Echtscheiding – Begeleiding
bij echtscheiding
Op welke manier kunnen de leerkrachten inspelen op de
behoeften van de leerlingen tussen de 12-15 jaar, wanneer
zij te maken hebben met een echtscheiding in de
gezinssituatie?
Opdrachtgever: Katholieke Scholengemeenschap Hoofddorp
Coach: Fatima Bouhouti
Studenten: Sabine Boon (500726797)
Lara Deul (500708542)
Anouk Havers (500750491)
Michael Poortvliet (500163030)
Louise Vlaar (500753224)
Minor: Jeugdzorg en Onderwijs
Faculteit: Onderwijs en opvoeding
Cursusjaar: 2018-2019
Inleverdatum: 20 juni 2019
,Voorwoord
Het onderwerp van het onderzoek is (echt)scheiding en maakt onderdeel uit van de minor Jeugdzorg
en Onderwijs, cursusjaar 2018-2019. Als eerste wordt de aanleiding voor het onderzoek besproken,
hierna wordt ingegaan op de organisatie en de probleemanalyse. Als dit duidelijk is wordt de
doelstelling en worden de hoofd-, veld, en literatuurvragen toegelicht en het hoofdstuk wordt
afgesloten met de relevantie van het onderzoek en de onderzoeksmethoden die gebruikt worden.
Dit is het onderzoek van Sabine Boon, Lara Deul, Michael Poortvliet, Anouk Havers en Louise Vlaar.
Het onderzoek is geschreven in opdracht van de minor Jeugdzorg en Onderwijs van de opleiding
Pedagogiek aan de Hogeschool van Amsterdam. Michael is een student van de opleiding Docent
Geschiedenis, Louise van de opleiding Docent Nederlands en Lara, Sabine en Anouk studeren de
pabo.
Voordat we begonnen aan de minor Jeugdzorg en Onderwijs werd de studenten gevraagd welke
onderwerpen zij het meest interessant vonden en waar hij/zij graag onderzoek naar zouden willen
doen. Wij werden alle vijf ingedeeld bij het onderwerp (echt)scheiding. Na de
eerste collegedag begonnen wij gelijk aan ons onderzoek. Er moesten immers keuzes worden
gemaakt. Richten we ons onderzoek op jonge kinderen of juist op oudere kinderen? Zijn er scholen
waar we eventueel ons onderzoek zouden kunnen uitvoeren? Willen we ons richten op leerkrachten
of op andere professionals?
Uiteindelijk werd de keuze gemaakt om de school waar Michael werkt, de Katholieke
Scholengemeenschap Hoofddorp, als opdrachtgever te gebruiken. Op deze school konden we ons
onderzoek richten op kinderen van 12 tot 15 jaar van de mavo, havo en het vwo die te maken
hebben gehad met (echt)scheidingen binnen de gezinssituatie. Deze keuze werd gemaakt omdat er
nog niet eerder een onderzoek is geweest naar deze doelgroep. Wij vonden het alle vijf erg
interessant om onderzoek te doen naar deze doelgroep. Het onderzoek mochten wij uitvoeren op
de Katholieke Scholengemeenschap Hoofddorp. Wij willen graag deze school bedanken voor de
mogelijkheden en uiteraard de gastvrijheid.
Tot slot willen we Fatima Bouhouti bedanken voor de begeleiding tijdens ons onderzoek. Door
middel van haar feedback en tijd hebben wij het onderzoek kunnen uitvoeren en afronden.
1
,Samenvatting
In dit onderzoek staat de volgende vraag centraal: Op welke manier kunnen de leerkrachten inspelen
op de behoeften van de leerlingen tussen de 12-15 jaar, wanneer zij te maken hebben met een
echtscheiding in de gezinssituatie?
Deze hoofdvraag is naar mate het onderzoek vorderde aangepast om het zo passend mogelijk te
maken bij het onderzoek.
Om de hoofdvraag te kunnen beantwoorden, is er onderzoek gedaan naar de verschillende
deelonderwerpen van echtscheiding en het effect daarvan op jongeren van twaalf tot vijftien jaar.
Tijdens het literatuuronderzoek zijn de literatuurvragen gedeeltelijk aangepast om een beter
antwoord te krijgen op de literatuurvragen. Vervolgens zijn er leraren en leerlingen geïnterviewd op
de Katholieke Scholengemeenschap Hoofddorp om de praktijk van het begeleiden in kaart te
brengen. Ten slotte hebben 175 leerlingen een enquête over deze problematiek ingevuld, waarvan
43 leerlingen hebben aangegeven dat zij te maken hebben gehad of te maken hebben met een
echtscheiding van hun ouders.
Eén van de onderzoekers is werkzaam als docent op de Katholieke Scholengemeenschap Hoofddorp.
Om deze reden is ervoor gekozen om deze persoon als contactpersoon aan te wijzen. Er was een
grote interesse in de leeftijdscategorie van twaalf tot vijftien jaar van de mavo, havo en het vwo die
te maken hebben gehad met (echt)scheidingen binnen de gezinssituatie. Deze keuze is gemaakt,
omdat de voorgaande onderzoekers nog niet naar deze leeftijdscategorie hebben gekeken. De school
stond open voor dit onderzoek en zij waren enthousiast hierover.
Uit interviews met een aantal mentoren van de Katholieke Scholengemeenschap Hoofddorp is
gebleken dat het signaleren veelal gaat op basis van gevoel en ervaring. Dit geldt ook voor het
begeleiden van deze leerlingen. De leerkrachten stellen dan ook dat er geen duidelijke protocollen of
interventies in de school zijn waar mentoren op terug kunnen vallen.
Mentoren geven aan signalen van hun leerlingen te herkennen en gaan vervolgens met deze
leerlingen in gesprek. De mentoren vragen naar de onderliggende oorzaken. Wanneer de mentoren
gebrek aan kennis hebben, weten de mentoren hulp van de collega’s of de zorgcoördinator te
raadplegen.
De mentoren hebben aangegeven behoefte te hebben aan meer kennis en handvatten over deze
problematiek. De respondenten van de enquête hebben aangegeven dat er behoefte was aan een
luisterend oor en materiële ondersteuning, denk aan het aanschaffen van dubbele boeken. u
2
, Inhoudsopgave
Voorwoord.............................................................................................................................................1
Samenvatting..........................................................................................................................................2
Hoofdstuk 1 – Inleiding...........................................................................................................................5
1.1 Aanleiding.....................................................................................................................................5
1.2 Organisatiecontext.......................................................................................................................5
1.3 Probleemanalyse..........................................................................................................................6
1.4 Doelstelling...................................................................................................................................7
1.5 Vraagstelling en onderzoeksfunctie..............................................................................................7
1.6 Relevantie.....................................................................................................................................8
1.7 Methode van onderzoek kort beschreven....................................................................................8
1.8 Leeswijzer.....................................................................................................................................9
Hoofdstuk 2 – Literatuurvragen............................................................................................................10
2.1 Literatuurvraag 1........................................................................................................................10
2.2 Literatuurvraag 2........................................................................................................................15
2.3 Literatuurvraag 3........................................................................................................................17
2.4 Literatuurvraag 4........................................................................................................................18
Hoofdstuk 3 – Methoden......................................................................................................................21
3.1 Keuze voor het type onderzoek .................................................................................................21
3.2 De populatie en steekproef ......................................................................................................21
3.3 Operationalisatie .......................................................................................................................22
3.4 Ethische verantwoording ..........................................................................................................22
3.5 De analyse .................................................................................................................................22
3.6 Validiteit en betrouwbaarheid ...................................................................................................23
Hoofdstuk 4 – Resultaten.....................................................................................................................24
4.1 Veldvraag 1.................................................................................................................................24
4.2 Veldvraag 2 ................................................................................................................................27
4.3 Veldvraag 3.................................................................................................................................29
4.4 Veldvraag 4 ................................................................................................................................32
4.5 Veldvraag 5 ................................................................................................................................35
Hoofdstuk 5 – Conclusie.......................................................................................................................37
Hoofdstuk 6 – Discussie........................................................................................................................40
Aanbeveling ....................................................................................................................................40
3
bij echtscheiding
Op welke manier kunnen de leerkrachten inspelen op de
behoeften van de leerlingen tussen de 12-15 jaar, wanneer
zij te maken hebben met een echtscheiding in de
gezinssituatie?
Opdrachtgever: Katholieke Scholengemeenschap Hoofddorp
Coach: Fatima Bouhouti
Studenten: Sabine Boon (500726797)
Lara Deul (500708542)
Anouk Havers (500750491)
Michael Poortvliet (500163030)
Louise Vlaar (500753224)
Minor: Jeugdzorg en Onderwijs
Faculteit: Onderwijs en opvoeding
Cursusjaar: 2018-2019
Inleverdatum: 20 juni 2019
,Voorwoord
Het onderwerp van het onderzoek is (echt)scheiding en maakt onderdeel uit van de minor Jeugdzorg
en Onderwijs, cursusjaar 2018-2019. Als eerste wordt de aanleiding voor het onderzoek besproken,
hierna wordt ingegaan op de organisatie en de probleemanalyse. Als dit duidelijk is wordt de
doelstelling en worden de hoofd-, veld, en literatuurvragen toegelicht en het hoofdstuk wordt
afgesloten met de relevantie van het onderzoek en de onderzoeksmethoden die gebruikt worden.
Dit is het onderzoek van Sabine Boon, Lara Deul, Michael Poortvliet, Anouk Havers en Louise Vlaar.
Het onderzoek is geschreven in opdracht van de minor Jeugdzorg en Onderwijs van de opleiding
Pedagogiek aan de Hogeschool van Amsterdam. Michael is een student van de opleiding Docent
Geschiedenis, Louise van de opleiding Docent Nederlands en Lara, Sabine en Anouk studeren de
pabo.
Voordat we begonnen aan de minor Jeugdzorg en Onderwijs werd de studenten gevraagd welke
onderwerpen zij het meest interessant vonden en waar hij/zij graag onderzoek naar zouden willen
doen. Wij werden alle vijf ingedeeld bij het onderwerp (echt)scheiding. Na de
eerste collegedag begonnen wij gelijk aan ons onderzoek. Er moesten immers keuzes worden
gemaakt. Richten we ons onderzoek op jonge kinderen of juist op oudere kinderen? Zijn er scholen
waar we eventueel ons onderzoek zouden kunnen uitvoeren? Willen we ons richten op leerkrachten
of op andere professionals?
Uiteindelijk werd de keuze gemaakt om de school waar Michael werkt, de Katholieke
Scholengemeenschap Hoofddorp, als opdrachtgever te gebruiken. Op deze school konden we ons
onderzoek richten op kinderen van 12 tot 15 jaar van de mavo, havo en het vwo die te maken
hebben gehad met (echt)scheidingen binnen de gezinssituatie. Deze keuze werd gemaakt omdat er
nog niet eerder een onderzoek is geweest naar deze doelgroep. Wij vonden het alle vijf erg
interessant om onderzoek te doen naar deze doelgroep. Het onderzoek mochten wij uitvoeren op
de Katholieke Scholengemeenschap Hoofddorp. Wij willen graag deze school bedanken voor de
mogelijkheden en uiteraard de gastvrijheid.
Tot slot willen we Fatima Bouhouti bedanken voor de begeleiding tijdens ons onderzoek. Door
middel van haar feedback en tijd hebben wij het onderzoek kunnen uitvoeren en afronden.
1
,Samenvatting
In dit onderzoek staat de volgende vraag centraal: Op welke manier kunnen de leerkrachten inspelen
op de behoeften van de leerlingen tussen de 12-15 jaar, wanneer zij te maken hebben met een
echtscheiding in de gezinssituatie?
Deze hoofdvraag is naar mate het onderzoek vorderde aangepast om het zo passend mogelijk te
maken bij het onderzoek.
Om de hoofdvraag te kunnen beantwoorden, is er onderzoek gedaan naar de verschillende
deelonderwerpen van echtscheiding en het effect daarvan op jongeren van twaalf tot vijftien jaar.
Tijdens het literatuuronderzoek zijn de literatuurvragen gedeeltelijk aangepast om een beter
antwoord te krijgen op de literatuurvragen. Vervolgens zijn er leraren en leerlingen geïnterviewd op
de Katholieke Scholengemeenschap Hoofddorp om de praktijk van het begeleiden in kaart te
brengen. Ten slotte hebben 175 leerlingen een enquête over deze problematiek ingevuld, waarvan
43 leerlingen hebben aangegeven dat zij te maken hebben gehad of te maken hebben met een
echtscheiding van hun ouders.
Eén van de onderzoekers is werkzaam als docent op de Katholieke Scholengemeenschap Hoofddorp.
Om deze reden is ervoor gekozen om deze persoon als contactpersoon aan te wijzen. Er was een
grote interesse in de leeftijdscategorie van twaalf tot vijftien jaar van de mavo, havo en het vwo die
te maken hebben gehad met (echt)scheidingen binnen de gezinssituatie. Deze keuze is gemaakt,
omdat de voorgaande onderzoekers nog niet naar deze leeftijdscategorie hebben gekeken. De school
stond open voor dit onderzoek en zij waren enthousiast hierover.
Uit interviews met een aantal mentoren van de Katholieke Scholengemeenschap Hoofddorp is
gebleken dat het signaleren veelal gaat op basis van gevoel en ervaring. Dit geldt ook voor het
begeleiden van deze leerlingen. De leerkrachten stellen dan ook dat er geen duidelijke protocollen of
interventies in de school zijn waar mentoren op terug kunnen vallen.
Mentoren geven aan signalen van hun leerlingen te herkennen en gaan vervolgens met deze
leerlingen in gesprek. De mentoren vragen naar de onderliggende oorzaken. Wanneer de mentoren
gebrek aan kennis hebben, weten de mentoren hulp van de collega’s of de zorgcoördinator te
raadplegen.
De mentoren hebben aangegeven behoefte te hebben aan meer kennis en handvatten over deze
problematiek. De respondenten van de enquête hebben aangegeven dat er behoefte was aan een
luisterend oor en materiële ondersteuning, denk aan het aanschaffen van dubbele boeken. u
2
, Inhoudsopgave
Voorwoord.............................................................................................................................................1
Samenvatting..........................................................................................................................................2
Hoofdstuk 1 – Inleiding...........................................................................................................................5
1.1 Aanleiding.....................................................................................................................................5
1.2 Organisatiecontext.......................................................................................................................5
1.3 Probleemanalyse..........................................................................................................................6
1.4 Doelstelling...................................................................................................................................7
1.5 Vraagstelling en onderzoeksfunctie..............................................................................................7
1.6 Relevantie.....................................................................................................................................8
1.7 Methode van onderzoek kort beschreven....................................................................................8
1.8 Leeswijzer.....................................................................................................................................9
Hoofdstuk 2 – Literatuurvragen............................................................................................................10
2.1 Literatuurvraag 1........................................................................................................................10
2.2 Literatuurvraag 2........................................................................................................................15
2.3 Literatuurvraag 3........................................................................................................................17
2.4 Literatuurvraag 4........................................................................................................................18
Hoofdstuk 3 – Methoden......................................................................................................................21
3.1 Keuze voor het type onderzoek .................................................................................................21
3.2 De populatie en steekproef ......................................................................................................21
3.3 Operationalisatie .......................................................................................................................22
3.4 Ethische verantwoording ..........................................................................................................22
3.5 De analyse .................................................................................................................................22
3.6 Validiteit en betrouwbaarheid ...................................................................................................23
Hoofdstuk 4 – Resultaten.....................................................................................................................24
4.1 Veldvraag 1.................................................................................................................................24
4.2 Veldvraag 2 ................................................................................................................................27
4.3 Veldvraag 3.................................................................................................................................29
4.4 Veldvraag 4 ................................................................................................................................32
4.5 Veldvraag 5 ................................................................................................................................35
Hoofdstuk 5 – Conclusie.......................................................................................................................37
Hoofdstuk 6 – Discussie........................................................................................................................40
Aanbeveling ....................................................................................................................................40
3
