Hoofdstuk 1 – criminaliteit onder de loep
1.1 – criminologie en criminaliteit gedefinieerd
Criminologie: misdaad en straf
Gedrag dat in strijd is met bepaalde – in wetboek vastgelegde – normen en waarop een
straf staat.
Straf: de consequentie van het overtreden van rechtsregels
Wetboeken waarin rechtsregels (normen) zijn opgenomen: Wetboek van Strafrecht,
Opiumwet, de Wet wapens en munitie, Wegenverkeerswet
Criminaliteit/misdaad is gebonden aan tijd en plaats
1.2 – criminologische theorieën: twee stromingen
De theorieën binnen de criminologie zijn te ordenen langs twee vragen:
Waarom overtreden mensen de wet? Oorzaaktheorieën
Waarom gehoorzamen mensen de wet? Controle- of beheersingstheorieën
Oorzaaktheorieën
Sociobiologische en biogenetische criminologie
Biologische factoren zijn van invloed op crimineel gedrag.
Asymmetrische lichaamsbouw, oogdefecten, langere armen, doorgegroeide
wenkbrauwen, verschillen in oorgrootte
Tekort aan vitamine B: ongeïnteresseerd en apatisch
Opgroeien in gezinnen waar een ‘deficiënte of onvolledige socialisatie’ plaatsvindt en
waar weinig sociale controle is
Forensische psychiatrie, psychologische criminologie en psychopathologie
De psychiatrische achtergronden van de misdaad van een individuele verdachte.
Ontoerekeningsvatbaarheid: als iemand ten gevolge van zijn gebrekkige ontwikkeling
of psychische stoornis niet in staat is geweest om anders te handelen dan hij deed ten
tijde van het ten laste gelegde.
Ontwikkelingscriminologie
Individuele ontwikkelingen van het kind spelen een rol bij het identificeren van
gedragsproblemen.
Ontwikkelingen op psychologisch, pedagogisch didactisch en sociaal terrein
Naast persoonsgebonden factoren, spelen ook niet-persoonsgebonden factoren een rol
(omgevingsfactoren).
Drie ontwikkelingstrajecten die kunnen leiden tot crimineel gedrag
Een traject dat begint met openlijk probleemgedrag (agressie en oppositie)
Een traject dat begint met heimelijk probleemgedrag (diefstal en vernieling
Een traject dat begint met autoriteitsconflicten voor het twaalfde jaar
Differentiële assosiatietheorie
Crimineel gedrag wordt gezien als imitatiegedrag.
Crimineel gedrag is in deze optiek ‘normaal’ gedrag, vanzelfsprekend en rationeel.
1.1 – criminologie en criminaliteit gedefinieerd
Criminologie: misdaad en straf
Gedrag dat in strijd is met bepaalde – in wetboek vastgelegde – normen en waarop een
straf staat.
Straf: de consequentie van het overtreden van rechtsregels
Wetboeken waarin rechtsregels (normen) zijn opgenomen: Wetboek van Strafrecht,
Opiumwet, de Wet wapens en munitie, Wegenverkeerswet
Criminaliteit/misdaad is gebonden aan tijd en plaats
1.2 – criminologische theorieën: twee stromingen
De theorieën binnen de criminologie zijn te ordenen langs twee vragen:
Waarom overtreden mensen de wet? Oorzaaktheorieën
Waarom gehoorzamen mensen de wet? Controle- of beheersingstheorieën
Oorzaaktheorieën
Sociobiologische en biogenetische criminologie
Biologische factoren zijn van invloed op crimineel gedrag.
Asymmetrische lichaamsbouw, oogdefecten, langere armen, doorgegroeide
wenkbrauwen, verschillen in oorgrootte
Tekort aan vitamine B: ongeïnteresseerd en apatisch
Opgroeien in gezinnen waar een ‘deficiënte of onvolledige socialisatie’ plaatsvindt en
waar weinig sociale controle is
Forensische psychiatrie, psychologische criminologie en psychopathologie
De psychiatrische achtergronden van de misdaad van een individuele verdachte.
Ontoerekeningsvatbaarheid: als iemand ten gevolge van zijn gebrekkige ontwikkeling
of psychische stoornis niet in staat is geweest om anders te handelen dan hij deed ten
tijde van het ten laste gelegde.
Ontwikkelingscriminologie
Individuele ontwikkelingen van het kind spelen een rol bij het identificeren van
gedragsproblemen.
Ontwikkelingen op psychologisch, pedagogisch didactisch en sociaal terrein
Naast persoonsgebonden factoren, spelen ook niet-persoonsgebonden factoren een rol
(omgevingsfactoren).
Drie ontwikkelingstrajecten die kunnen leiden tot crimineel gedrag
Een traject dat begint met openlijk probleemgedrag (agressie en oppositie)
Een traject dat begint met heimelijk probleemgedrag (diefstal en vernieling
Een traject dat begint met autoriteitsconflicten voor het twaalfde jaar
Differentiële assosiatietheorie
Crimineel gedrag wordt gezien als imitatiegedrag.
Crimineel gedrag is in deze optiek ‘normaal’ gedrag, vanzelfsprekend en rationeel.
