1
H2 publieke verantwoording
Verantwoordingsdag=
De 3de woensdag in mei, het kabinet presenteert dan het Financieel Jaarverslag van het Rijk.
Verschil tussen verantwoording en verantwoordelijkheid=
Verantwoordelijkheid gaat vooraf aan verantwoording. Wie verantwoordelijkheden heeft,
moet daar verantwoording over leggen.
publieke verantwoordelijkheid=
inhoudelijke vraag wie bepaalde taken, verplichtingen en aansprakelijkheden heeft.
publieke verantwoording=
Analyse van het proces van vraag en antwoord, waarin de uitvoering van de taken of de
mate van aansprakelijkheid wordt beoordeeld.
Actor=
Individu of organisatie die verantwoording aflegt. bv: ambtenaren
Forum=
Degene aan wie verantwoording wordt afgelegd. Bv: inspectie
Verplichting=
- Formeel: bv: wet op jaarrekening
- Informeel: bv: publieke websites
Verantwoording kan in drie analytische onderscheiden fasen worden ingedeeld:
1. informatiecase
2. debatfase
3. oordeel van forum, Consequenties (sanctionering)
informatiecase=
relatie tussen actor en forum. Actor voelt zicht verplicht om forum informatie te verstrekken
over zijn optreden.
Debatfase=
Door de informatie kan forum, de actor vragen stellen
Oordeel van forum=
Kan tot positief(extra budgetten) en negatief(sancties) oordeel leiden.
Bv forum keurt jaarrekening goed.
Verantwoordingsarrangementen kunnen worden onderscheiden naar de zwaarte van de
sancties waarover verantwoordingsfora beschikken:
1. lichtste vorm=
actor is of voelt zich verplicht, om prestatiegegevens openbaar te maken aan algemeen
publiek, dat niet de mogelijkheid heeft nadere vragen te stellen en oordeel uit te spreken. Bv
jaarverslag
2. middelzwaar=
forum kan nadere vragen stellen en in debat gaan. Maar kan geen sanctie opleggen. Bv
visitatiecommissie bezoeken hoge school.
3. zwaarste=
forum kan oordeel uitspreken en sanctie opleggen. Bv strafrechtelijke verantwoording.
Wanneer is er sprake van publieke verantwoording:
1. besteding van publieke middelen of uitoefening van publieke taken en bevoegdheden
2. verantwoording is direct of indirect openbaar
3. vindt plaats vanuit het perspectief van de publieke zaak
, de verscheidenheid aan vormen van verantwoording kan worden geordend door drie vragen:
1. aan wie verantwoorden?
2. waarover verantwoorden?
3. waarom verantwoorden?
soorten forum waaraan de actor verantwoording moet afleggen (aan wie?):
1. administratieve. Bv: inspectie
2. juridische. Bv: rechtbanken
3. maatschappelijke. Bv: burgers
4. politieke. Bv: parlement
5. professionele. Bv: vakgenoten.. politie
Publieke verantwoording neemt de vorm aan van peer review=
verantwoording ten overstaan van vakgenoten.
Bv door middel van tuchtrechtspraak of visitatiecommissies.
Over welk aspect van het optreden kan informatie worden verstrekt (waarover?):
1. beleidsmatige verantwoording: zijn de prestaties efficiënt en effectief
2. procesmatige verantwoording: was het optreden rechtmatig
3. programmatische verantwoording: zijn de middelen(geld) effectief, efficiënt en rechtmatig
uitgegeven.
Aard van de relatie tussen actor en forum. verantwoordingsarrangementen op basis van de
aard van de verplichting (waarom?):
1. diagonale verantwoording=
Verantwoording afleggen aan een organisatie die niet is belast met hiërarchisch toezicht of
controle op een actor. Bijvoorbeeld aan de Algemene Rekenkamer. Vervolgens leggen zij
echter wel weer verantwoording af aan actoren die wel hiërarchisch bovengeschikt zijn aan
de instelling die zij controleren. Bijvoorbeeld de Algemene Rekenkamer aan Tweede Kamer.
2. horizontale verantwoording=
op basis van vrijwilligheid, geen hiërarchische relatie tussen actor en forum.
3. verticale verantwoording=
forum heeft formele macht over actor. Bv DUO legt verantwoording af aan minister.
waarom is publieke verantwoording belangrijk:
1. democratische controle overheidsoptreden
2. legitimiteit van het optreden van overheid
3. leervermogen vergroten
4. tegengaan van machtsconcentraties
Legitimiteit=
processen van publieke verantwoording waarbij bestuurders de kans krijgen om hun
optreden uit te leggen en te rechtvaardigen, en waarbij burgers en belangengroepen
vragen kunnen stellen en hun mening kunnen geven, kunnen bijdragen aan de acceptatie
van het overheidsgezag en aan het vertrouwen van de burgers in het openbaar
bestuur
H3 verantwoording over financiën
Financiële jaarverslaggeving=
Bestuur van een organisatie legt verantwoording af over het door hem in de verslagperiode
gevoerde beleid en financieel beheer.
Binnen publieke organisaties worden twee verschillende stelsels gehanteerd:
1. baten-lastenstelsel (door openbare lichamen en zelfstandige publieke organisaties)
2. verplichtingen-kasstelsel (door rijksoverheid)
verplichtingen-kasstelsel=
feitelijk moment van aangaan verplichting/uitgaven of ontvangen van geld is bepalend voor
opname in begroting.
H2 publieke verantwoording
Verantwoordingsdag=
De 3de woensdag in mei, het kabinet presenteert dan het Financieel Jaarverslag van het Rijk.
Verschil tussen verantwoording en verantwoordelijkheid=
Verantwoordelijkheid gaat vooraf aan verantwoording. Wie verantwoordelijkheden heeft,
moet daar verantwoording over leggen.
publieke verantwoordelijkheid=
inhoudelijke vraag wie bepaalde taken, verplichtingen en aansprakelijkheden heeft.
publieke verantwoording=
Analyse van het proces van vraag en antwoord, waarin de uitvoering van de taken of de
mate van aansprakelijkheid wordt beoordeeld.
Actor=
Individu of organisatie die verantwoording aflegt. bv: ambtenaren
Forum=
Degene aan wie verantwoording wordt afgelegd. Bv: inspectie
Verplichting=
- Formeel: bv: wet op jaarrekening
- Informeel: bv: publieke websites
Verantwoording kan in drie analytische onderscheiden fasen worden ingedeeld:
1. informatiecase
2. debatfase
3. oordeel van forum, Consequenties (sanctionering)
informatiecase=
relatie tussen actor en forum. Actor voelt zicht verplicht om forum informatie te verstrekken
over zijn optreden.
Debatfase=
Door de informatie kan forum, de actor vragen stellen
Oordeel van forum=
Kan tot positief(extra budgetten) en negatief(sancties) oordeel leiden.
Bv forum keurt jaarrekening goed.
Verantwoordingsarrangementen kunnen worden onderscheiden naar de zwaarte van de
sancties waarover verantwoordingsfora beschikken:
1. lichtste vorm=
actor is of voelt zich verplicht, om prestatiegegevens openbaar te maken aan algemeen
publiek, dat niet de mogelijkheid heeft nadere vragen te stellen en oordeel uit te spreken. Bv
jaarverslag
2. middelzwaar=
forum kan nadere vragen stellen en in debat gaan. Maar kan geen sanctie opleggen. Bv
visitatiecommissie bezoeken hoge school.
3. zwaarste=
forum kan oordeel uitspreken en sanctie opleggen. Bv strafrechtelijke verantwoording.
Wanneer is er sprake van publieke verantwoording:
1. besteding van publieke middelen of uitoefening van publieke taken en bevoegdheden
2. verantwoording is direct of indirect openbaar
3. vindt plaats vanuit het perspectief van de publieke zaak
, de verscheidenheid aan vormen van verantwoording kan worden geordend door drie vragen:
1. aan wie verantwoorden?
2. waarover verantwoorden?
3. waarom verantwoorden?
soorten forum waaraan de actor verantwoording moet afleggen (aan wie?):
1. administratieve. Bv: inspectie
2. juridische. Bv: rechtbanken
3. maatschappelijke. Bv: burgers
4. politieke. Bv: parlement
5. professionele. Bv: vakgenoten.. politie
Publieke verantwoording neemt de vorm aan van peer review=
verantwoording ten overstaan van vakgenoten.
Bv door middel van tuchtrechtspraak of visitatiecommissies.
Over welk aspect van het optreden kan informatie worden verstrekt (waarover?):
1. beleidsmatige verantwoording: zijn de prestaties efficiënt en effectief
2. procesmatige verantwoording: was het optreden rechtmatig
3. programmatische verantwoording: zijn de middelen(geld) effectief, efficiënt en rechtmatig
uitgegeven.
Aard van de relatie tussen actor en forum. verantwoordingsarrangementen op basis van de
aard van de verplichting (waarom?):
1. diagonale verantwoording=
Verantwoording afleggen aan een organisatie die niet is belast met hiërarchisch toezicht of
controle op een actor. Bijvoorbeeld aan de Algemene Rekenkamer. Vervolgens leggen zij
echter wel weer verantwoording af aan actoren die wel hiërarchisch bovengeschikt zijn aan
de instelling die zij controleren. Bijvoorbeeld de Algemene Rekenkamer aan Tweede Kamer.
2. horizontale verantwoording=
op basis van vrijwilligheid, geen hiërarchische relatie tussen actor en forum.
3. verticale verantwoording=
forum heeft formele macht over actor. Bv DUO legt verantwoording af aan minister.
waarom is publieke verantwoording belangrijk:
1. democratische controle overheidsoptreden
2. legitimiteit van het optreden van overheid
3. leervermogen vergroten
4. tegengaan van machtsconcentraties
Legitimiteit=
processen van publieke verantwoording waarbij bestuurders de kans krijgen om hun
optreden uit te leggen en te rechtvaardigen, en waarbij burgers en belangengroepen
vragen kunnen stellen en hun mening kunnen geven, kunnen bijdragen aan de acceptatie
van het overheidsgezag en aan het vertrouwen van de burgers in het openbaar
bestuur
H3 verantwoording over financiën
Financiële jaarverslaggeving=
Bestuur van een organisatie legt verantwoording af over het door hem in de verslagperiode
gevoerde beleid en financieel beheer.
Binnen publieke organisaties worden twee verschillende stelsels gehanteerd:
1. baten-lastenstelsel (door openbare lichamen en zelfstandige publieke organisaties)
2. verplichtingen-kasstelsel (door rijksoverheid)
verplichtingen-kasstelsel=
feitelijk moment van aangaan verplichting/uitgaven of ontvangen van geld is bepalend voor
opname in begroting.
