tvalmkerk – stuvia.nl
Samenvatting ‘Schriftkennis’
voor VK1.3SCH
, tvalmkerk – stuvia.nl
Toetsinformatie voor VK1.3SCH
, tvalmkerk – stuvia.nl
Samenvatting ‘Schriftkennis’
Hoofdstuk 2, Leerlijn schrijfonderwijs:
2.1 De fasen van het handschriftonderwijs
1. Fase van de ontwikkeling van de schrijfvoorwaarden (groep 1&2) -> het jonge kind
ontwikkelt eerst inzicht in letters die qua vormgeving bij het niveau van zijn
tekenontwikkeling passen. De kapitalen bestaan uit losse steken, die met de uiteinden op
elkaar aansluiten en zich allemaal binnen één zone bevinden. Ze hebben ook geen trajecten -
> kleuterletters. Verder ontwikkelen ze de schrijfvoorwaarden, waarbij de oefeningen zich
richten op de vaardigheid en waarneming, vanuit een goede greep en houding.
2. Fase van het driezone-niveau met trajecten; het verwerven van het verbonden schrift
(groep 3&4) -> in groep 3 leren ze de kleine-letter-vormen (minuskels) en in groep 4 de
hoofdletter- of kapitaalvormen. De minuskels in groep 3 hebben stokken en starten en
bestaan dus uit 3 zones.
3. Fase van de ontwikkeling en onderhoud van het handschrift (groep 5 t/m 8) -> om de
verworvenheden van de eerste twee fasen te houden is een cognitieve begeleiding hard
nodig. ER moet kennis worden aangebracht over verantwoorde lettervormgeving en hoe het
kind daar invloed op kan uitoefenen.
2.3 De groepen
Groep 1
Het beginnend lettergebruik en het voorbereiden van het schrijven. In deze periode moet worden
gewerkt aan beginnende materiaalbeheersing en werkhouding of attitude.
- Letterverkenning van kapitalen
- Kapitalen gebruiken voor namen op stoeltjes
- Stimuleren van de nauwkeurige waarneming.
- Stimuleren van de nauwkeurige uitvoering.
- Aanleren, stimuleren en begeleiden van de goede greep en houding bij alle grafische
activiteiten.
- Gebruik van nauwkeurig grafisch materiaal i.v.m. buigen en strekken van de drie schrijf-
/tekenvingers
- Werken aan nauwkeurige materiaalbeheersing.
Groep 2
De kinderen spreken van grote en kleine letters. Ze moeten de transfer tussen beide lettersoorten
kennen en daar moet in geoefend worden. Belangrijk is dat er geen woorden in blokletters
geschreven worden. Kinderen moeten niet eerst met een ander lettersoort te maken krijgen dan het
verbonden schrift dat ze in groep 3 gaan leren en gebruiken. Alleen kapitalen zijn in dit stadium
geoorloofd voor letterconstructie. In elk geval moet het verbonden schrift worden uitgesteld tot in
groep 3.
Groep 3
In het eerste half jaar wordt er nog verder gewerkt aan het ontwikkelen van de schrijfvoorwaarden.
Daarna volt het leren schrijven van cijfers en minuskels.
In het eerste half jaar kan er ook gewerkt worden aan de fonologische bewustwording t.b.v. het leren
lezen. Wel kunnen de cijfervormen aangeleerd worden.
Het tweede half jaar: leren schrijven op methodische wijze van het woordverbonden lopende schrift,
het liefst met ophaal vanaf de grondlijn en op analyserende wijze. Letters bestaan uit een traject en
een vorm. Deze vorm wordt voor een belangrijk deel gevormd door de toepassing van rechte en
gebogen lijndelen. Daarnaast heeft de romp een bepaalde breedte-/hoogteverhouding. Ook vormt
Samenvatting ‘Schriftkennis’
voor VK1.3SCH
, tvalmkerk – stuvia.nl
Toetsinformatie voor VK1.3SCH
, tvalmkerk – stuvia.nl
Samenvatting ‘Schriftkennis’
Hoofdstuk 2, Leerlijn schrijfonderwijs:
2.1 De fasen van het handschriftonderwijs
1. Fase van de ontwikkeling van de schrijfvoorwaarden (groep 1&2) -> het jonge kind
ontwikkelt eerst inzicht in letters die qua vormgeving bij het niveau van zijn
tekenontwikkeling passen. De kapitalen bestaan uit losse steken, die met de uiteinden op
elkaar aansluiten en zich allemaal binnen één zone bevinden. Ze hebben ook geen trajecten -
> kleuterletters. Verder ontwikkelen ze de schrijfvoorwaarden, waarbij de oefeningen zich
richten op de vaardigheid en waarneming, vanuit een goede greep en houding.
2. Fase van het driezone-niveau met trajecten; het verwerven van het verbonden schrift
(groep 3&4) -> in groep 3 leren ze de kleine-letter-vormen (minuskels) en in groep 4 de
hoofdletter- of kapitaalvormen. De minuskels in groep 3 hebben stokken en starten en
bestaan dus uit 3 zones.
3. Fase van de ontwikkeling en onderhoud van het handschrift (groep 5 t/m 8) -> om de
verworvenheden van de eerste twee fasen te houden is een cognitieve begeleiding hard
nodig. ER moet kennis worden aangebracht over verantwoorde lettervormgeving en hoe het
kind daar invloed op kan uitoefenen.
2.3 De groepen
Groep 1
Het beginnend lettergebruik en het voorbereiden van het schrijven. In deze periode moet worden
gewerkt aan beginnende materiaalbeheersing en werkhouding of attitude.
- Letterverkenning van kapitalen
- Kapitalen gebruiken voor namen op stoeltjes
- Stimuleren van de nauwkeurige waarneming.
- Stimuleren van de nauwkeurige uitvoering.
- Aanleren, stimuleren en begeleiden van de goede greep en houding bij alle grafische
activiteiten.
- Gebruik van nauwkeurig grafisch materiaal i.v.m. buigen en strekken van de drie schrijf-
/tekenvingers
- Werken aan nauwkeurige materiaalbeheersing.
Groep 2
De kinderen spreken van grote en kleine letters. Ze moeten de transfer tussen beide lettersoorten
kennen en daar moet in geoefend worden. Belangrijk is dat er geen woorden in blokletters
geschreven worden. Kinderen moeten niet eerst met een ander lettersoort te maken krijgen dan het
verbonden schrift dat ze in groep 3 gaan leren en gebruiken. Alleen kapitalen zijn in dit stadium
geoorloofd voor letterconstructie. In elk geval moet het verbonden schrift worden uitgesteld tot in
groep 3.
Groep 3
In het eerste half jaar wordt er nog verder gewerkt aan het ontwikkelen van de schrijfvoorwaarden.
Daarna volt het leren schrijven van cijfers en minuskels.
In het eerste half jaar kan er ook gewerkt worden aan de fonologische bewustwording t.b.v. het leren
lezen. Wel kunnen de cijfervormen aangeleerd worden.
Het tweede half jaar: leren schrijven op methodische wijze van het woordverbonden lopende schrift,
het liefst met ophaal vanaf de grondlijn en op analyserende wijze. Letters bestaan uit een traject en
een vorm. Deze vorm wordt voor een belangrijk deel gevormd door de toepassing van rechte en
gebogen lijndelen. Daarnaast heeft de romp een bepaalde breedte-/hoogteverhouding. Ook vormt
