Werkgroepen IPR
Werkgroep 1 – Brussel Ibis-Verordening: hoofdlijnen en bevoegdheidsgronden
Stappenplan:
1. Welke IPR-vraag?
2. Welke regeling is van toepassing?
3. Toepassing van de regeling
1. Welke IPR-vraag?
- Internationale bevoegdheid (rechtsmacht)
- Toepasselijk
2. Welke regeling?
Welke regelingen komen in aanmerking?
Toepassingsgebieden:
Materiele toepassingsgebied: het onderwerp waarop de regeling ziet
Formeel toepassingsgebied: het geografische bereik van de regeling (Brussel I-bis: verweerder
woonplaats in een lidstaat)
Temporeel toepassingsgebied: bepaald tijdstip
Samenloop? Meerdere regelingen van toepassing op een casus. Regelingen raadplegen en
kijken wat zij bepalen m.b.t. samenloop.
3. Toepassing
Welke rechter(s) is of zijn bevoegd? / Welk recht is toepasselijk? / Kan de buitenlandse
beslissing worden erkend en tenuitvoergelegd?
Bevoegdheid in Brussel Ibis
Dit is een dwingende volgorde:
1. Art. 24 (exclusieve fora)
2. art. 25 (forumkeuze)
3. art. 10-23 (speciale fora voorverzekerings-, consumenten- en arbeidsovk)
4. art. 4 (forum rei) Hoofdregel: rechter bevoegd van het land waar de verweerder
woonplaats heeft
5. art. 7-9 (alternatieve fora) bestaat naast art. 4, de eiser heeft dan een keuze. Het
bestaat naast de art. 4 bevoegdheid.
6. art. 26 (‘stilzwijgende forumkeuze’)
7. Geen bevoegdheidsgrond? → onbevoegd verklaren
Litispendentie in Brussel Ibis
Wat als meerdere rechters in verschillende lidstaten tegelijk worden aangezocht?
Verkoper NL – Koper FRA
Verkoper stelt vordering tot betaling in bij Franse rechter.
Koper stelt vordering tot vernietiging van ovk in bij Nederlandse rechter.
Zowel de Franse en Nederlandse rechter zijn bevoegd, allebei op grond van art. 4.
Litispendentie: art. 29 e.v. Brussel I bis-Vo.
Hoofdregel: later aangezochte rechter moet zaak aanhouden/zich onbevoegd verklaren ten
gunste van eerst aangezochte rechter.
, Bevoegd verklaard, dan later aangezochte rechter zich onbevoegd verklaren.
Uitzondering voor forumkeuze (vanwege ‘Italian torpedo’):
Als er sprake is van een forumkeuze, dan maakt het niet uit of de rechter die is gekozen
als eerste of later is aangezocht, hij moet als eerste oordelen over zijn bevoegdheid,
andere rechters moeten de zaak aanhouden.
Als de rechter die is gekozen o.g.v. forumkeuze zich bevoegd acht, dan moeten andere
rechters zich onbevoegd verklaren.
Uitzondering voor exclusieve bevoegdheden:
Heeft een geschil betrekking op een exclusieve bevoegdheid, dan moeten andere rechters ook al
zijn ze eerder aangezocht de zaak aanhouden en zich later onbevoegd verklaren (Cartier-arrest).
Casus 1.1 – Huisje aan de Côte d’Azur
De in Luxemburg woonachtige Gilles huurt in het najaar van 2018 van de in Den Haag
woonachtige Sally voor een periode van 4 weken een vakantiewoning voor 6 personen aan de
Franse Côte d’Azur. Bij aankomst wordt Gilles een woning toegewezen die slechts 3 personen blijkt
te kunnen herbergen. Gilles wil in februari 2019 een vordering tot schadevergoeding wegens
schending van de huurovereenkomst instellen tegen Sally.
A. Is de rechtbank Den Haag internationaal bevoegd om van de vordering kennis te nemen?
B. Stel dat in de huurovereenkomst een clausule is opgenomen waarin de rechter te Den
Haag exclusief bevoegd is verklaard om van eventuele geschillen kennis te nemen. Hoe
luidt nu het antwoord op vraag a?
C. Hoe zou uw antwoord op vraag a luiden als de vakantiewoning in kwestie is gelegen in
Geneve (Zwitserland)?
A. is de Rb Den Haag internationaal bevoegd om van vordering kennis te nemen?
1. Welke IPR-vraag: bevoegdheid van de rechter
2. Welke regeling is van toepassing? Welke internationale regeling ziet op bevoegdheid van de
rechter in deze gevallen: Brussel I bis-Vo
NB: uitdrukkelijk toetsen!
Is Brussel I bis-Vo van toepassing?
A. Materieel toepassingsgebied (art. 1)
Burgerlijke en handelszaken: huurovereenkomst
Uitzonderingen in lid 2 (toetsen of 1 van de uitzonderingen van toepassing is)
I.c. zijn de uitzonderingen niet van toepassing!
B. Formeel toepassingsgebied (art. 4-6)
Hoofdregel in art. 4:
De verweerder heeft woonplaats in een lidstaat
Criterium van internationaliteit (Obussu-arrest) sprake zijn van een internationaal
element.
Woonplaats van de verweerder definities in art. 62 en art. 63.
- Art. 62 verwijst naar nationaal recht (natuurlijke personen)
- Art. 63 geeft woonplaatsbegrip (autonome definitie), niet terugvallen op het nationale
recht.
Uitzonderingen in art. 6 lid 1:
- Art. 18 lid 1 (consumentenovereenkomst – toepassingsgebied uitgebreid)
- Art. 21 lid 2 (arbeidsovereenkomst – toepassingsgebied uitgebreid)
Werkgroep 1 – Brussel Ibis-Verordening: hoofdlijnen en bevoegdheidsgronden
Stappenplan:
1. Welke IPR-vraag?
2. Welke regeling is van toepassing?
3. Toepassing van de regeling
1. Welke IPR-vraag?
- Internationale bevoegdheid (rechtsmacht)
- Toepasselijk
2. Welke regeling?
Welke regelingen komen in aanmerking?
Toepassingsgebieden:
Materiele toepassingsgebied: het onderwerp waarop de regeling ziet
Formeel toepassingsgebied: het geografische bereik van de regeling (Brussel I-bis: verweerder
woonplaats in een lidstaat)
Temporeel toepassingsgebied: bepaald tijdstip
Samenloop? Meerdere regelingen van toepassing op een casus. Regelingen raadplegen en
kijken wat zij bepalen m.b.t. samenloop.
3. Toepassing
Welke rechter(s) is of zijn bevoegd? / Welk recht is toepasselijk? / Kan de buitenlandse
beslissing worden erkend en tenuitvoergelegd?
Bevoegdheid in Brussel Ibis
Dit is een dwingende volgorde:
1. Art. 24 (exclusieve fora)
2. art. 25 (forumkeuze)
3. art. 10-23 (speciale fora voorverzekerings-, consumenten- en arbeidsovk)
4. art. 4 (forum rei) Hoofdregel: rechter bevoegd van het land waar de verweerder
woonplaats heeft
5. art. 7-9 (alternatieve fora) bestaat naast art. 4, de eiser heeft dan een keuze. Het
bestaat naast de art. 4 bevoegdheid.
6. art. 26 (‘stilzwijgende forumkeuze’)
7. Geen bevoegdheidsgrond? → onbevoegd verklaren
Litispendentie in Brussel Ibis
Wat als meerdere rechters in verschillende lidstaten tegelijk worden aangezocht?
Verkoper NL – Koper FRA
Verkoper stelt vordering tot betaling in bij Franse rechter.
Koper stelt vordering tot vernietiging van ovk in bij Nederlandse rechter.
Zowel de Franse en Nederlandse rechter zijn bevoegd, allebei op grond van art. 4.
Litispendentie: art. 29 e.v. Brussel I bis-Vo.
Hoofdregel: later aangezochte rechter moet zaak aanhouden/zich onbevoegd verklaren ten
gunste van eerst aangezochte rechter.
, Bevoegd verklaard, dan later aangezochte rechter zich onbevoegd verklaren.
Uitzondering voor forumkeuze (vanwege ‘Italian torpedo’):
Als er sprake is van een forumkeuze, dan maakt het niet uit of de rechter die is gekozen
als eerste of later is aangezocht, hij moet als eerste oordelen over zijn bevoegdheid,
andere rechters moeten de zaak aanhouden.
Als de rechter die is gekozen o.g.v. forumkeuze zich bevoegd acht, dan moeten andere
rechters zich onbevoegd verklaren.
Uitzondering voor exclusieve bevoegdheden:
Heeft een geschil betrekking op een exclusieve bevoegdheid, dan moeten andere rechters ook al
zijn ze eerder aangezocht de zaak aanhouden en zich later onbevoegd verklaren (Cartier-arrest).
Casus 1.1 – Huisje aan de Côte d’Azur
De in Luxemburg woonachtige Gilles huurt in het najaar van 2018 van de in Den Haag
woonachtige Sally voor een periode van 4 weken een vakantiewoning voor 6 personen aan de
Franse Côte d’Azur. Bij aankomst wordt Gilles een woning toegewezen die slechts 3 personen blijkt
te kunnen herbergen. Gilles wil in februari 2019 een vordering tot schadevergoeding wegens
schending van de huurovereenkomst instellen tegen Sally.
A. Is de rechtbank Den Haag internationaal bevoegd om van de vordering kennis te nemen?
B. Stel dat in de huurovereenkomst een clausule is opgenomen waarin de rechter te Den
Haag exclusief bevoegd is verklaard om van eventuele geschillen kennis te nemen. Hoe
luidt nu het antwoord op vraag a?
C. Hoe zou uw antwoord op vraag a luiden als de vakantiewoning in kwestie is gelegen in
Geneve (Zwitserland)?
A. is de Rb Den Haag internationaal bevoegd om van vordering kennis te nemen?
1. Welke IPR-vraag: bevoegdheid van de rechter
2. Welke regeling is van toepassing? Welke internationale regeling ziet op bevoegdheid van de
rechter in deze gevallen: Brussel I bis-Vo
NB: uitdrukkelijk toetsen!
Is Brussel I bis-Vo van toepassing?
A. Materieel toepassingsgebied (art. 1)
Burgerlijke en handelszaken: huurovereenkomst
Uitzonderingen in lid 2 (toetsen of 1 van de uitzonderingen van toepassing is)
I.c. zijn de uitzonderingen niet van toepassing!
B. Formeel toepassingsgebied (art. 4-6)
Hoofdregel in art. 4:
De verweerder heeft woonplaats in een lidstaat
Criterium van internationaliteit (Obussu-arrest) sprake zijn van een internationaal
element.
Woonplaats van de verweerder definities in art. 62 en art. 63.
- Art. 62 verwijst naar nationaal recht (natuurlijke personen)
- Art. 63 geeft woonplaatsbegrip (autonome definitie), niet terugvallen op het nationale
recht.
Uitzonderingen in art. 6 lid 1:
- Art. 18 lid 1 (consumentenovereenkomst – toepassingsgebied uitgebreid)
- Art. 21 lid 2 (arbeidsovereenkomst – toepassingsgebied uitgebreid)
