THEMA 5: PLANTEN
BS 1: Bouw, groei en ontwikkeling
Bouw
Drie verschillende weefsels van een plant:
Weefsel Plaats Functie
Dekweefsel buitenzijde beschermd tegen
waterverlies en infecties
Vaatweefsel alle organen transport, want het zit vol
met hout- en bastvaten.
Vulweefsel tussen het fotosynthese, opslag en
dekweefsel en het stevigheid
vaatweefsel
Groei en ontwikkeling
Ontwikkeling van een plant: cellen specialiseren, organen veranderen of ontstaan.
In stengels en wortels van planten zitten meristemen (deelweefsels). Hierin zitten stamcellen
(niet gedifferentieerd) → stamcel deelt zich in twee dochtercellen → één zal opnieuw delen,
ander ondergaat celstrekking (= cel groeit door opname water → cel krijgt speciale functie) →
planten kunnen hun hele leven groeien. zie afb. 3
Lengte- en diktegroei
In planten vindt lengtegroei plaats in de stengel- en worteltop. Diktegroei vindt plaats in het
cambium (ringvormig meristeem), waar aar binnen toe houtcellen vormen, en naar buiten toe
bastcellen. zie afb 4 en 5
Houtvaten ontstaan uit boven elkaar gelegen houtcellen. De dwarswanden tussen de cellen
verdwijnen, waarna gehele cel verdwijnt.
Bij bastvaten verdwijnen dwarswanden niet, en worden ze gebruikt als zeefplaat.
Elk jaar ontstaat uit cambium een laag hout en een dun laagje bast → jaarring ontstaat:
overgang tussen donkere zomerhout en lichte voorjaarshout (= jaargrens)
, Plastiden
= celorganellen met als functie: rol in fotosynthese, lokken van insecten en opslaan
reservestoffen. Verschillende plastiden (kunnen in elkaar overgaan)
- Etioplasten: bladgroenkorrels die nog niet aan licht zijn blootgesteld.
- Chloroplasten: bladgroenkorrels
- Chromoplasten: kleurstofkorrels
- Leukoplast: kleurloos en slaat drie stoffen op
- zetmeel (amyloplasten)
- olie (elaioplasten)
- eiwitten (proteïnoplasten)
BS 2: Transport in planten
Opname van water en mineralen
Transport in zaadplanten:
- houtvaten vervoeren vooral water en zouten (wortels → stengel → bladeren)
- bastvaten vervoeren water en assimilatieproducten (bladeren → alle delen van plant)
Worteluiteinden (met wortelharen) nemen water en mineralen op.
Hout- en bastvaten liggen in centrale cilinder. Endodermis: buitenste laag cellen van
centrale cilinder.
BS 1: Bouw, groei en ontwikkeling
Bouw
Drie verschillende weefsels van een plant:
Weefsel Plaats Functie
Dekweefsel buitenzijde beschermd tegen
waterverlies en infecties
Vaatweefsel alle organen transport, want het zit vol
met hout- en bastvaten.
Vulweefsel tussen het fotosynthese, opslag en
dekweefsel en het stevigheid
vaatweefsel
Groei en ontwikkeling
Ontwikkeling van een plant: cellen specialiseren, organen veranderen of ontstaan.
In stengels en wortels van planten zitten meristemen (deelweefsels). Hierin zitten stamcellen
(niet gedifferentieerd) → stamcel deelt zich in twee dochtercellen → één zal opnieuw delen,
ander ondergaat celstrekking (= cel groeit door opname water → cel krijgt speciale functie) →
planten kunnen hun hele leven groeien. zie afb. 3
Lengte- en diktegroei
In planten vindt lengtegroei plaats in de stengel- en worteltop. Diktegroei vindt plaats in het
cambium (ringvormig meristeem), waar aar binnen toe houtcellen vormen, en naar buiten toe
bastcellen. zie afb 4 en 5
Houtvaten ontstaan uit boven elkaar gelegen houtcellen. De dwarswanden tussen de cellen
verdwijnen, waarna gehele cel verdwijnt.
Bij bastvaten verdwijnen dwarswanden niet, en worden ze gebruikt als zeefplaat.
Elk jaar ontstaat uit cambium een laag hout en een dun laagje bast → jaarring ontstaat:
overgang tussen donkere zomerhout en lichte voorjaarshout (= jaargrens)
, Plastiden
= celorganellen met als functie: rol in fotosynthese, lokken van insecten en opslaan
reservestoffen. Verschillende plastiden (kunnen in elkaar overgaan)
- Etioplasten: bladgroenkorrels die nog niet aan licht zijn blootgesteld.
- Chloroplasten: bladgroenkorrels
- Chromoplasten: kleurstofkorrels
- Leukoplast: kleurloos en slaat drie stoffen op
- zetmeel (amyloplasten)
- olie (elaioplasten)
- eiwitten (proteïnoplasten)
BS 2: Transport in planten
Opname van water en mineralen
Transport in zaadplanten:
- houtvaten vervoeren vooral water en zouten (wortels → stengel → bladeren)
- bastvaten vervoeren water en assimilatieproducten (bladeren → alle delen van plant)
Worteluiteinden (met wortelharen) nemen water en mineralen op.
Hout- en bastvaten liggen in centrale cilinder. Endodermis: buitenste laag cellen van
centrale cilinder.
