gegeneraliseerd naar andere individuen/groepen of naar andere situaties/omstandigheden.
• Meer aandacht voor mogelijke vertekeningen (biasen): Deze vertekeningen zijn zelf
onderwerp van onderzoek. Studies worden zodanig ontworpen dat vertekeningen zo veel
mogelijk worden teruggedrongen
Andere kenmerken van sociaal-wetenschappelijk onderzoek.
• Onderzoekers gebruiken een scala aan methoden om informatie te verzamelen.
, o Laboratoriumonderzoek versus veldonderzoek. (Generaliseren)
o Experimenteel en quasi-experimenteel versus niet-experimenteel. (Manipulatie)
o Surveys versus observaties.
o Van casusonderzoek tot grootschalig steekproevenonderzoek.
• De meeste onderzoekers specialiseren zich in een bepaalde benadering/methode (een bepaalde
blik brengt dit met zich mee).
Bril van vandaag: Synthese van methoden en benaderingen.
De meeste onderzoekers specialiseren zich in een bepaalde benadering/methode, maar meer en meer
wordt samengewerkt en worden benaderingen gecombineerd. Dit reflecteert de erkenning van
verrijking door verschillende perspectieven en benaderingen/methoden, waaronder kwalitatief
onderzoek, Triangulatie, mixed methods (combinatie kwantitatief en kwalitatief).
Paradigma van sociaal-wetenschappelijk onderzoek:
Hypothesevorming & Hypothesetoetsing (a.d.h.v. waarnemingen).
Historisch gezien, illustreert dit het geloof in bestaan van algemene
‘wetten’ die gedragingen verklaren en/of voorspellen. Vaststelling van
die wetten door dataverzameling en data-analyse. Het idee dat
empirisch onderzoek deze algemene wetten kan ontdekken.
Verschillende benaderingen (filosofisch):
• Pre-positivisme: Descriptief, begrijpen door te observeren.
(voor pre-positivisme, filosofisch).
• Positivisme: Actief, begrijpen van ‘de’ waarheid’ door
manipulatie. Alleen begrijpen door in te grijpen (overeenkomst
natuurwetenschappen).
• Postpositivisme: Actief, teleurstelling in positivisme, herziening van positivisme (doordat het
niet altijd hetzelfde is voor een ander persoon). Meerdere verklaringen/’waarheden’ mogelijk.
Een theorie is ‘waar’ totdat een betere theorie de oude vervangt (overeenkomst
natuurwetenschappen).
• Constructivisme: Kritische tegenreactie op positivisme.
Kritiek constructivisten op positivistische
benadering in sociale wetenschappen:
1. De zoektocht naar algemene wetten is
misleidend en uiteindelijk gedoemd te
mislukken.
2. Predictie en controle beperkt de
wetenschap en verkleint het vermogen van
de wetenschap te beschrijven en te
verklaren.
3. Positivisten zijn: deterministisch (dingen
staan van te voren vast), reductionistisch
(verkleinen steekproef), egocentrisch
(opleggen van beeld), ‘opdringerig’ en
onnauwkeurig.
Constructivisten:
• Pleiten voor benaderingen die:
o Inferentieel zijn.
o Begrip ontwikkelen omtrent de invloed van speculatie en (voor)oordelen.
o Bouwen op de gezichtspunten van de participanten.
• Ontwikkelen vaak ‘patronen van betekenis’ tijdens de dataverzameling*.
*negative case analysis binnen de kwalitatief onderzoeksmethode participant observation.
, Bij kwantitatieve data er is al een hypothese en die gaan we toetsen. Bij kwalitatieve data we hebben
niks en gaan naar hypothese toe. Kwalitatief vaak inductie, Kwantitatief deductie.
Wat hebben we geleerd van het constructivisme: Sociaal-wetenschappelijk onderzoek verschilt van de
natuurwetenschappen in de mate waarin de onderzoeksobjecten (in sociaal-wetenschappelijk
onderzoek: participanten) een actieve rol spelen in het onderzoek, dus onderzoekers komen reacties
tegen. Onderzoekers EN participanten bedenken wat er aan de hand kan zijn. Kunnen dus invloed
hebben op elkaar. Onderzoekers nemen hun waarden en normen mee dit gebeurt ook in de
natuurwetenschappen, maar daar niet zo prominent als in de sociale wetenschappen. Voorgaande
punten moeten worden meegenomen in onderzoek. Onderzoeken jaren 60 en 70 nu niet meer herhalen,
omdat normen en waarden zijn veranderd en er is nu een ethische commissie.
Moderne benadering: synthese van verschillende benaderingen. Genuanceerd standpunt Maruyama &
Ryan: (nu niet alleen maar je eigen kijk onderzoeken, andere vormen van denken zijn ook belangrijk).
• Qua methodologie: leunend op positivisme/post-positivisme (Reeds goede designs t.a.v.
interne en/of externe validiteit).
• Qua proces: Beïnvloed door constructivisme (aanzienlijk verbeterde protocollen). De
onderzoeker kent een grote verantwoordelijkheid: elke onderzoeker dient participanten te
respecteren. Elke onderzoeker heeft zijn/haar eigen waarden. Elke onderzoeker dient rekening
te houden met onder andere situationele factoren. Diversiteit aan perspectieven. De impact van
het handelen op participanten. (De toepasbaarheid van resultaten in) ‘real-world settings’.
• Nieuwe secties ‘blenden’ conctructivistische en positivistische/post-positivistische methoden.
• Onderzoekers wordt geadviseerd niet één specifieke orientie of onderzoeksnmethode te
kiezen. Immers alle methoden proberen begrip te vergroten en inferenties te doen.
• Het boek biedt onderzoekers en studenten gevarieerde, elkaar complementerende manieren
aan om hun begrip te vergroten en hun capaciteit om inferenties te doen te verhogen.
• Wel blijft de erkenning dat het boek sterk leunt op het positivist/post-positivist.
Verschillende benaderingen, zelfde doel:
• Nuance is het standpunt van POW (inclusief de afdeling M&T).
• Kwantitatief onderzoek is niet waardevoller of beter dan kwalitatief onderzoek (zoals
sommige kwantitatief onderzoekers wellicht menen).
• Kwalitatief onderzoek is niet waardevoller of beter dan kwantitatief onderzoek (zoals
sommige kwalitatief onderzoekers wellicht menen) .
• Kritiek is mogelijk op beide (uiteraard!).
• Maar belangrijker is: Kwantitatief en kwalitatief onderzoek vullen elkaar aan.
Kwalitatief versus kwantitatief onderzoek (zie ook college 4).
Ja, er zijn verschillen: andere geschiedenis (van ondergeschikt belang; hun paden komen samen),
ander type data: kwantitatieve data versus kwalitatieve data, en daarom andere analysemethoden. Ja, er
zijn parallellen: zelfde doel (vergroting begrip via empirie) zelfde concepten (met soms andere
namen). Maar de keuze voor kwalitatieve of kwantitatieve dataverzameling hangt vooral af van: je
onderzoeksvraag die bepaalt welke benadering geschikter is (of dat je moet combineren).
Onze kijk (POW):
• Gebruik van meerdere methoden/benaderingen vergroot de kennis: indien verschillende
methoden/benaderingen leiden tot convergentie. Dan vergroot dit het vertrouwen in de
conclusie en het begrip van het te verklaren fenomeen. Indien verschillende
methoden/benaderingen leiden tot divergentie (verschillen): dan weten we dat het fenomeen
kwalificatie/nuancering verdient. Tenminste als de onderzoeken betrouwbaar en valide zijn
uitgevoerd.
• Verschillende benaderingen, zelfde doel (vergroten van begrip). Kwalitatief mensen kunnen
dezelfde kleuren op verschillende wijzen waarnemen (inferentie). Mensen bevragen kan een
Hoorcollege 1.
Ways of thinking and knowing (H1 M&R).
• Reeds aan bod geweest bij onderzoeksmethodologie.
• We gaan nu met een verschillende bril naar die stof kijken. (Glas half vol of halfleeg)
Voorbeeld: Sporten en afvallen.
• Dagelijks leven: Je wilt afvallen en je denkt dat (meer) sporten hierbij helpt. Je neemt daarom
een abonnement op de sportschool en gaat (meer) sporten. Je observeert na een aantal weken
je lichaam (b.v. je weegt jezelf). Je bepaalt of (meer) sporten je wel/niet hielp af te vallen.
• Sociaal-wetenschappelijk onderzoeker 1: Verzamelt gegevens over (1) sportgedrag
(bijvoorbeeld hoe vaak en hoe intensief) en (2) gewicht in bepaalde steekproef van de
populatie. Gaat na of individuele verschillen in de twee variabelen samenhangen.
• Sociaal-wetenschappelijk onderzoeker 2: Deelt proefpersonen willekeurig in in twee groepen.
Laat de ene groep zoveel uur een bepaalde sport beoefenen en de andere groep niet (of minder
uur). Gaat na of er na X weken groepsverschillen in gewicht zijn te vinden. (kan ook zijn dat
mensen niet afvallen, omdat ze meer spieren ontwikkelen).
Beide empirisch onderzoek. Beide kwantitatief, maar verschillende designs.
Verschillen empirisch onderzoek met dagelijks leven.
• De onderzoeker is kritischer (de grootst mogelijke skepticus): Accepteert een hypothese nooit
als waar. Het beste wat gedaan kan worden is om data te verzamelen en te laten zien dat die
data consistent zijn met de hypothese. De hypothese kan nooit worden bewezen.
• De onderzoeker is systematischer en nauwkeuriger m.b.t. inferenties. Typisch: Hypothesen,
doelstellingen en opzet worden niet tussentijds gewijzigd (soms wel*). Er worden meer zorgen
gemaakt over eventuele veranderingen die plaatsvonden tijdens het proces. Wordt een groter
aantal uitkomstmogelijkheden in ogenschouw genomen. Wordt bedacht voor wie een
hypothese zou moeten opgaan + wordt bedacht in welke omstandigheden of situaties een
hypothese zou moeten opgaan. Wordt getracht na te gaan of bevindingen kunnen worden
gegeneraliseerd naar andere individuen/groepen of naar andere situaties/omstandigheden.
• Meer aandacht voor mogelijke vertekeningen (biasen): Deze vertekeningen zijn zelf
onderwerp van onderzoek. Studies worden zodanig ontworpen dat vertekeningen zo veel
mogelijk worden teruggedrongen
Andere kenmerken van sociaal-wetenschappelijk onderzoek.
• Onderzoekers gebruiken een scala aan methoden om informatie te verzamelen.
, o Laboratoriumonderzoek versus veldonderzoek. (Generaliseren)
o Experimenteel en quasi-experimenteel versus niet-experimenteel. (Manipulatie)
o Surveys versus observaties.
o Van casusonderzoek tot grootschalig steekproevenonderzoek.
• De meeste onderzoekers specialiseren zich in een bepaalde benadering/methode (een bepaalde
blik brengt dit met zich mee).
Bril van vandaag: Synthese van methoden en benaderingen.
De meeste onderzoekers specialiseren zich in een bepaalde benadering/methode, maar meer en meer
wordt samengewerkt en worden benaderingen gecombineerd. Dit reflecteert de erkenning van
verrijking door verschillende perspectieven en benaderingen/methoden, waaronder kwalitatief
onderzoek, Triangulatie, mixed methods (combinatie kwantitatief en kwalitatief).
Paradigma van sociaal-wetenschappelijk onderzoek:
Hypothesevorming & Hypothesetoetsing (a.d.h.v. waarnemingen).
Historisch gezien, illustreert dit het geloof in bestaan van algemene
‘wetten’ die gedragingen verklaren en/of voorspellen. Vaststelling van
die wetten door dataverzameling en data-analyse. Het idee dat
empirisch onderzoek deze algemene wetten kan ontdekken.
Verschillende benaderingen (filosofisch):
• Pre-positivisme: Descriptief, begrijpen door te observeren.
(voor pre-positivisme, filosofisch).
• Positivisme: Actief, begrijpen van ‘de’ waarheid’ door
manipulatie. Alleen begrijpen door in te grijpen (overeenkomst
natuurwetenschappen).
• Postpositivisme: Actief, teleurstelling in positivisme, herziening van positivisme (doordat het
niet altijd hetzelfde is voor een ander persoon). Meerdere verklaringen/’waarheden’ mogelijk.
Een theorie is ‘waar’ totdat een betere theorie de oude vervangt (overeenkomst
natuurwetenschappen).
• Constructivisme: Kritische tegenreactie op positivisme.
Kritiek constructivisten op positivistische
benadering in sociale wetenschappen:
1. De zoektocht naar algemene wetten is
misleidend en uiteindelijk gedoemd te
mislukken.
2. Predictie en controle beperkt de
wetenschap en verkleint het vermogen van
de wetenschap te beschrijven en te
verklaren.
3. Positivisten zijn: deterministisch (dingen
staan van te voren vast), reductionistisch
(verkleinen steekproef), egocentrisch
(opleggen van beeld), ‘opdringerig’ en
onnauwkeurig.
Constructivisten:
• Pleiten voor benaderingen die:
o Inferentieel zijn.
o Begrip ontwikkelen omtrent de invloed van speculatie en (voor)oordelen.
o Bouwen op de gezichtspunten van de participanten.
• Ontwikkelen vaak ‘patronen van betekenis’ tijdens de dataverzameling*.
*negative case analysis binnen de kwalitatief onderzoeksmethode participant observation.
, Bij kwantitatieve data er is al een hypothese en die gaan we toetsen. Bij kwalitatieve data we hebben
niks en gaan naar hypothese toe. Kwalitatief vaak inductie, Kwantitatief deductie.
Wat hebben we geleerd van het constructivisme: Sociaal-wetenschappelijk onderzoek verschilt van de
natuurwetenschappen in de mate waarin de onderzoeksobjecten (in sociaal-wetenschappelijk
onderzoek: participanten) een actieve rol spelen in het onderzoek, dus onderzoekers komen reacties
tegen. Onderzoekers EN participanten bedenken wat er aan de hand kan zijn. Kunnen dus invloed
hebben op elkaar. Onderzoekers nemen hun waarden en normen mee dit gebeurt ook in de
natuurwetenschappen, maar daar niet zo prominent als in de sociale wetenschappen. Voorgaande
punten moeten worden meegenomen in onderzoek. Onderzoeken jaren 60 en 70 nu niet meer herhalen,
omdat normen en waarden zijn veranderd en er is nu een ethische commissie.
Moderne benadering: synthese van verschillende benaderingen. Genuanceerd standpunt Maruyama &
Ryan: (nu niet alleen maar je eigen kijk onderzoeken, andere vormen van denken zijn ook belangrijk).
• Qua methodologie: leunend op positivisme/post-positivisme (Reeds goede designs t.a.v.
interne en/of externe validiteit).
• Qua proces: Beïnvloed door constructivisme (aanzienlijk verbeterde protocollen). De
onderzoeker kent een grote verantwoordelijkheid: elke onderzoeker dient participanten te
respecteren. Elke onderzoeker heeft zijn/haar eigen waarden. Elke onderzoeker dient rekening
te houden met onder andere situationele factoren. Diversiteit aan perspectieven. De impact van
het handelen op participanten. (De toepasbaarheid van resultaten in) ‘real-world settings’.
• Nieuwe secties ‘blenden’ conctructivistische en positivistische/post-positivistische methoden.
• Onderzoekers wordt geadviseerd niet één specifieke orientie of onderzoeksnmethode te
kiezen. Immers alle methoden proberen begrip te vergroten en inferenties te doen.
• Het boek biedt onderzoekers en studenten gevarieerde, elkaar complementerende manieren
aan om hun begrip te vergroten en hun capaciteit om inferenties te doen te verhogen.
• Wel blijft de erkenning dat het boek sterk leunt op het positivist/post-positivist.
Verschillende benaderingen, zelfde doel:
• Nuance is het standpunt van POW (inclusief de afdeling M&T).
• Kwantitatief onderzoek is niet waardevoller of beter dan kwalitatief onderzoek (zoals
sommige kwantitatief onderzoekers wellicht menen).
• Kwalitatief onderzoek is niet waardevoller of beter dan kwantitatief onderzoek (zoals
sommige kwalitatief onderzoekers wellicht menen) .
• Kritiek is mogelijk op beide (uiteraard!).
• Maar belangrijker is: Kwantitatief en kwalitatief onderzoek vullen elkaar aan.
Kwalitatief versus kwantitatief onderzoek (zie ook college 4).
Ja, er zijn verschillen: andere geschiedenis (van ondergeschikt belang; hun paden komen samen),
ander type data: kwantitatieve data versus kwalitatieve data, en daarom andere analysemethoden. Ja, er
zijn parallellen: zelfde doel (vergroting begrip via empirie) zelfde concepten (met soms andere
namen). Maar de keuze voor kwalitatieve of kwantitatieve dataverzameling hangt vooral af van: je
onderzoeksvraag die bepaalt welke benadering geschikter is (of dat je moet combineren).
Onze kijk (POW):
• Gebruik van meerdere methoden/benaderingen vergroot de kennis: indien verschillende
methoden/benaderingen leiden tot convergentie. Dan vergroot dit het vertrouwen in de
conclusie en het begrip van het te verklaren fenomeen. Indien verschillende
methoden/benaderingen leiden tot divergentie (verschillen): dan weten we dat het fenomeen
kwalificatie/nuancering verdient. Tenminste als de onderzoeken betrouwbaar en valide zijn
uitgevoerd.
• Verschillende benaderingen, zelfde doel (vergroten van begrip). Kwalitatief mensen kunnen
dezelfde kleuren op verschillende wijzen waarnemen (inferentie). Mensen bevragen kan een
