Theoretisch kader
In dit onderzoek staan ouderbetrokkenheid en opvoeding centraal. Maar wat verstaan we
daar nu eigenlijk onder en hoe belangrijk is dit voor het curriculum van een kind?
In dit hoofdstuk licht ik de verschillende vormen van opvoeding toe en op welke manieren
ouders betrokken kunnen zijn bij de school. Ook zal ik overige begrippen toelichten die extra
uitleg vereisen.
Ouderbetrokkenheid
Ouderbetrokkenheid is ontzettend belangrijk voor een goede samenwerking tussen de
ouders en de school, zowel op het gebied van opvoeding, als op het gebied van onderwijs.
Het is belangrijk dat de school er zoveel mogelijk aan doet om ouders te betrekken bij de
voortgang van hun kind op school. Dit kan bijvoorbeeld door gesprekjes te voeren met de
ouders, door rapporten te schrijven, door regelmatig de website bij te werken, door
nieuwsbrieven uit te delen, etc. We maken onderscheid in twee vormen van
ouderbetrokkenheid.
Actieve ouders (partners/participanten). Deze ouders vinden het belangrijk dat zij
veel invloed hebben. Zij willen ook thuis eventueel dingen doen (Partners).
Als participant ben je bijvoorbeeld leesouder, ga je mee op schoolreisjes en help je
mee met dingen in en rondom de school. Deze ouders willen ook veel invloed
hebben, maar minder dan partners. (Participanten)
Niet-actieve ouders (overdragenden/ontzichtbaren). Dit zijn de ouders die thuis de
baas zijn en op school de leerkracht aan de slag laten gaan. Wat er op school gebeurt,
gebeurt daar, zij gaan thuis over de opvoeding. (Overdragenden)
De laatste soort ouders hebben een lagere sociaal economische status. Die ouders
willen soms wel helpen, maar hebben niet altijd de mogelijkheden en voelen zich
soms wat geintimideerd. Die denken soms dat zij toch niet kunnen helpen, er zullen
vast ouders die dat beter kunnen, etc. (Onzichtbaren)
, Ouderparticipatie
Naast ouderbetrokkenheid staat ouderparticipatie. Deze begrippen betekenen niet
hetzelfde. Ouderparticipatie betekent dat één of beide ouders van een kind op wat voor
manier dan ook actief betrokken zijn bij gebeurtenissen in en/of rondom de school.
“In de literatuur worden vier vormen van ouderparticipatie beschreven:
1) Onderwijsondersteunende activiteiten zoals thuis voorlezen, verhaaltjes vertellen.
2) Organisatorisch-administratief-technische hulp zoals het organiseren van
schoolfeesten, schoolreisjes, het verzorgen van kopieerwerk, het opzetten van de
mediatheek, het uitvoeren van reparaties.
3) Deelname aan het didactische handelen zoals het assisteren bij het lesgeven en de
correctie.
4) Onderwijssturende activiteiten zoals meedenken over doelstelling en inhoud van het
onderwijs.” (Alkema, Kuipers, Lindhout & Tjerkstra, 2015, p. 393)
Pedagogen aan het woord
De pedagogische opdracht van de basisschool is het begeleiden van kinderen bij
menswording; het leren meeloper en dwarsligger te worden én bij het leren betrokken,
sociale volwassenen te worden. Onderwijs is dus niet alleen gericht op theorie en kennis,
maar op de eerste plaats is het gericht op leren leven, leren mens te zijn. Taal, rekenen en
alle andere vakken helpen daar alleen maar bij (Alkemate et al., 2015).
Figuur 1 Mens-wereld opvoeding (Alkema et al., 2015, p. 18)
Pedagoge Lea Dasberg voegt een belangrijk element toe aan menswording; het leren
meeloper en dwarsligger te zijn. Dit betekent dat je leert om je aan te passen, maar ook om
kritisch te zijn wanneer het nodig is. Enerzijds leer je om je te conformeren aan je eigen
cultuur, zodat je identiteit versterkt en bevestigd wordt, maar je leert ook om kritisch te
kijken naar de cultuur en samenleving. Het gaat daarbij om het vormen van een eigen
mening (Alkema et al., 2015).
Het is dus de taak van de school om hier aan te werken bij kinderen. De leerkracht
stimuleert de kinderen om hun eigen mening te vormen en kritisch te kijken naar de wereld
om hen heen, zodat zij in de toekomst zelfstandig kunnen zijn en zelf keuzes kunnen maken.
Mischa de Winter zegt dat wij als maatschappij op dit moment erg individueel gericht zijn.
Wij willen dat kinderen gelukkig zijn en hun talenten ontdekken en ontplooïen. Ouders van
tegenwoordig voeden hun kinderen op tot individuele gelukzoekers. Dat is erg riskant, want
als je kinderen opvoedt met het idee dat zij het centrum van de wereld zijn, dan gaat het
mis. Helaas is het niet altijd gelukkig in het leven en zegt Mischa de Winter terecht dat
kinderen ook moeten leren om met tegenslagen om te gaan. Hij wil meer naar het sociaal
gerichte toe. Welke gemeenschappelijke doelen hebben wij? Met elkaar de samenleving
vormgeven. Dat doe je door vallen en opstaan. Als we doorgaan op de manier waarop het nu
gebeurt, krijgen we straks een samenleving die alleen maar bestaat uit egoïsten (Alkema et
al., 2015).
In dit onderzoek staan ouderbetrokkenheid en opvoeding centraal. Maar wat verstaan we
daar nu eigenlijk onder en hoe belangrijk is dit voor het curriculum van een kind?
In dit hoofdstuk licht ik de verschillende vormen van opvoeding toe en op welke manieren
ouders betrokken kunnen zijn bij de school. Ook zal ik overige begrippen toelichten die extra
uitleg vereisen.
Ouderbetrokkenheid
Ouderbetrokkenheid is ontzettend belangrijk voor een goede samenwerking tussen de
ouders en de school, zowel op het gebied van opvoeding, als op het gebied van onderwijs.
Het is belangrijk dat de school er zoveel mogelijk aan doet om ouders te betrekken bij de
voortgang van hun kind op school. Dit kan bijvoorbeeld door gesprekjes te voeren met de
ouders, door rapporten te schrijven, door regelmatig de website bij te werken, door
nieuwsbrieven uit te delen, etc. We maken onderscheid in twee vormen van
ouderbetrokkenheid.
Actieve ouders (partners/participanten). Deze ouders vinden het belangrijk dat zij
veel invloed hebben. Zij willen ook thuis eventueel dingen doen (Partners).
Als participant ben je bijvoorbeeld leesouder, ga je mee op schoolreisjes en help je
mee met dingen in en rondom de school. Deze ouders willen ook veel invloed
hebben, maar minder dan partners. (Participanten)
Niet-actieve ouders (overdragenden/ontzichtbaren). Dit zijn de ouders die thuis de
baas zijn en op school de leerkracht aan de slag laten gaan. Wat er op school gebeurt,
gebeurt daar, zij gaan thuis over de opvoeding. (Overdragenden)
De laatste soort ouders hebben een lagere sociaal economische status. Die ouders
willen soms wel helpen, maar hebben niet altijd de mogelijkheden en voelen zich
soms wat geintimideerd. Die denken soms dat zij toch niet kunnen helpen, er zullen
vast ouders die dat beter kunnen, etc. (Onzichtbaren)
, Ouderparticipatie
Naast ouderbetrokkenheid staat ouderparticipatie. Deze begrippen betekenen niet
hetzelfde. Ouderparticipatie betekent dat één of beide ouders van een kind op wat voor
manier dan ook actief betrokken zijn bij gebeurtenissen in en/of rondom de school.
“In de literatuur worden vier vormen van ouderparticipatie beschreven:
1) Onderwijsondersteunende activiteiten zoals thuis voorlezen, verhaaltjes vertellen.
2) Organisatorisch-administratief-technische hulp zoals het organiseren van
schoolfeesten, schoolreisjes, het verzorgen van kopieerwerk, het opzetten van de
mediatheek, het uitvoeren van reparaties.
3) Deelname aan het didactische handelen zoals het assisteren bij het lesgeven en de
correctie.
4) Onderwijssturende activiteiten zoals meedenken over doelstelling en inhoud van het
onderwijs.” (Alkema, Kuipers, Lindhout & Tjerkstra, 2015, p. 393)
Pedagogen aan het woord
De pedagogische opdracht van de basisschool is het begeleiden van kinderen bij
menswording; het leren meeloper en dwarsligger te worden én bij het leren betrokken,
sociale volwassenen te worden. Onderwijs is dus niet alleen gericht op theorie en kennis,
maar op de eerste plaats is het gericht op leren leven, leren mens te zijn. Taal, rekenen en
alle andere vakken helpen daar alleen maar bij (Alkemate et al., 2015).
Figuur 1 Mens-wereld opvoeding (Alkema et al., 2015, p. 18)
Pedagoge Lea Dasberg voegt een belangrijk element toe aan menswording; het leren
meeloper en dwarsligger te zijn. Dit betekent dat je leert om je aan te passen, maar ook om
kritisch te zijn wanneer het nodig is. Enerzijds leer je om je te conformeren aan je eigen
cultuur, zodat je identiteit versterkt en bevestigd wordt, maar je leert ook om kritisch te
kijken naar de cultuur en samenleving. Het gaat daarbij om het vormen van een eigen
mening (Alkema et al., 2015).
Het is dus de taak van de school om hier aan te werken bij kinderen. De leerkracht
stimuleert de kinderen om hun eigen mening te vormen en kritisch te kijken naar de wereld
om hen heen, zodat zij in de toekomst zelfstandig kunnen zijn en zelf keuzes kunnen maken.
Mischa de Winter zegt dat wij als maatschappij op dit moment erg individueel gericht zijn.
Wij willen dat kinderen gelukkig zijn en hun talenten ontdekken en ontplooïen. Ouders van
tegenwoordig voeden hun kinderen op tot individuele gelukzoekers. Dat is erg riskant, want
als je kinderen opvoedt met het idee dat zij het centrum van de wereld zijn, dan gaat het
mis. Helaas is het niet altijd gelukkig in het leven en zegt Mischa de Winter terecht dat
kinderen ook moeten leren om met tegenslagen om te gaan. Hij wil meer naar het sociaal
gerichte toe. Welke gemeenschappelijke doelen hebben wij? Met elkaar de samenleving
vormgeven. Dat doe je door vallen en opstaan. Als we doorgaan op de manier waarop het nu
gebeurt, krijgen we straks een samenleving die alleen maar bestaat uit egoïsten (Alkema et
al., 2015).
