5 Straling en gezondheid
Ioniserende straling | vwo
Diagnostische toets
1 Een bron zendt straling uit. Die straling wordt geabsorbeerd door een ontvanger. Het is nuttig, maar soms ook lastig, om
die drie dingen uit elkaar te houden. Vooral de bron en de straling zelf worden vaak verward. Sommige begrippen horen bij
de bron, andere bij de straling zelf en weer andere bij de ontvanger.
Maak drie kolommen met als opschrift de woorden bron, straling en ontvanger. Zet elk van de volgende begrippen in de
juiste kolom:
Begrippen: ionisatie, röntgenstraling, kernstraling, radioactieve stof, röntgenbuis, isotoop, absorptie, activiteit, dosis,
halveringstijd, equivalente dosis, gray, becquerel, sievert, instabiele kern, halveringsdikte, dracht, radioactief verval.
2 Bij vraag 1 past het woord “deeltje” in twee kolommen: sommige deeltjes zijn een bron van straling, andere deeltjes zijn
(een onderdeel van) straling. Geef van elk een voorbeeld.
In sommige partijen spinazie werd
3 Hiernaast staat een fragment uit een krantenartikel. Geef voor elk van de vier
meer dan 2000 Bq jodium-131
zinnen in het fragment aan wat zij zeggen over de bron van straling, over de straling zelf
gemeten. Deze stof wordt vooral
of over de ontvanger van straling.
opgenomen in de schildklier. Jodium-
131 zendt β-deeltjes uit. Daardoor
4 Hieronder staat een aantal uitspraken. Geef voor elk van deze uitspraken aan
kunnen de cellen beschadigd worden.
of deze waar of niet waar is.
A Een röntgenfoto is radioactief.
B Een radioactieve stof zendt straling uit doordat instabiele atoomkernen van die stof
vervallen.
C Hoe groter het aantal instabiele atoomkernen in een radioactieve stof is, des te groter
is de activiteit.
D Bij het bestralen van een patiënt met kernstraling wordt zijn of haar lichaam
radioactief.
E Hoe langer de bestraling duurt, des te radioactiever wordt het lichaam van de patiënt.
F Bij bestraling van een patiënt wordt straling in het lichaam opgeslagen.
G Een loden plaat schermt straling beter af dan een even dikke aluminium plaat.
H Hoe dikker een loden plaat is, des te beter schermt zo’n plaat straling af.
I Als een loden plaat maar dik genoeg is, kan straling volledig worden afgeschermd.
J Schoonmakers op de röntgenafdeling van een ziekenhuis moeten een loodschort
dragen.
5 Een röntgenbuis levert een bundel röntgenstraling met een vermogen P van 0,20 mW. De energie Ef van de
röntgenfotonen is 0,15 MeV.
a Bereken de energie Ef van de röntgenfotonen in J.
b Bereken de frequentie van de röntgenstraling.
c Bereken het aantal röntgenfotonen dat de röntgenbuis per seconde uitzendt.
6 Het diagram van figuur 1 geeft de activiteit A van een radioactieve bron in de loop van
de tijd t. Hoe groot is de halveringstijd van de radioactieve stof in de bron?
7 Het diagram van figuur 1 geeft de activiteit A van een radioactieve bron in de loop van
de tijd t. Lees af en bereken na hoeveel tijd de activiteit van de bron is afgenomen tot 10 MBq.
8 Het diagram van figuur 1 geeft de activiteit A van een radioactieve bron in de loop van
de tijd t. Hoe groot is de activiteit van deze bron na 3,0 jaar?
9 Het diagram van figuur 2 geeft het aantal instabiele atoomkernen N van een
Figuur 1 © ThiemeMeulenhoff bv Pagina 1 van 6
Ioniserende straling | vwo
Diagnostische toets
1 Een bron zendt straling uit. Die straling wordt geabsorbeerd door een ontvanger. Het is nuttig, maar soms ook lastig, om
die drie dingen uit elkaar te houden. Vooral de bron en de straling zelf worden vaak verward. Sommige begrippen horen bij
de bron, andere bij de straling zelf en weer andere bij de ontvanger.
Maak drie kolommen met als opschrift de woorden bron, straling en ontvanger. Zet elk van de volgende begrippen in de
juiste kolom:
Begrippen: ionisatie, röntgenstraling, kernstraling, radioactieve stof, röntgenbuis, isotoop, absorptie, activiteit, dosis,
halveringstijd, equivalente dosis, gray, becquerel, sievert, instabiele kern, halveringsdikte, dracht, radioactief verval.
2 Bij vraag 1 past het woord “deeltje” in twee kolommen: sommige deeltjes zijn een bron van straling, andere deeltjes zijn
(een onderdeel van) straling. Geef van elk een voorbeeld.
In sommige partijen spinazie werd
3 Hiernaast staat een fragment uit een krantenartikel. Geef voor elk van de vier
meer dan 2000 Bq jodium-131
zinnen in het fragment aan wat zij zeggen over de bron van straling, over de straling zelf
gemeten. Deze stof wordt vooral
of over de ontvanger van straling.
opgenomen in de schildklier. Jodium-
131 zendt β-deeltjes uit. Daardoor
4 Hieronder staat een aantal uitspraken. Geef voor elk van deze uitspraken aan
kunnen de cellen beschadigd worden.
of deze waar of niet waar is.
A Een röntgenfoto is radioactief.
B Een radioactieve stof zendt straling uit doordat instabiele atoomkernen van die stof
vervallen.
C Hoe groter het aantal instabiele atoomkernen in een radioactieve stof is, des te groter
is de activiteit.
D Bij het bestralen van een patiënt met kernstraling wordt zijn of haar lichaam
radioactief.
E Hoe langer de bestraling duurt, des te radioactiever wordt het lichaam van de patiënt.
F Bij bestraling van een patiënt wordt straling in het lichaam opgeslagen.
G Een loden plaat schermt straling beter af dan een even dikke aluminium plaat.
H Hoe dikker een loden plaat is, des te beter schermt zo’n plaat straling af.
I Als een loden plaat maar dik genoeg is, kan straling volledig worden afgeschermd.
J Schoonmakers op de röntgenafdeling van een ziekenhuis moeten een loodschort
dragen.
5 Een röntgenbuis levert een bundel röntgenstraling met een vermogen P van 0,20 mW. De energie Ef van de
röntgenfotonen is 0,15 MeV.
a Bereken de energie Ef van de röntgenfotonen in J.
b Bereken de frequentie van de röntgenstraling.
c Bereken het aantal röntgenfotonen dat de röntgenbuis per seconde uitzendt.
6 Het diagram van figuur 1 geeft de activiteit A van een radioactieve bron in de loop van
de tijd t. Hoe groot is de halveringstijd van de radioactieve stof in de bron?
7 Het diagram van figuur 1 geeft de activiteit A van een radioactieve bron in de loop van
de tijd t. Lees af en bereken na hoeveel tijd de activiteit van de bron is afgenomen tot 10 MBq.
8 Het diagram van figuur 1 geeft de activiteit A van een radioactieve bron in de loop van
de tijd t. Hoe groot is de activiteit van deze bron na 3,0 jaar?
9 Het diagram van figuur 2 geeft het aantal instabiele atoomkernen N van een
Figuur 1 © ThiemeMeulenhoff bv Pagina 1 van 6
