Anatomie & fysiologie
Samenvatting syllabus biochemie – inleiding
Inhoudsopgave
Leerdoelen............................................................................................................................................... 3
Inleiding ................................................................................................................................................... 3
Belangrijke biologische moleculen .......................................................................................................... 4
Koolhydraten (of suikers) .................................................................................................................... 5
Mono-, di- en polysachariden ......................................................................................................... 5
Functie/belang................................................................................................................................. 6
Vertering.......................................................................................................................................... 7
Eiwitten ............................................................................................................................................... 7
Vertering:......................................................................................................................................... 7
Aminozuren ..................................................................................................................................... 8
Peptiden .......................................................................................................................................... 8
Vorm van het eiwit .......................................................................................................................... 8
Verschillende functies ..................................................................................................................... 9
Enzymen .............................................................................................................................................. 9
Werking ......................................................................................................................................... 10
Vetten ................................................................................................................................................ 10
Soorten vetten............................................................................................................................... 11
Transport van vetten in het bloed................................................................................................. 12
Functie van vetten ......................................................................................................................... 13
Nucleïnezuren ................................................................................................................................... 14
ATP..................................................................................................................................................... 14
Samenvattende afbeelding ............................................................................................................... 15
Metabolisme ......................................................................................................................................... 15
Metabolisme van koolhydraten ........................................................................................................ 16
Begrippen ...................................................................................................................................... 16
Verbranding van glucose in de cel................................................................................................. 17
Formule verbranding glucose ........................................................................................................ 17
Verloop .......................................................................................................................................... 17
1. Glycolyse................................................................................................................................ 18
2. Citroenzuurcyclus/krebcyclus................................................................................................ 19
3. Oxidatieve fosforylering ........................................................................................................ 19
Afbeeldingen ................................................................................................................................. 20
1
, Metabolisme van vetten ................................................................................................................... 22
Vertering........................................................................................................................................ 22
Vetzuurketens ............................................................................................................................... 22
Verloop .......................................................................................................................................... 22
Ketonen ......................................................................................................................................... 23
Metabolisme van eiwitten ................................................................................................................ 24
Verbranding ................................................................................................................................... 25
Afbeelding ......................................................................................................................................... 25
Transport van stoffen in en uit de cellen in ons lichaam ...................................................................... 26
interstitium/de extracellulaire ruimte .............................................................................................. 26
Plasmamembraan = celmembraan ................................................................................................... 26
Omstandigheden binnen en buiten de cel .................................................................................... 27
Aparte transportkanalen ............................................................................................................... 27
Soorten transport .............................................................................................................................. 27
Verplaatsing van stoffen in het lichaam ................................................................................................ 28
Passief transport................................................................................................................................ 28
Filtratie .......................................................................................................................................... 28
Diffusie........................................................................................................................................... 28
Osmose .......................................................................................................................................... 29
Actief transport ................................................................................................................................. 31
Lichaamsvloeistoffen ............................................................................................................................. 32
Vochtbalans ....................................................................................................................................... 33
Mineralen balans – elektrolytenbalans ............................................................................................. 34
Zuur base balans.................................................................................................................................... 35
Buffer Systemen ................................................................................................................................ 37
Zuur base stoornissen ....................................................................................................................... 38
2
,Leerdoelen
- Verschillende soorten biomoleculen kennen: opbouw en functie weten.
- Metabolisme van koolhydraten, eiwitten en vetten kunnen uitleggen: de verbanding en
gluconeogenese.
- Verschillende stappen van de verbranding van glucose kennen en deze kunnen uitleggen en
verduidelijken op een schema, (deze hoef je zelf niet te kunnen tekenen).
- Formule aerobe verbanding van glucose kennen
- Samenstelling van lichaamsvloeistoffen kennen
- Weten wat de vochtbalans betekend en dit kunnen verduidelijken
- Weten wat de mineralenbalans is en de belangrijkste elektrolyten van het lichaam kennen.
- Link tussen de mineralenbalans en vochtbalans moet helder zijn
- Weten wat de pH-waarde is en kent de exacte referentiewaarden van de pH van het bloed.
- Goed kunnen uitleggen hoe ons lichaam de pH van ons bloed reguleert: de buffersystemen
en rol van longen en nieren zijn helder. Je kent de formule van het
bicarbonaatbuffersysteem.
- Verschillende zuur-base stoornissen kennen en kunnen klinisch redeneren.
Inleiding
Cel metabolisme is nodig om ons in leven te houden, dit is de basis van elk leven.
Glucose wordt verbrand om energie (ATP) te maken als energiebron voor alle processen in het
lichaam.
ATP is de energievoorraad in de cel door zijn energierijke fosfaatverbindingen.
Aanvoer van glucose en zuurstof is van belang voor de cel metabolisme.
ATP ontstaat als gevolg van 3 opeenvolgende processen:
- Afbraak van glucose tijdens glycolyse
- Aanmaken van ATP in de citroenzuurcyclus (krebscyclus)
- Oxidatieve fosforylering
Zowel glucose, vetzuren als aminozuren kunnen gebruikt worden in voor de verbranding in de
citroenzuurcyclus, maar glucose is de gemakkelijkst toegankelijke molecule om ATP te maken.
Tijdens de citroenzuurcyclus en fosforylering (energievormende processen) gaat een groot deel
van de energie verloren in de vorm van warmte thermoregulatie. Ook wanneer ATP gebruikt
wordt voor vitale processen zal een groot zeel verloren gaan in warmte.
- De mens is een homeotherm (warmbloedig) wezen, tempratuur moet dus zelf gereguleerd
worden.
ATP kan zijn energie onmiddellijk afstaan, mits het molecuul geactiveerd wordt door een mg2+
ion.
3
, Belangrijke biologische moleculen
Koolhydraten
(poly)peptiden
Enzymen
Lipiden
Nucleotiden
ATP
Organische stoffen: koolwaterstoffen
Organistische verbindingen: energierijke verbindingen en bestaan steeds uit een koolstofketen,
zuurstof en waterstof soms stikstof en fosforatomen in hun verbindingen.
Anorganische stoffen: kleine moleculen en bevatten geen energie
Anorganische verbindingen: Energiearm en hebben geen koolstofatomen (indien deze atomen wel
aanwezig zijn, dan nooit in de CH-verbinding). Worden ook wel minerale verbindingen genoemd.
Bijvoorbeeld water en mineralen, maar ook zuurstof en koolstofdioxide. Meestal opgelost in water.
Om het cel metabolisme draaiende te houden moet de mens ervoor zorgen dat hij voldoende
voedingsstoffen opneemt. Deze voedingsstoffen moeten eerst worden verteerd (kleiner gemaakt
worden) waarna deze door de darmwand in het bloed worden opgenomen. Zie hoofdstuk
spijsvertering. voedingsstoffen moeten worden afgebroken om nadien hergebruikt te worden als
brand- of bouwstof.
Stofwisseling/metabolisme: het totaal aan chemische reacties die voor de omzettingen van stoffen
zorgt. Hiervoor is een goede afstemming tussen de verschillende orgaanstelsels een voorwaarde.
Katabolisme:
(afbraakstofwisseling) zorgt voor de afbraak van de macromoleculen wat
energieleveranciers en bouwstoffen aanlevert. Koolhydraten en vetten zijn de belangrijkste
energieleveranciers, maar ook eiwitten kunnen als energieleverancier dienen in nood.
Bij katabole processen worden ook energie vrijgesteld. (zo levert de verbranding van glucose
veel ATP op)
Deze energie kan vervolgens aangewend worden voor spieractiviteit of hersenactiviteit of voor
de opbouw van lichaamseiwitten en dus anabole processen.
Anabolisme:
opbouwstofwisseling
Eiwitten, water en mineralen zijn de belangrijkste bouwstoffen. Maar ook koolhydraten en
vetten leveren bouwstoffen aan.
Bouwstoffen dienen voor de groei waarbij nieuwe cellen en tussencelstof worden aangemaakt
Ook worden bouwstoffen gebruikt voor de bouw van nieuwe cellen ter vervanging van
afgestorven cellen.
4
Samenvatting syllabus biochemie – inleiding
Inhoudsopgave
Leerdoelen............................................................................................................................................... 3
Inleiding ................................................................................................................................................... 3
Belangrijke biologische moleculen .......................................................................................................... 4
Koolhydraten (of suikers) .................................................................................................................... 5
Mono-, di- en polysachariden ......................................................................................................... 5
Functie/belang................................................................................................................................. 6
Vertering.......................................................................................................................................... 7
Eiwitten ............................................................................................................................................... 7
Vertering:......................................................................................................................................... 7
Aminozuren ..................................................................................................................................... 8
Peptiden .......................................................................................................................................... 8
Vorm van het eiwit .......................................................................................................................... 8
Verschillende functies ..................................................................................................................... 9
Enzymen .............................................................................................................................................. 9
Werking ......................................................................................................................................... 10
Vetten ................................................................................................................................................ 10
Soorten vetten............................................................................................................................... 11
Transport van vetten in het bloed................................................................................................. 12
Functie van vetten ......................................................................................................................... 13
Nucleïnezuren ................................................................................................................................... 14
ATP..................................................................................................................................................... 14
Samenvattende afbeelding ............................................................................................................... 15
Metabolisme ......................................................................................................................................... 15
Metabolisme van koolhydraten ........................................................................................................ 16
Begrippen ...................................................................................................................................... 16
Verbranding van glucose in de cel................................................................................................. 17
Formule verbranding glucose ........................................................................................................ 17
Verloop .......................................................................................................................................... 17
1. Glycolyse................................................................................................................................ 18
2. Citroenzuurcyclus/krebcyclus................................................................................................ 19
3. Oxidatieve fosforylering ........................................................................................................ 19
Afbeeldingen ................................................................................................................................. 20
1
, Metabolisme van vetten ................................................................................................................... 22
Vertering........................................................................................................................................ 22
Vetzuurketens ............................................................................................................................... 22
Verloop .......................................................................................................................................... 22
Ketonen ......................................................................................................................................... 23
Metabolisme van eiwitten ................................................................................................................ 24
Verbranding ................................................................................................................................... 25
Afbeelding ......................................................................................................................................... 25
Transport van stoffen in en uit de cellen in ons lichaam ...................................................................... 26
interstitium/de extracellulaire ruimte .............................................................................................. 26
Plasmamembraan = celmembraan ................................................................................................... 26
Omstandigheden binnen en buiten de cel .................................................................................... 27
Aparte transportkanalen ............................................................................................................... 27
Soorten transport .............................................................................................................................. 27
Verplaatsing van stoffen in het lichaam ................................................................................................ 28
Passief transport................................................................................................................................ 28
Filtratie .......................................................................................................................................... 28
Diffusie........................................................................................................................................... 28
Osmose .......................................................................................................................................... 29
Actief transport ................................................................................................................................. 31
Lichaamsvloeistoffen ............................................................................................................................. 32
Vochtbalans ....................................................................................................................................... 33
Mineralen balans – elektrolytenbalans ............................................................................................. 34
Zuur base balans.................................................................................................................................... 35
Buffer Systemen ................................................................................................................................ 37
Zuur base stoornissen ....................................................................................................................... 38
2
,Leerdoelen
- Verschillende soorten biomoleculen kennen: opbouw en functie weten.
- Metabolisme van koolhydraten, eiwitten en vetten kunnen uitleggen: de verbanding en
gluconeogenese.
- Verschillende stappen van de verbranding van glucose kennen en deze kunnen uitleggen en
verduidelijken op een schema, (deze hoef je zelf niet te kunnen tekenen).
- Formule aerobe verbanding van glucose kennen
- Samenstelling van lichaamsvloeistoffen kennen
- Weten wat de vochtbalans betekend en dit kunnen verduidelijken
- Weten wat de mineralenbalans is en de belangrijkste elektrolyten van het lichaam kennen.
- Link tussen de mineralenbalans en vochtbalans moet helder zijn
- Weten wat de pH-waarde is en kent de exacte referentiewaarden van de pH van het bloed.
- Goed kunnen uitleggen hoe ons lichaam de pH van ons bloed reguleert: de buffersystemen
en rol van longen en nieren zijn helder. Je kent de formule van het
bicarbonaatbuffersysteem.
- Verschillende zuur-base stoornissen kennen en kunnen klinisch redeneren.
Inleiding
Cel metabolisme is nodig om ons in leven te houden, dit is de basis van elk leven.
Glucose wordt verbrand om energie (ATP) te maken als energiebron voor alle processen in het
lichaam.
ATP is de energievoorraad in de cel door zijn energierijke fosfaatverbindingen.
Aanvoer van glucose en zuurstof is van belang voor de cel metabolisme.
ATP ontstaat als gevolg van 3 opeenvolgende processen:
- Afbraak van glucose tijdens glycolyse
- Aanmaken van ATP in de citroenzuurcyclus (krebscyclus)
- Oxidatieve fosforylering
Zowel glucose, vetzuren als aminozuren kunnen gebruikt worden in voor de verbranding in de
citroenzuurcyclus, maar glucose is de gemakkelijkst toegankelijke molecule om ATP te maken.
Tijdens de citroenzuurcyclus en fosforylering (energievormende processen) gaat een groot deel
van de energie verloren in de vorm van warmte thermoregulatie. Ook wanneer ATP gebruikt
wordt voor vitale processen zal een groot zeel verloren gaan in warmte.
- De mens is een homeotherm (warmbloedig) wezen, tempratuur moet dus zelf gereguleerd
worden.
ATP kan zijn energie onmiddellijk afstaan, mits het molecuul geactiveerd wordt door een mg2+
ion.
3
, Belangrijke biologische moleculen
Koolhydraten
(poly)peptiden
Enzymen
Lipiden
Nucleotiden
ATP
Organische stoffen: koolwaterstoffen
Organistische verbindingen: energierijke verbindingen en bestaan steeds uit een koolstofketen,
zuurstof en waterstof soms stikstof en fosforatomen in hun verbindingen.
Anorganische stoffen: kleine moleculen en bevatten geen energie
Anorganische verbindingen: Energiearm en hebben geen koolstofatomen (indien deze atomen wel
aanwezig zijn, dan nooit in de CH-verbinding). Worden ook wel minerale verbindingen genoemd.
Bijvoorbeeld water en mineralen, maar ook zuurstof en koolstofdioxide. Meestal opgelost in water.
Om het cel metabolisme draaiende te houden moet de mens ervoor zorgen dat hij voldoende
voedingsstoffen opneemt. Deze voedingsstoffen moeten eerst worden verteerd (kleiner gemaakt
worden) waarna deze door de darmwand in het bloed worden opgenomen. Zie hoofdstuk
spijsvertering. voedingsstoffen moeten worden afgebroken om nadien hergebruikt te worden als
brand- of bouwstof.
Stofwisseling/metabolisme: het totaal aan chemische reacties die voor de omzettingen van stoffen
zorgt. Hiervoor is een goede afstemming tussen de verschillende orgaanstelsels een voorwaarde.
Katabolisme:
(afbraakstofwisseling) zorgt voor de afbraak van de macromoleculen wat
energieleveranciers en bouwstoffen aanlevert. Koolhydraten en vetten zijn de belangrijkste
energieleveranciers, maar ook eiwitten kunnen als energieleverancier dienen in nood.
Bij katabole processen worden ook energie vrijgesteld. (zo levert de verbranding van glucose
veel ATP op)
Deze energie kan vervolgens aangewend worden voor spieractiviteit of hersenactiviteit of voor
de opbouw van lichaamseiwitten en dus anabole processen.
Anabolisme:
opbouwstofwisseling
Eiwitten, water en mineralen zijn de belangrijkste bouwstoffen. Maar ook koolhydraten en
vetten leveren bouwstoffen aan.
Bouwstoffen dienen voor de groei waarbij nieuwe cellen en tussencelstof worden aangemaakt
Ook worden bouwstoffen gebruikt voor de bouw van nieuwe cellen ter vervanging van
afgestorven cellen.
4
