INELDING EUROPEES RECHT
LEH 1, 3 EN 4
Van Gend en Loos (thans: DHL)
Rechtstreekse werking EU-recht
EU-recht is autonoom.
Soevereiniteit EU-lidstaten is niet weg, maar gepoeld naar EU-niveau.
EU-bepaling heeft rechtstreekse werking als:
(1) Voldoende nauwkeurig
(2) Onvoorwaardelijk
COSTA/ENEL
Voorrang EU-recht
Het EU-recht heeft voorrang (Sperrwirkung effect) boven nationaal recht vanwege zijn autonome karakter (zie
Van Gend en Loos).
Er zijn 2 uitzonderingen op deze regel.
Simmenthal II
Lagere nationale rechter moet beginsel voorrang EU-recht ook toepassen
Bevestigt:
Van Gend en Loos-arrest
Costa/ENEL-arrest
Voegt toe:
Ook een lagere nationale rechter moet een bepaling van het nationaal recht buiten toepassing laten als deze
strijdig/onverenigbaar is met het beginsel van voorrang van het EU-recht.
Titaandioxide
Cumulatie van rechtsgrondslagen
EU- maatregelen die verband houden met twee of meer rechtsgrondslagen dienen twee of meer doelen. In die
gevallen moet getoetst worden of de EU-maatregel één van die doelen dient of alles even belangrijk is.
Beide doelen belangrijk? Dan beide rechtsgrondslagen gebruiken, tenzij besluitvormingsprocedures
onverenigbaar zijn.
Pupino
Unieconforme uitleg van het nationaal recht
De nationale rechter moet bepalingen van het nationaal recht zoveel mogelijk uitleggen in het licht van de
bewoordingen en het doel van (m.a.w. conform) het EU-recht. Hij mag hierbij niet overgaan tot een contra
legem-uitleg (= tegen de wet).
Nationale rechters zijn volledig verantwoordelijk voor de volle werking van het EU-recht (art. 4 lid 3 VEU).
Tabaksreclame
Rechtsgrondslag voor EU-optreden / procedurele waarborg
Handelingen moeten worden gebaseerd op de juiste rechtsgrondslag.
Bijv.: Art. 114 VWEU is niet gericht op de bescherming van de volksgezondheid.
De keuze voor de rechtsgrondslag is van belang voor de mate van invloed van de EU-instelling m.b.t. VWEU-
besluitvormingsprocedures die per EU-instelling verschillend zijn.
Schmidberger
Verhouding schending EU-recht vs. beoordelingsruimte EU-lidstaat
Het EU-recht moet worden nageleefd en brengt een verplichting mee tot handelen van de overheid van de EU-
lidstaten. Echter, de overheid van de EU-lidstaat heeft ook beoordelingsruimte en kan daardoor legitiem belang
zoals fundamentele mensenrechten, vrijheid van meningsuiting en vergadering voor laten gaan op o.a. art. 34
VWEU.
Grant
Fundamentele rechten
De bescherming van de EU-grondrechten mag niet resulteren in:
Verruiming van EU-bepalingen
Uitbreiding van EU-bevoegdheden
Of homoseksuele relaties door een werkgever gelijk moet worden gesteld met heteroseksuele relaties.
Dat was in deze zaak niet het geval (ook niet beschermd door EVRM) en dat moest het wel zijn. Dit veranderde
daarom vanaf 1988 (zie art. 21 EU-handvest en Richtlijn gelijke behandeling in arbeid en beroep). Tot die tijd
was discriminatie o.g.v. seksuele geaardheid niet mogelijk.
, EUROPEES RECHT (VERPLICHT)
LEH 1: RECHTSBEGINSELEN VAN DE EU
Deense flessen
Evenredigheidsbeginsel
De toetsing van de EU-maatregel aan: noodzakelijkheid en evenredigheid.
De evenredigheidstoets bestaat uit:
1. Causaliteitstoets
2. Noodzakelijkheidstoets
3. Toets evenredigheid strictu (Deense flessen).
Adeneler
Betekenis loyaliteitsbeginsel voor nationale rechters gedurende omzettingstermijn van een richtlijn /
richtlijnconforme uitleg
Richtlijnen moeten door EU-lidstaten binnen een bepaalde termijn worden omgezet. Gedurende die termijn
moeten nationaal rechtelijke instanties van de EU-lidstaten zich onthouden van een interpretatie van het
nationaal recht die de verwezenlijking van het door de richtlijn nagestreefde doel ernstig in gevaar zou kunnen
brengen, zelfs wanneer de omzettingstermijn nog niet is verstreken. Deze plicht geldt dus al vanaf het moment
van inwerkingtreding van de richtlijn.
Dit betekent bovendien dat EU-lidstaten, na verloop van de omzettingstermijn, zoveel als mogelijk in
overeenstemming me de richtlijn hun nationaal recht uitleggen (richtlijnconforme interpretatie).
Geen plicht tot richtlijnconforme uitleg als:
1. De omzettingstermijn nog niet is verstreken. > EU-lidstaat heeft tijd nodig
2. De richtlijn niet of niet juist is omgezet. > EU-lidstaten mogen niet profiteren van eigen fout
EU-particulieren kunnen zich niet voor het verstrijken van de omzettingstermijn beroepen op een richtlijn.
Rechtstreekse werking is uitgesloten zolang de omzettingstermijn niet is verstreken.
Zie ook Inter-Environnement.
Inter-Environnement
Betekenis loyaliteitsbeginsel voor EU-lidstaten gedurende omzettingstermijn van een richtlijn
Richtlijnen moeten door EU-lidstaten binnen een bepaalde termijn worden omgezet. Gedurende die termijn
moeten EU-lidstaten zich onthouden van maatregelen die de verwezenlijking van het door de richtlijn
nagestreefde doel ernstig in gevaar kunnen brengen, zelfs wanneer de omzettingstermijn nog niet is
verstreken.
Geen plicht tot richtlijnconforme uitleg als:
1. De omzettingstermijn nog niet is verstreken. > EU-lidstaat heeft tijd nodig
2. De richtlijn niet of niet juist is omgezet. > EU-lidstaten mogen niet profiteren van eigen fout
Rechtstreekse werking is uitgesloten zolang de omzettingstermijn niet is verstreken.
Zie ook Adeneler.
CIF
Nationale mededingingsautoriteiten moeten EU-recht verzekeren
De nationale mededingingsautoriteiten moeten ook:
1. De volle werking van het EU-recht verzekeren (o.a. het beginsel van voorrang en loyale samenwerking.
2. De volledige doeltreffendheid van het EU-recht waarborgen.
P, max.mobil
EU ABBB
EU abbb is:
een algemeen beginsel v/h EU-recht.
van toepassing op alle handelingen van de EU (orgaan, instelling en organisatie (41 HVWEU).
LEH 1, 3 EN 4
Van Gend en Loos (thans: DHL)
Rechtstreekse werking EU-recht
EU-recht is autonoom.
Soevereiniteit EU-lidstaten is niet weg, maar gepoeld naar EU-niveau.
EU-bepaling heeft rechtstreekse werking als:
(1) Voldoende nauwkeurig
(2) Onvoorwaardelijk
COSTA/ENEL
Voorrang EU-recht
Het EU-recht heeft voorrang (Sperrwirkung effect) boven nationaal recht vanwege zijn autonome karakter (zie
Van Gend en Loos).
Er zijn 2 uitzonderingen op deze regel.
Simmenthal II
Lagere nationale rechter moet beginsel voorrang EU-recht ook toepassen
Bevestigt:
Van Gend en Loos-arrest
Costa/ENEL-arrest
Voegt toe:
Ook een lagere nationale rechter moet een bepaling van het nationaal recht buiten toepassing laten als deze
strijdig/onverenigbaar is met het beginsel van voorrang van het EU-recht.
Titaandioxide
Cumulatie van rechtsgrondslagen
EU- maatregelen die verband houden met twee of meer rechtsgrondslagen dienen twee of meer doelen. In die
gevallen moet getoetst worden of de EU-maatregel één van die doelen dient of alles even belangrijk is.
Beide doelen belangrijk? Dan beide rechtsgrondslagen gebruiken, tenzij besluitvormingsprocedures
onverenigbaar zijn.
Pupino
Unieconforme uitleg van het nationaal recht
De nationale rechter moet bepalingen van het nationaal recht zoveel mogelijk uitleggen in het licht van de
bewoordingen en het doel van (m.a.w. conform) het EU-recht. Hij mag hierbij niet overgaan tot een contra
legem-uitleg (= tegen de wet).
Nationale rechters zijn volledig verantwoordelijk voor de volle werking van het EU-recht (art. 4 lid 3 VEU).
Tabaksreclame
Rechtsgrondslag voor EU-optreden / procedurele waarborg
Handelingen moeten worden gebaseerd op de juiste rechtsgrondslag.
Bijv.: Art. 114 VWEU is niet gericht op de bescherming van de volksgezondheid.
De keuze voor de rechtsgrondslag is van belang voor de mate van invloed van de EU-instelling m.b.t. VWEU-
besluitvormingsprocedures die per EU-instelling verschillend zijn.
Schmidberger
Verhouding schending EU-recht vs. beoordelingsruimte EU-lidstaat
Het EU-recht moet worden nageleefd en brengt een verplichting mee tot handelen van de overheid van de EU-
lidstaten. Echter, de overheid van de EU-lidstaat heeft ook beoordelingsruimte en kan daardoor legitiem belang
zoals fundamentele mensenrechten, vrijheid van meningsuiting en vergadering voor laten gaan op o.a. art. 34
VWEU.
Grant
Fundamentele rechten
De bescherming van de EU-grondrechten mag niet resulteren in:
Verruiming van EU-bepalingen
Uitbreiding van EU-bevoegdheden
Of homoseksuele relaties door een werkgever gelijk moet worden gesteld met heteroseksuele relaties.
Dat was in deze zaak niet het geval (ook niet beschermd door EVRM) en dat moest het wel zijn. Dit veranderde
daarom vanaf 1988 (zie art. 21 EU-handvest en Richtlijn gelijke behandeling in arbeid en beroep). Tot die tijd
was discriminatie o.g.v. seksuele geaardheid niet mogelijk.
, EUROPEES RECHT (VERPLICHT)
LEH 1: RECHTSBEGINSELEN VAN DE EU
Deense flessen
Evenredigheidsbeginsel
De toetsing van de EU-maatregel aan: noodzakelijkheid en evenredigheid.
De evenredigheidstoets bestaat uit:
1. Causaliteitstoets
2. Noodzakelijkheidstoets
3. Toets evenredigheid strictu (Deense flessen).
Adeneler
Betekenis loyaliteitsbeginsel voor nationale rechters gedurende omzettingstermijn van een richtlijn /
richtlijnconforme uitleg
Richtlijnen moeten door EU-lidstaten binnen een bepaalde termijn worden omgezet. Gedurende die termijn
moeten nationaal rechtelijke instanties van de EU-lidstaten zich onthouden van een interpretatie van het
nationaal recht die de verwezenlijking van het door de richtlijn nagestreefde doel ernstig in gevaar zou kunnen
brengen, zelfs wanneer de omzettingstermijn nog niet is verstreken. Deze plicht geldt dus al vanaf het moment
van inwerkingtreding van de richtlijn.
Dit betekent bovendien dat EU-lidstaten, na verloop van de omzettingstermijn, zoveel als mogelijk in
overeenstemming me de richtlijn hun nationaal recht uitleggen (richtlijnconforme interpretatie).
Geen plicht tot richtlijnconforme uitleg als:
1. De omzettingstermijn nog niet is verstreken. > EU-lidstaat heeft tijd nodig
2. De richtlijn niet of niet juist is omgezet. > EU-lidstaten mogen niet profiteren van eigen fout
EU-particulieren kunnen zich niet voor het verstrijken van de omzettingstermijn beroepen op een richtlijn.
Rechtstreekse werking is uitgesloten zolang de omzettingstermijn niet is verstreken.
Zie ook Inter-Environnement.
Inter-Environnement
Betekenis loyaliteitsbeginsel voor EU-lidstaten gedurende omzettingstermijn van een richtlijn
Richtlijnen moeten door EU-lidstaten binnen een bepaalde termijn worden omgezet. Gedurende die termijn
moeten EU-lidstaten zich onthouden van maatregelen die de verwezenlijking van het door de richtlijn
nagestreefde doel ernstig in gevaar kunnen brengen, zelfs wanneer de omzettingstermijn nog niet is
verstreken.
Geen plicht tot richtlijnconforme uitleg als:
1. De omzettingstermijn nog niet is verstreken. > EU-lidstaat heeft tijd nodig
2. De richtlijn niet of niet juist is omgezet. > EU-lidstaten mogen niet profiteren van eigen fout
Rechtstreekse werking is uitgesloten zolang de omzettingstermijn niet is verstreken.
Zie ook Adeneler.
CIF
Nationale mededingingsautoriteiten moeten EU-recht verzekeren
De nationale mededingingsautoriteiten moeten ook:
1. De volle werking van het EU-recht verzekeren (o.a. het beginsel van voorrang en loyale samenwerking.
2. De volledige doeltreffendheid van het EU-recht waarborgen.
P, max.mobil
EU ABBB
EU abbb is:
een algemeen beginsel v/h EU-recht.
van toepassing op alle handelingen van de EU (orgaan, instelling en organisatie (41 HVWEU).
