Samenvatting Recht

Hoofdstuk 1: Recht en regels

Het recht brengt een doelmatige ordening aan in de samenleving. Het geeft spelregels voor
gedragingen tussen individuen onderling en voor het handelen van de overheid. Het stuurt ook het
individuele gedrag van burgers.

Normen en Rechtsregels:

 Norm: regels die gelden in de maatschappij
 Rechtsregels: regels die zijn vastgelegd in rechtsbronnen

Vier principes:

 Legaliteitsbeginsel (Overheidsoptreden waardoor de burgers gebonden worden- in hun
vrijheden worden beperkt- moeten op een wettelijke grondslag berusten)
 Machtsverdeling (Trias politica  Wetgeving, bestuur en rechtspraak dienen niet in één hand
te liggen)
 Grondrechten
Klassieke grondrechten

o Vrijheidsrechten

 Verbod op discriminatie art. 1 Grondwet
 Vrijheid van meningsuiting art. 7 Grondwet
 Bewegingsvrijheid/ privacy art. 10 Grondwet
 Onaantastbaarheid van het lichaam art. 11 Grondwet
 Inbreuk is mogelijk! De overheid mag er geen inbreuk op maken, mits
bevoegdheid.
Sociale grondrechten

o Sociaaleconomisch vlak gelijk
 Recht op werk (art. 19 Grondwet)
 Recht op welvaart (art. 20 Grondwet)
 Recht op gezondheidszorg (art. 22 Grondwet)
 Niet afdwingbaar. Dit kan je niet afdwingen bij de rechter. Een
opdracht van de overheid.
 Rechterlijke controle

Vier vindplaatsen van het recht:

 Wet- en regelgeving

o Rechtsregels die zijn vastgesteld door de overheid.

o Rangorde in regelingen:

 Verdragen

 Grondwet

 Wetten in formele zin

,  Alleen wetten die afkomstig zijn van de hoogste wetgever worden
wetten genoemd

 Koninklijk Besluit (KB)/ Algemene maatregel van bestuur (AmvB)

 Ministeriele regeling

 Provinciale verordening

 Gemeentelijke verordening

 Jurisprudentie (Uitspraak van de rechter) (ongeschreven recht)
 De gewoonte (Regels die in de loop der jaren zijn ontstaan, bijvoorbeeld vertrouwensregel
parlement in de regering) (ongeschreven recht)
 Verdragen (Afspraken tussen staten, bijvoorbeeld Internationaal Verdrag inzake de Rechten
van het Kind)

Aard van de regels:
Dwingend recht: ‘moet/verplicht’.
Semi-dwingend recht: mogelijkheid zelf regelen
Aanvullend recht: specifieke afspraken ontbreken

Discretionaire bevoegdheid:
vrij vertaald - de eigen invulling van een wet of regeling

Objectief recht: alle geldende regels. Alle regels en plichten die in de rechtsbronnen zijn vastgelegd.
Bijv. recht op bijstand.

Subjectief recht: betreft het bijstandsrecht, je kan er aanspraak opmaken, maar dat wil nog niet
zeggen dat het ook krijgt. Subjectief recht is afgeleid van objectief recht.