1
Acute myeloïde leukemie (AML)
Acute myeloïde leukemie
● overproductie van onrijpe witte bloedcellen (myeloblasten)
○ → ophoping in beenmerg → uitrijpingsstop
● bloedwaarden
○ anemie & trombopenie & leukopenie (pancytopenie)
■ → verhoogde kans op bloedingen & infecties
● symptomen
○ klachten bij anemie
○ blauwe plekken
○ gezwollen lymfeklieren
○ gezwollen tandvlees
○ pijn op borst
○ hepatosplenomegalie
○ recidiverende infecties & langzame genezing
● geeft pancytopenie
Normaalwaarden laboratoriumonderzoek
● Hb:
○ vrouw: 7.5-10 mmol/L
○ man: 8.5-11 mmol/L
● trombocyten: 150-400 *10⁹/L
● leukocyten: 4-10 *10⁹/L
Verschillende soorten leukocyten
● neutrofiele granulocyten
● eosinofiele granulocyten
● basofiele granulocyten
● lymfocyten
● monocyten
Leukocyten waardes
● belangrijk om onderscheid te maken
○ waarde samengesteld uit alle soorten leukocyten
● kan neutropenie hebben maar normale/verhoogde waarde leukocyten
○ toename blasten / lymfocyten / etc.
Pancytopenie
● = anemie + trombopenie + neutropenie
○ neutropenie = geen neutrofielen meer
○ granulocytopenie = geen enkele soort leukocyten meer
● kan voorkomen bij ‘leeg’ merg
○ bijv. aplastische anemie
● kan voorkomen bij ‘vol’ merg
○ uitrijpingsstop → verstoorde hematopoiese
○ bijv. AML & ALL
, 2
Uitrijpingsstop
● gestoorde normale hematopoëse
○ onvoldoende / geen vorming van
■ erytrocyten → anemie
■ trombocyten → trombopenie
■ leukocyten → neutropenie - monocytopenie
● opstapeling van jonge voorlopercellen (blasten)
○ kunnen in beenmerg blijven & naar bloed migreren
Diagnostiek: onderscheid maken tussen AML & ALL
● lichamelijk onderzoek
○ bij ALL vaker lymfadenopathie & splenomegalie
● beenmergpunctie / difje
○ → hoeveelheid blasten bepalen & onderscheiden
○ myeloïde cel heeft auerse staven
■ ook zonder staven AML mogelijk
● immunofenotypering
○ → onderscheid maken tussen type cellen
■ gekeken naar oppervlakte markers op cel
● zegt iets over afkomst & leeftijd
○ HLA-DR CD34 positief → aanwezigheid blasten → acute leukemie
○ AML
■ heeft myeloïde marker MPO
■ CD13 & CD33
○ ALL
■ TdT positief ← aanwezig op onrijpe lymfocyten
● CD19 & CD22 op voorloper B-cellen
● CD3 & CD7 op T-cellen
● cytogenetica: duplicatie 8q bij AML
Acute promyeloïde leukemie (APML)
● heeft acuut hoog bloedingsrisico
● veel auerse staven
● translocatie t(15; 17)
Oorzaken leukemie
● straling van kernenergie
● benzeen
● mutaties in genen
Chemotherapie
● beenmerg stilgelegd
○ → bloedtransfusie nodig
● na kuur belangrijk dat goede witte bloedcellen toenemen
● bijwerkingen
, 3
○ haaruitval
○ mucositis
■ misselijkheid & diarree & minder eetlust
○ neutropenie → infecties & aften
○ hand voet syndroom
Minimal residual disease (MRD)
● kijken hoe goed iemand heeft gereageerd op de therapie
● kijken of er nog ziekte achter is gebleven na behandeling
Allogene stamceltransplantatie
● gedaan bij refractaire patiënten
○ refractair voor chemo = ongevoelig voor chemo
● donor nodig
○ moet HLA matched zijn
○ moeten leukemiecellen zien als vreemd
● gaat leukemiecellen aanvallen
● patiënt heeft voorbehandeling nodig
○ om afweer te verzwakken
■ kans op afstoting verkleinen
■ soms ook achtergebleven kankercellen vernietigen
Gevaren van allogene transplantatie
● graft failure
○ donor groeit niet goed in beenmerg
● graft vs host (GVHD)
○ donor valt organen van patiënt aan
○ krijgt ontstekingsverschijnselen
■ koorts & algehele malaise
■ met name huid
○ komt bij 30-50% voor
○ verhoogde kans op opportunistische infecties & virale reactivatie
○ kan fataal zijn
● afweer is nog niet goed genoeg
○ → infecties & reactivatie
● → 20-40% overlijdensrisico
AML & zwangerschap
Acute myeloïde leukemie + zwangerschap
● keizersnede → geen chemo naar kind
○ kans op overlijden moeder ← bij diepe trombopenie groot bloedingsgevaar
○ kans op infecties ← wond geneest slecht door leukopenie
● inleiden → geen chemo naar kind
○ kans op bloedingen → overlijden
Chemo bij zwangerschap
, 4
● chemotherapie mogelijk in 2 & 3de trimester
○ in 1ste trimester overlijdt kind meestal
● zodra patiënt uit dip gekomen is van 1ste kuur bevalling inleiden
○ na 3-4 weken uit dip
● dagelijks CTG om ter controle gezondheid foetus
Na bevalling op vroege termijn controles kind
● Hb, trombo’s, leuko’s
● groei & immuunsysteem
● fertiliteit
Acute lymfatische leukemie
Acute lymfatische leukemie (ALL)
● overproductie lymfoblasten
○ → maturatiestop
● meest voorkomende maligniteit bij kinderen
● soms aanwezigheid Philadelphia chromosoom
● klinische verschijnselen
○ anemie
○ bloedingen
○ grotere kans op infecties
○ hepatosplenomegalie
○ lymfadenopathie
● kan verspreiden naar liquor → CZS raakt betrokken
● diagnostiek
○ bloedbeeld
■ verlaagd Hb
■ verlaagd trombocyten
■ leukocyten kunnen elke waarde hebben
○ difje
■ grote lymfoblasten zichtbaar
○ beenmerg aspiratie
■ >20% lymfoblasten zichtbaar
■ minder andere cellen
○ immunofenotypering
■ HLA-DR CD34+ & TdT+
■ CD19 & CD22 (B-cel ALL) of CD3 & CD7 (T-cel ALL)
○ lumbaalpunctie
● behandeling
○ direct behandelen
■ indien heel weinig trombo’s & hoge leuko’s
○ behandeling afhankelijk van leeftijd
■ <40 intensievere behandeling
○ ook intrathecale chemo → voorkomen recidief CZS
■ gegeven zodra blasten uit bloed
■ mogelijk 2 jaar continueren
Acute myeloïde leukemie (AML)
Acute myeloïde leukemie
● overproductie van onrijpe witte bloedcellen (myeloblasten)
○ → ophoping in beenmerg → uitrijpingsstop
● bloedwaarden
○ anemie & trombopenie & leukopenie (pancytopenie)
■ → verhoogde kans op bloedingen & infecties
● symptomen
○ klachten bij anemie
○ blauwe plekken
○ gezwollen lymfeklieren
○ gezwollen tandvlees
○ pijn op borst
○ hepatosplenomegalie
○ recidiverende infecties & langzame genezing
● geeft pancytopenie
Normaalwaarden laboratoriumonderzoek
● Hb:
○ vrouw: 7.5-10 mmol/L
○ man: 8.5-11 mmol/L
● trombocyten: 150-400 *10⁹/L
● leukocyten: 4-10 *10⁹/L
Verschillende soorten leukocyten
● neutrofiele granulocyten
● eosinofiele granulocyten
● basofiele granulocyten
● lymfocyten
● monocyten
Leukocyten waardes
● belangrijk om onderscheid te maken
○ waarde samengesteld uit alle soorten leukocyten
● kan neutropenie hebben maar normale/verhoogde waarde leukocyten
○ toename blasten / lymfocyten / etc.
Pancytopenie
● = anemie + trombopenie + neutropenie
○ neutropenie = geen neutrofielen meer
○ granulocytopenie = geen enkele soort leukocyten meer
● kan voorkomen bij ‘leeg’ merg
○ bijv. aplastische anemie
● kan voorkomen bij ‘vol’ merg
○ uitrijpingsstop → verstoorde hematopoiese
○ bijv. AML & ALL
, 2
Uitrijpingsstop
● gestoorde normale hematopoëse
○ onvoldoende / geen vorming van
■ erytrocyten → anemie
■ trombocyten → trombopenie
■ leukocyten → neutropenie - monocytopenie
● opstapeling van jonge voorlopercellen (blasten)
○ kunnen in beenmerg blijven & naar bloed migreren
Diagnostiek: onderscheid maken tussen AML & ALL
● lichamelijk onderzoek
○ bij ALL vaker lymfadenopathie & splenomegalie
● beenmergpunctie / difje
○ → hoeveelheid blasten bepalen & onderscheiden
○ myeloïde cel heeft auerse staven
■ ook zonder staven AML mogelijk
● immunofenotypering
○ → onderscheid maken tussen type cellen
■ gekeken naar oppervlakte markers op cel
● zegt iets over afkomst & leeftijd
○ HLA-DR CD34 positief → aanwezigheid blasten → acute leukemie
○ AML
■ heeft myeloïde marker MPO
■ CD13 & CD33
○ ALL
■ TdT positief ← aanwezig op onrijpe lymfocyten
● CD19 & CD22 op voorloper B-cellen
● CD3 & CD7 op T-cellen
● cytogenetica: duplicatie 8q bij AML
Acute promyeloïde leukemie (APML)
● heeft acuut hoog bloedingsrisico
● veel auerse staven
● translocatie t(15; 17)
Oorzaken leukemie
● straling van kernenergie
● benzeen
● mutaties in genen
Chemotherapie
● beenmerg stilgelegd
○ → bloedtransfusie nodig
● na kuur belangrijk dat goede witte bloedcellen toenemen
● bijwerkingen
, 3
○ haaruitval
○ mucositis
■ misselijkheid & diarree & minder eetlust
○ neutropenie → infecties & aften
○ hand voet syndroom
Minimal residual disease (MRD)
● kijken hoe goed iemand heeft gereageerd op de therapie
● kijken of er nog ziekte achter is gebleven na behandeling
Allogene stamceltransplantatie
● gedaan bij refractaire patiënten
○ refractair voor chemo = ongevoelig voor chemo
● donor nodig
○ moet HLA matched zijn
○ moeten leukemiecellen zien als vreemd
● gaat leukemiecellen aanvallen
● patiënt heeft voorbehandeling nodig
○ om afweer te verzwakken
■ kans op afstoting verkleinen
■ soms ook achtergebleven kankercellen vernietigen
Gevaren van allogene transplantatie
● graft failure
○ donor groeit niet goed in beenmerg
● graft vs host (GVHD)
○ donor valt organen van patiënt aan
○ krijgt ontstekingsverschijnselen
■ koorts & algehele malaise
■ met name huid
○ komt bij 30-50% voor
○ verhoogde kans op opportunistische infecties & virale reactivatie
○ kan fataal zijn
● afweer is nog niet goed genoeg
○ → infecties & reactivatie
● → 20-40% overlijdensrisico
AML & zwangerschap
Acute myeloïde leukemie + zwangerschap
● keizersnede → geen chemo naar kind
○ kans op overlijden moeder ← bij diepe trombopenie groot bloedingsgevaar
○ kans op infecties ← wond geneest slecht door leukopenie
● inleiden → geen chemo naar kind
○ kans op bloedingen → overlijden
Chemo bij zwangerschap
, 4
● chemotherapie mogelijk in 2 & 3de trimester
○ in 1ste trimester overlijdt kind meestal
● zodra patiënt uit dip gekomen is van 1ste kuur bevalling inleiden
○ na 3-4 weken uit dip
● dagelijks CTG om ter controle gezondheid foetus
Na bevalling op vroege termijn controles kind
● Hb, trombo’s, leuko’s
● groei & immuunsysteem
● fertiliteit
Acute lymfatische leukemie
Acute lymfatische leukemie (ALL)
● overproductie lymfoblasten
○ → maturatiestop
● meest voorkomende maligniteit bij kinderen
● soms aanwezigheid Philadelphia chromosoom
● klinische verschijnselen
○ anemie
○ bloedingen
○ grotere kans op infecties
○ hepatosplenomegalie
○ lymfadenopathie
● kan verspreiden naar liquor → CZS raakt betrokken
● diagnostiek
○ bloedbeeld
■ verlaagd Hb
■ verlaagd trombocyten
■ leukocyten kunnen elke waarde hebben
○ difje
■ grote lymfoblasten zichtbaar
○ beenmerg aspiratie
■ >20% lymfoblasten zichtbaar
■ minder andere cellen
○ immunofenotypering
■ HLA-DR CD34+ & TdT+
■ CD19 & CD22 (B-cel ALL) of CD3 & CD7 (T-cel ALL)
○ lumbaalpunctie
● behandeling
○ direct behandelen
■ indien heel weinig trombo’s & hoge leuko’s
○ behandeling afhankelijk van leeftijd
■ <40 intensievere behandeling
○ ook intrathecale chemo → voorkomen recidief CZS
■ gegeven zodra blasten uit bloed
■ mogelijk 2 jaar continueren
