17.1 Het hart
Het hart stuwt bloed door het vaatstelsel. De cellen in het lichaam halen zuurstof en energie
uit het bloed en geven de stofwisselingsproducten weer af. De behoefte van zuurstof is niet
voor alle weefsels even groot. Spier- en hersenweefsel zijn gevoelig voor een tekort aan
zuurstof.
Het lichaam geeft via het autonome zenuwstelsel de behoefte aan zuurstof door. Als iemand
veel beweegt is er meer zuurstof nodig.
bij elke hartslag trekken eerst de boezems samen. Daardoor wordt het bloed naar de
hartkamers gevoerd. Daarna trekken de hartkamers samen en wordt het bloed in de
slagaderen gestuwd.
Hartfrequentie = het aantal keer dat het hart per minuut samentrekt. Gemiddeld 70 keer per
minuut
Slagvolume: hoeveelheid bloed die per slag getransporteerd wordt. Gemiddeld 70 ml.
Hartritmevolume: Slagvolume x frequentie. Ongeveer 5 liter per minuut. Het slagvolume kan
alleen door intensieve training vergroot worden omdat daarvoor een versterking en
vergroting van de hartspier nodig is.
Verfijnde diagnostiek
Hartfalen(decompensatio cordis): verzwakte hartspier.
Hartritmestoornissen, versneld hartritme van 100 slagen per inuten of een vertraagd
hartritme van minder dan 50 slagen per minuut.
Angina pectoris: aandoening waarbij de bloedvaten die de hartspier van zuurstof voorzien,
vernauwd zijn. De patiënt krijgt bij inspanning, kou of emoties last van pijn op de borst.
17.2 Hartfalen
Wanneer het hart niet in staat is om voldoende bloed rond te pompen om aan de wensen
van het lichaam te voldoen. Dit kan komen door ouderdom, beschadiging van de hartspier,
beschadiging van de hartkleppen, suikerziekte, aandoeningen van de luchtwegen,
bloedarmoede of overgewicht. Langdurige onbehandelde hoge bloeddruk kan tot
vroegtijdige veroudering leiden.
Leefregels: minder alcohol, vocht en zout en voldoende lichaamsbeweging.
Geneesmiddelen om de pompfunctie van het hart te verbeteren zijn diuretica en ACE-
, remmers, deze verminderen de weerstand die het hart bij het pompen moet overwinnen. Bij
hartfalen worden bètablokkers gebruikt. Wanneer er op deze middelen niet gereageerd
wordt komen aldosteronantagonisten in aanmerking.
ACE-remmer
Eerste keus bij de behandeling van hartfalen. Als laatste middel zijn er de hartglycosiden.
Deze kunnen de hartkracht versterken maar hebben een kleine therapeutische breedte.
Minder voor hartfalen maar nog wel regelmatig voor hartritmestoornissen
Diuretica
Worden gebruikt wanneer het lichaam vocht vasthoudt met als gevolg een
onvoldoende werkend hart. Om de weerstand die het hart bij het pompen krijgt,
te verminderen. Alle stoffen die in de nieren uitscheiding van natrium, chloride
en water bevorderen → urineproductie neemt toe.
Bijwerking is een tekort aan kaliumionen. De hartspier is hier gevoelig voor en dat kan tot
problemen leiden.
Wanneer er sprake is van een falend hart met vochtophoping in de longen. Wordt er gebruik
gemaakt van lisdiuretica: furosemide, bumetanide. Bij voortdurend hartfalen of hoge
bloeddruk wordt er gebruik gemaakt van de thiazide groep.
Hartglycosiden
bij hartritmestoornissen in combinatie met cumarinederivaten. Vergroten de
hartkracht en verbeteren daardoor de pompfunctie van het hart. Meestal
digoxine. Werkt selectief op de hartspier en is in staat de kracht van een
verzwakte hartspier te vergroten. Een tekort aan kaliumionen maakt de hartspier
gevoeliger voor de werking van digoxine → overdosering verschijnselen.
17.3 Angina pectoris
Hartkramp, treedt aanvalsgewijs optredende, beklemmend en pijnlijk gevoel achter het
borstbeen, dat soms uitstraalt naar de linker- of rechterschouder, linker- of rechterarm,
kaken, rug of bovenbuik. Vooral bij inspanning, emotionele belasting of de overgang van
warm naar oud. De klachten verdwijnen na max 15 minuten.
De oorzaak is een zuurstofgebrek van de hartspier. Bijna altijd veroorzaakt doordat het
vaatstelsel rondom het hart minder zuurstofrijk bloed aanvoert dan het hart nodig is. Dit kan
door aderverkalking. Ook kan angina pectoris een gevolg zijn van verminderd zuurstof
aanbod door plaatselijke vernauwing in de hartslagader, ziekte van de hartspiercellen,
hartritmestoornissen, hoge bloeddruk, bloedarmoede of een verminderde longfunctie.
Een operatie is nodig wanneer de oorzaak van de angina pectoris een verminderd zuurstof
aanbod is. INgrepen zijn, een ader uit het been aanleggen van een extra bloedtoevoer naar
of om een zieke kransslagader, of met een speciale katheter de vernauwde slagader
oprekken.
Het hart stuwt bloed door het vaatstelsel. De cellen in het lichaam halen zuurstof en energie
uit het bloed en geven de stofwisselingsproducten weer af. De behoefte van zuurstof is niet
voor alle weefsels even groot. Spier- en hersenweefsel zijn gevoelig voor een tekort aan
zuurstof.
Het lichaam geeft via het autonome zenuwstelsel de behoefte aan zuurstof door. Als iemand
veel beweegt is er meer zuurstof nodig.
bij elke hartslag trekken eerst de boezems samen. Daardoor wordt het bloed naar de
hartkamers gevoerd. Daarna trekken de hartkamers samen en wordt het bloed in de
slagaderen gestuwd.
Hartfrequentie = het aantal keer dat het hart per minuut samentrekt. Gemiddeld 70 keer per
minuut
Slagvolume: hoeveelheid bloed die per slag getransporteerd wordt. Gemiddeld 70 ml.
Hartritmevolume: Slagvolume x frequentie. Ongeveer 5 liter per minuut. Het slagvolume kan
alleen door intensieve training vergroot worden omdat daarvoor een versterking en
vergroting van de hartspier nodig is.
Verfijnde diagnostiek
Hartfalen(decompensatio cordis): verzwakte hartspier.
Hartritmestoornissen, versneld hartritme van 100 slagen per inuten of een vertraagd
hartritme van minder dan 50 slagen per minuut.
Angina pectoris: aandoening waarbij de bloedvaten die de hartspier van zuurstof voorzien,
vernauwd zijn. De patiënt krijgt bij inspanning, kou of emoties last van pijn op de borst.
17.2 Hartfalen
Wanneer het hart niet in staat is om voldoende bloed rond te pompen om aan de wensen
van het lichaam te voldoen. Dit kan komen door ouderdom, beschadiging van de hartspier,
beschadiging van de hartkleppen, suikerziekte, aandoeningen van de luchtwegen,
bloedarmoede of overgewicht. Langdurige onbehandelde hoge bloeddruk kan tot
vroegtijdige veroudering leiden.
Leefregels: minder alcohol, vocht en zout en voldoende lichaamsbeweging.
Geneesmiddelen om de pompfunctie van het hart te verbeteren zijn diuretica en ACE-
, remmers, deze verminderen de weerstand die het hart bij het pompen moet overwinnen. Bij
hartfalen worden bètablokkers gebruikt. Wanneer er op deze middelen niet gereageerd
wordt komen aldosteronantagonisten in aanmerking.
ACE-remmer
Eerste keus bij de behandeling van hartfalen. Als laatste middel zijn er de hartglycosiden.
Deze kunnen de hartkracht versterken maar hebben een kleine therapeutische breedte.
Minder voor hartfalen maar nog wel regelmatig voor hartritmestoornissen
Diuretica
Worden gebruikt wanneer het lichaam vocht vasthoudt met als gevolg een
onvoldoende werkend hart. Om de weerstand die het hart bij het pompen krijgt,
te verminderen. Alle stoffen die in de nieren uitscheiding van natrium, chloride
en water bevorderen → urineproductie neemt toe.
Bijwerking is een tekort aan kaliumionen. De hartspier is hier gevoelig voor en dat kan tot
problemen leiden.
Wanneer er sprake is van een falend hart met vochtophoping in de longen. Wordt er gebruik
gemaakt van lisdiuretica: furosemide, bumetanide. Bij voortdurend hartfalen of hoge
bloeddruk wordt er gebruik gemaakt van de thiazide groep.
Hartglycosiden
bij hartritmestoornissen in combinatie met cumarinederivaten. Vergroten de
hartkracht en verbeteren daardoor de pompfunctie van het hart. Meestal
digoxine. Werkt selectief op de hartspier en is in staat de kracht van een
verzwakte hartspier te vergroten. Een tekort aan kaliumionen maakt de hartspier
gevoeliger voor de werking van digoxine → overdosering verschijnselen.
17.3 Angina pectoris
Hartkramp, treedt aanvalsgewijs optredende, beklemmend en pijnlijk gevoel achter het
borstbeen, dat soms uitstraalt naar de linker- of rechterschouder, linker- of rechterarm,
kaken, rug of bovenbuik. Vooral bij inspanning, emotionele belasting of de overgang van
warm naar oud. De klachten verdwijnen na max 15 minuten.
De oorzaak is een zuurstofgebrek van de hartspier. Bijna altijd veroorzaakt doordat het
vaatstelsel rondom het hart minder zuurstofrijk bloed aanvoert dan het hart nodig is. Dit kan
door aderverkalking. Ook kan angina pectoris een gevolg zijn van verminderd zuurstof
aanbod door plaatselijke vernauwing in de hartslagader, ziekte van de hartspiercellen,
hartritmestoornissen, hoge bloeddruk, bloedarmoede of een verminderde longfunctie.
Een operatie is nodig wanneer de oorzaak van de angina pectoris een verminderd zuurstof
aanbod is. INgrepen zijn, een ader uit het been aanleggen van een extra bloedtoevoer naar
of om een zieke kransslagader, of met een speciale katheter de vernauwde slagader
oprekken.
