Incidentie Mortaliteit Mort/inc ratio
Endometrium 1900 500 26%
Cervix 700 200 28%
Vulva 360 110 30%
Ovarium 1300 1030 79%
Uterus = baarmoeder
Ovarium = eierstokken
Cervix = baarmoederhals
Myometrium = spierlaag
Endometriumcarcinoom of baarmoederkanker
Incidentie = 1900, met mortaliteit van 500
Voorstadia = hyperplasie (40% kans op carcinoom), verdikt of cysteus endometrium > 5 cm
Klachten = ongewoon vaginaal bloedverlies/bruinige afscheiding tussen menstruatie/na de overgang,
plasklachten of bloed bij de urine.
Risicofactoren = hoge waarde oestrogeen (late overgang, geen kinderen/nullipariteit, overgewicht, diabetes,
hypertensie, oestrogeen gebruik, tumor of gebruik van tamoxifen), want onder invloed van oestrogeen wordt
het dikker. Er is aanleg bij het Lynchsyndroom.
Diagnosticeren = curettage/biopt, gynaecologisch onderzoek, cytoscopie en vaginale echoscopie.
Behandeling = 1e keus is laparoscopische hysterectomie*, bij hoog recidief risico inwendige bestraling, bij hoog
stadium inwendige bestraling met chemotherapie* en bij uitgebreid/uitzaaiing doe je hormonale therapie.
Prognose = stadium I (86%), stadium II (66%), stadium III (44%) en stadium IV (16%)
Tumormarker = CA-125
Overig = de gradaties zijn I (beperkt), II (baarmoederhals), III (directe omgeving) en IV (andere organen).
* laparoscopische hysterectomie = verwijderen van de baarmoeder
* standaard chemotherapie bestaat uit 6 kuren. De kuren worden voor de patiënt geleidelijk erger. Van
chemotherapie verdwijnt ascites, wat voor de patiënt fijn kan zijn.
Ovariumcarcinoom of eierstokkanker
Incidentie = 1300, met mortaliteit van 1030 > silent ladykiller
Oorzaak = kanker vanuit de eileiders
Klachten = pas aanwezig bij gevorderd stadium (dikke buik, misselijk, verzakking, plasproblemen, ascites etc.).
Risicofactoren = Lynch, BRCA, leeftijd, sterilisatie en vaak ovulaties.
Beschermende factoren = zwangerschap, vroeg kinderen, vroeg menopauze, pil en borstvoeding.
Diagnosticeren = echografie en bloedonderzoek naar tumormarkers*
Behandeling = in vroeg stadium stadiëringsoperatie, bij gevorderd stadium interval debulking. Bij recidief
chemo- of doelgerichte therapie en palliatief bestraling of doelgerichte therapie met chemotherapie.
Prognose = laag stadium goed, maar later/IV is 19% vijfjaarsoverleving.
Overig = als bij iemand de eierstokken verwijderd worden, zal diegene meteen de dag erna in de overgang
komen als er geen hormonen gegeven zijn.
* a-foetoproteïne/AFP = wordt gemaakt door kankercellen in lever, teelballen of eierstokken
LDH = speelt een rol bij de productie van energie in cellen
CA125 = wordt gemaakt door eierstokkankercellen (sensitief, maar niet specifiek)
Je hebt 3 operaties:
- stadiëringsoperatie = verwijderen tumorweefsel en bekijken omliggende organen en weefsels
- debulking = zoveel mogelijk tumorweefsel verwijderen
- interval debulking = 3 keer chemo > debulking > 3 keer chemo
, Cervixcarcinoom of baarmoederhalskanker
Incidentie = 700, met mortaliteit van 200
Oorzaak = HPV (vooral 16 en 18), waarbij < 1% van de vrouwen baarmoederhalskanker krijgt.
Voorstadium = CIN 1, 2 en 3
Klachten = irregulair, bloederig of bruin vaginaal bloedverlies, maar de meeste patiënten zijn klachtvrij.
Risicofactoren = roken, immuundeficiënties, DES-dochters, jonge leeftijd coïtus en veel seksuele partners.
Diagnosticeren = uitstrijkje (HPV) en als dit afwijkende cellen bevat, dan vaginaal onderzoek en colposcopie.
Behandeling = Bij IA doe je conisatie, bij Ib/IIA doe je radicale hysterectomie/Wertheim operatie* en bij
stadium hoger dan IIb doe je radio- en chemotherapie.
Prognose = stadium I (90%), stadium II (70%), stadium III (37%) en stadium IV (18%)
* Wertheim operatie: verwijderen baarmoeder, deel vagina, steunweefsel en lymfeklieren
Vulvacarcinoom of schaamlipkanker
Incidentie = 360, met mortaliteit van 110
Oorzaak = dVIN of uVIN. Differentiated VIN is gerelateerd aan lichen sclerosis (5% kans op vulvacarcinoom,
behandeling met hormoonzalf). HPV-geassocieerde/undifferentiated VIN heeft een maligne ontaardingskans
van 15-20%, dus je behandelt met excisie, laser of medicamenteus met immiquimod*. Een onderscheid kan je
maken door te kijken naar de differentiatiegraad.
Klachten = jeuk, branderig gevoel, pijn bij plassen, bloederige afscheiding, palpabele zwelling, verdikking,
afwijkingen of wondje in vulvastreek.
Risicofactoren = Lichen sclerosis, HPV, roken, vagina- of cervixcarcinoom en immuundeficiëntie.
Diagnosticeren = vaginorectaal toucher, gynaecologisch onderzoek, biopsie of bloed- en urineonderzoek.
Behandeling = eerste keus is operatie (vulvectomie 1 cm om tumor) in combinatie met bestraling. Als een
operatie niet mogelijk is, doe je chemoradiatie en palliatief chemotherapie of bestraling.
Prognose = stadium I (90%) en stadium IV (5-30%)
Tumormarker = SCC-antigeen
* immiquimod = crème die de groei van cellen remt
Trofoblasttumor of molazwangerschap
Oorzaak = geen bevruchte eicel en dus geen embryo, maar wel een placenta. Je hebt 2 soorten*.
Klachten = hoge concentraties hCG en zwangerschapsklachten.
Diagnosticeren = lichamelijk onderzoek, laboratoriumonderzoek (hCG) en echografie.
Behandeling = curettage, waarbij de baarmoederholte wordt leeggezogen en hCG na controle. Bij
persisterende kan je baarmoeder verwijderen of chemotherapie starten.
* Complete = hierbij wordt 1 eicel zonder erfelijk materiaal bevrucht door 1 spermacel. Deze verdwijnt
niet zo snel en komt snel terug, waardoor hij gevaarlijker is.
Partiële = hierbij wordt 1 eicel bevrucht door 2 spermacellen. Deze verdwijnt snel en komt niet snel terug.
Persisterende = als hCG niet voldoende daalt of zelfs stijgt. Risicofactoren hiervoor zijn leeftijd > 40 jaar,
grote baarmoeder, hoge eerste hCG, incompleet verwijderen of cysten.
Slokdarmkanker
Incidentie = 2500
Voorstadium = Barret-Oesofagus
Symptomen = vooral passageproblemen en afvallen
Risicofactoren = alcohol, roken, overgewicht, te weinig maagzuur, reflux en hete dranken
Diagnostiek = gastroscopie en CT-thorax
Behandeling = chemoradiatie, gevolgd door een slokdarmoperatie
Prognose = 25% vijfjaarsoverleving
Maagkanker
Incidentie = 1200
Voorstadium = adenomateuze poliepen
Endometrium 1900 500 26%
Cervix 700 200 28%
Vulva 360 110 30%
Ovarium 1300 1030 79%
Uterus = baarmoeder
Ovarium = eierstokken
Cervix = baarmoederhals
Myometrium = spierlaag
Endometriumcarcinoom of baarmoederkanker
Incidentie = 1900, met mortaliteit van 500
Voorstadia = hyperplasie (40% kans op carcinoom), verdikt of cysteus endometrium > 5 cm
Klachten = ongewoon vaginaal bloedverlies/bruinige afscheiding tussen menstruatie/na de overgang,
plasklachten of bloed bij de urine.
Risicofactoren = hoge waarde oestrogeen (late overgang, geen kinderen/nullipariteit, overgewicht, diabetes,
hypertensie, oestrogeen gebruik, tumor of gebruik van tamoxifen), want onder invloed van oestrogeen wordt
het dikker. Er is aanleg bij het Lynchsyndroom.
Diagnosticeren = curettage/biopt, gynaecologisch onderzoek, cytoscopie en vaginale echoscopie.
Behandeling = 1e keus is laparoscopische hysterectomie*, bij hoog recidief risico inwendige bestraling, bij hoog
stadium inwendige bestraling met chemotherapie* en bij uitgebreid/uitzaaiing doe je hormonale therapie.
Prognose = stadium I (86%), stadium II (66%), stadium III (44%) en stadium IV (16%)
Tumormarker = CA-125
Overig = de gradaties zijn I (beperkt), II (baarmoederhals), III (directe omgeving) en IV (andere organen).
* laparoscopische hysterectomie = verwijderen van de baarmoeder
* standaard chemotherapie bestaat uit 6 kuren. De kuren worden voor de patiënt geleidelijk erger. Van
chemotherapie verdwijnt ascites, wat voor de patiënt fijn kan zijn.
Ovariumcarcinoom of eierstokkanker
Incidentie = 1300, met mortaliteit van 1030 > silent ladykiller
Oorzaak = kanker vanuit de eileiders
Klachten = pas aanwezig bij gevorderd stadium (dikke buik, misselijk, verzakking, plasproblemen, ascites etc.).
Risicofactoren = Lynch, BRCA, leeftijd, sterilisatie en vaak ovulaties.
Beschermende factoren = zwangerschap, vroeg kinderen, vroeg menopauze, pil en borstvoeding.
Diagnosticeren = echografie en bloedonderzoek naar tumormarkers*
Behandeling = in vroeg stadium stadiëringsoperatie, bij gevorderd stadium interval debulking. Bij recidief
chemo- of doelgerichte therapie en palliatief bestraling of doelgerichte therapie met chemotherapie.
Prognose = laag stadium goed, maar later/IV is 19% vijfjaarsoverleving.
Overig = als bij iemand de eierstokken verwijderd worden, zal diegene meteen de dag erna in de overgang
komen als er geen hormonen gegeven zijn.
* a-foetoproteïne/AFP = wordt gemaakt door kankercellen in lever, teelballen of eierstokken
LDH = speelt een rol bij de productie van energie in cellen
CA125 = wordt gemaakt door eierstokkankercellen (sensitief, maar niet specifiek)
Je hebt 3 operaties:
- stadiëringsoperatie = verwijderen tumorweefsel en bekijken omliggende organen en weefsels
- debulking = zoveel mogelijk tumorweefsel verwijderen
- interval debulking = 3 keer chemo > debulking > 3 keer chemo
, Cervixcarcinoom of baarmoederhalskanker
Incidentie = 700, met mortaliteit van 200
Oorzaak = HPV (vooral 16 en 18), waarbij < 1% van de vrouwen baarmoederhalskanker krijgt.
Voorstadium = CIN 1, 2 en 3
Klachten = irregulair, bloederig of bruin vaginaal bloedverlies, maar de meeste patiënten zijn klachtvrij.
Risicofactoren = roken, immuundeficiënties, DES-dochters, jonge leeftijd coïtus en veel seksuele partners.
Diagnosticeren = uitstrijkje (HPV) en als dit afwijkende cellen bevat, dan vaginaal onderzoek en colposcopie.
Behandeling = Bij IA doe je conisatie, bij Ib/IIA doe je radicale hysterectomie/Wertheim operatie* en bij
stadium hoger dan IIb doe je radio- en chemotherapie.
Prognose = stadium I (90%), stadium II (70%), stadium III (37%) en stadium IV (18%)
* Wertheim operatie: verwijderen baarmoeder, deel vagina, steunweefsel en lymfeklieren
Vulvacarcinoom of schaamlipkanker
Incidentie = 360, met mortaliteit van 110
Oorzaak = dVIN of uVIN. Differentiated VIN is gerelateerd aan lichen sclerosis (5% kans op vulvacarcinoom,
behandeling met hormoonzalf). HPV-geassocieerde/undifferentiated VIN heeft een maligne ontaardingskans
van 15-20%, dus je behandelt met excisie, laser of medicamenteus met immiquimod*. Een onderscheid kan je
maken door te kijken naar de differentiatiegraad.
Klachten = jeuk, branderig gevoel, pijn bij plassen, bloederige afscheiding, palpabele zwelling, verdikking,
afwijkingen of wondje in vulvastreek.
Risicofactoren = Lichen sclerosis, HPV, roken, vagina- of cervixcarcinoom en immuundeficiëntie.
Diagnosticeren = vaginorectaal toucher, gynaecologisch onderzoek, biopsie of bloed- en urineonderzoek.
Behandeling = eerste keus is operatie (vulvectomie 1 cm om tumor) in combinatie met bestraling. Als een
operatie niet mogelijk is, doe je chemoradiatie en palliatief chemotherapie of bestraling.
Prognose = stadium I (90%) en stadium IV (5-30%)
Tumormarker = SCC-antigeen
* immiquimod = crème die de groei van cellen remt
Trofoblasttumor of molazwangerschap
Oorzaak = geen bevruchte eicel en dus geen embryo, maar wel een placenta. Je hebt 2 soorten*.
Klachten = hoge concentraties hCG en zwangerschapsklachten.
Diagnosticeren = lichamelijk onderzoek, laboratoriumonderzoek (hCG) en echografie.
Behandeling = curettage, waarbij de baarmoederholte wordt leeggezogen en hCG na controle. Bij
persisterende kan je baarmoeder verwijderen of chemotherapie starten.
* Complete = hierbij wordt 1 eicel zonder erfelijk materiaal bevrucht door 1 spermacel. Deze verdwijnt
niet zo snel en komt snel terug, waardoor hij gevaarlijker is.
Partiële = hierbij wordt 1 eicel bevrucht door 2 spermacellen. Deze verdwijnt snel en komt niet snel terug.
Persisterende = als hCG niet voldoende daalt of zelfs stijgt. Risicofactoren hiervoor zijn leeftijd > 40 jaar,
grote baarmoeder, hoge eerste hCG, incompleet verwijderen of cysten.
Slokdarmkanker
Incidentie = 2500
Voorstadium = Barret-Oesofagus
Symptomen = vooral passageproblemen en afvallen
Risicofactoren = alcohol, roken, overgewicht, te weinig maagzuur, reflux en hete dranken
Diagnostiek = gastroscopie en CT-thorax
Behandeling = chemoradiatie, gevolgd door een slokdarmoperatie
Prognose = 25% vijfjaarsoverleving
Maagkanker
Incidentie = 1200
Voorstadium = adenomateuze poliepen
