Gedrag in organisaties
3 Groepen in organisaties
3.1 Het begrip groep
Er is pas sprake van een groep als aan de volgende volwaarden is voldaan:
- Als twee of meer mensen regelmatig en op een directe manier met elkaar omgaan.
- Als deze mensen gemeenschappelijke doelen hebben.
- Als deze mensen voor het bereiken van die doelen in zekere mate van elkaar
afhankelijk zijn.
- Als deze mensen het gevoel hebben dat ze deel uitmaken van een groep.
3.3 Soorten groepen in organisaties
3.3.1 Formele groepen
Formele groepen zijn groepen die een onderdeel vormen van de structuur van de
organisatie. We kennen bestuurlijke groepen, uitvoerende groepen, zelfsturende teams en
virtuele groepen.
Bestuurlijke groepen:
Wanneer in een groep wordt bepaald wat de doelen van de organisatie zijn, hoe de
organisatie wordt opgebouwd, hoe werkzaamheden worden gepland, bestuurd en
gecoördineerd en hoe problemen in de organisatie worden opgelost.
Uitvoerende groepen:
Wanneer in teamverband uitvoerende werkzaamheden worden verricht. Er is sprake van een
gemeenschappelijk doel en van de noodzaak tot verdeling en afstemming van
werkzaamheden.
Zelfsturende teams:
- De taken van het team moeten zowel uitvoerende als regelende of controlerende
werkzaamheden bevatten.
- Zo min mogelijk zaken dienen van bovenaf te zijn vastgelegd, zodat het regelend
vermogen in het team zo groot mogelijk is.
- Het team moet de leden een thuisbasis geven waarin sociale contacten mogelijk zijn
en waarin men van elkaar kan leren.
Zelfsturende teams kan om verschillende redenen worden opgezet:
1. Het verhogen van de kwaliteit van arbeid. Door medewerkers meer taken van
uiteenlopende aard te geven en door ze meer verantwoordelijkheid te geven, krijgt
het werk meer kwaliteit.
2. De wens om meer klantgericht te kunnen werken en beter te kunnen inspringen op
de wensen van de markt.
3. Het vergroten van de flexibiliteit van de productie of dienstverlening.
Virtuele groepen:
Als overleg en besluitvorming tussen de collega’s op een afdeling, in een werk/projectgroep
of in een vergadergroep geheel via de elektronische weg plaatsvindt.
3.3.2 Informele groepen
Informele groepen:
Spontaan geformeerde groepen rondom gemeenschappelijke activiteiten/belangen.
3.4 Functies van groepen
Evolutionaire en biologische functie:
, Groepen bieden het individu in gevaarlijke situaties bescherming en hebben de mogelijkheid
tot voortplanting.
Psychologische functie:
Mensen hebben behoefte aan contact met andere mensen, zodat ze het gevoel hebben
ergens bij te horen en als lid van de groep of samenleving gewaardeerd en aanvaard te
worden.
Cognitieve functie:
Mensen kunnen met elkaar meer presteren dan afzonderlijk.
3.4.1 Evolutionaire en biologische functie
Volgens de evolutietheorie van Darwin is er bij levende organismen sprake van natuurlijke
selectie. Levende organismen die over eigenschappen beschikken die hun voortbestaan
waarborgen, geven die eigenschappen door aan de volgende generaties. Mensen die de
neiging hebben om met anderen in groepsverband samen te leven, overleven beter in
bedreigende omstandigheden dan mensen die deze eigenschap niet hebben. Ze zullen deze
eigenschap doorgeven aan hun nageslacht en deze op lange duur biologisch verankeren.
3.4.2 Psychologische functie
Mensen leven in groepen omdat daardoor een aantal psychologische behoeften bevredigd
kunnen worden. Het daarbij om het volgende:
1. Sociale steun
Groepsleden kunnen voor elkaar een belangrijke bron van sociale steun zijn. Die steun kan
verschillende vormen aannemen:
- emotionele steun
- advies en hulp
- positieve feedback
2. Verlenen van identiteit en status
Volgens de sociale-identiteitstheorie van Tajfel en Turner (1986) bevat het zelfbeeld van
iemand een persoonlijke en sociale identiteit. De groepen waartoe iemand behoort, bepalen
voor een groot deel zijn sociale identiteit.
Sociale identiteit:
Het gedeelte van de identiteit die iemand aan zijn sociale omgeving ontleent.
3. Informatie
3.4.3 Cognitieve functie
Collectieve behoefte:
Als de behoefte om eenzelfde doel te bereiken bij meer mensen aanwezig is.
3.5 Sociale beïnvloeding in groepen
Sociale beïnvloeding:
Groepsleden beïnvloeden elkaars opvattingen en gedragingen.
3.5.1 Actieve en passieve beïnvloeding
Sociale beïnvloeding kan zowel actief als passief plaatsvinden.
- Actieve beïnvloeding:
Bewust invloed uitoefenen. Men wil iemand binnen de groep overtuigen van een bepaalde
mening of opvatting.
- Passieve beïnvloeding:
Als groepsleden er niet op uit zijn om elkaar te beïnvloeden, maar er toch beïnvloeding
plaatsvindt.
3 Groepen in organisaties
3.1 Het begrip groep
Er is pas sprake van een groep als aan de volgende volwaarden is voldaan:
- Als twee of meer mensen regelmatig en op een directe manier met elkaar omgaan.
- Als deze mensen gemeenschappelijke doelen hebben.
- Als deze mensen voor het bereiken van die doelen in zekere mate van elkaar
afhankelijk zijn.
- Als deze mensen het gevoel hebben dat ze deel uitmaken van een groep.
3.3 Soorten groepen in organisaties
3.3.1 Formele groepen
Formele groepen zijn groepen die een onderdeel vormen van de structuur van de
organisatie. We kennen bestuurlijke groepen, uitvoerende groepen, zelfsturende teams en
virtuele groepen.
Bestuurlijke groepen:
Wanneer in een groep wordt bepaald wat de doelen van de organisatie zijn, hoe de
organisatie wordt opgebouwd, hoe werkzaamheden worden gepland, bestuurd en
gecoördineerd en hoe problemen in de organisatie worden opgelost.
Uitvoerende groepen:
Wanneer in teamverband uitvoerende werkzaamheden worden verricht. Er is sprake van een
gemeenschappelijk doel en van de noodzaak tot verdeling en afstemming van
werkzaamheden.
Zelfsturende teams:
- De taken van het team moeten zowel uitvoerende als regelende of controlerende
werkzaamheden bevatten.
- Zo min mogelijk zaken dienen van bovenaf te zijn vastgelegd, zodat het regelend
vermogen in het team zo groot mogelijk is.
- Het team moet de leden een thuisbasis geven waarin sociale contacten mogelijk zijn
en waarin men van elkaar kan leren.
Zelfsturende teams kan om verschillende redenen worden opgezet:
1. Het verhogen van de kwaliteit van arbeid. Door medewerkers meer taken van
uiteenlopende aard te geven en door ze meer verantwoordelijkheid te geven, krijgt
het werk meer kwaliteit.
2. De wens om meer klantgericht te kunnen werken en beter te kunnen inspringen op
de wensen van de markt.
3. Het vergroten van de flexibiliteit van de productie of dienstverlening.
Virtuele groepen:
Als overleg en besluitvorming tussen de collega’s op een afdeling, in een werk/projectgroep
of in een vergadergroep geheel via de elektronische weg plaatsvindt.
3.3.2 Informele groepen
Informele groepen:
Spontaan geformeerde groepen rondom gemeenschappelijke activiteiten/belangen.
3.4 Functies van groepen
Evolutionaire en biologische functie:
, Groepen bieden het individu in gevaarlijke situaties bescherming en hebben de mogelijkheid
tot voortplanting.
Psychologische functie:
Mensen hebben behoefte aan contact met andere mensen, zodat ze het gevoel hebben
ergens bij te horen en als lid van de groep of samenleving gewaardeerd en aanvaard te
worden.
Cognitieve functie:
Mensen kunnen met elkaar meer presteren dan afzonderlijk.
3.4.1 Evolutionaire en biologische functie
Volgens de evolutietheorie van Darwin is er bij levende organismen sprake van natuurlijke
selectie. Levende organismen die over eigenschappen beschikken die hun voortbestaan
waarborgen, geven die eigenschappen door aan de volgende generaties. Mensen die de
neiging hebben om met anderen in groepsverband samen te leven, overleven beter in
bedreigende omstandigheden dan mensen die deze eigenschap niet hebben. Ze zullen deze
eigenschap doorgeven aan hun nageslacht en deze op lange duur biologisch verankeren.
3.4.2 Psychologische functie
Mensen leven in groepen omdat daardoor een aantal psychologische behoeften bevredigd
kunnen worden. Het daarbij om het volgende:
1. Sociale steun
Groepsleden kunnen voor elkaar een belangrijke bron van sociale steun zijn. Die steun kan
verschillende vormen aannemen:
- emotionele steun
- advies en hulp
- positieve feedback
2. Verlenen van identiteit en status
Volgens de sociale-identiteitstheorie van Tajfel en Turner (1986) bevat het zelfbeeld van
iemand een persoonlijke en sociale identiteit. De groepen waartoe iemand behoort, bepalen
voor een groot deel zijn sociale identiteit.
Sociale identiteit:
Het gedeelte van de identiteit die iemand aan zijn sociale omgeving ontleent.
3. Informatie
3.4.3 Cognitieve functie
Collectieve behoefte:
Als de behoefte om eenzelfde doel te bereiken bij meer mensen aanwezig is.
3.5 Sociale beïnvloeding in groepen
Sociale beïnvloeding:
Groepsleden beïnvloeden elkaars opvattingen en gedragingen.
3.5.1 Actieve en passieve beïnvloeding
Sociale beïnvloeding kan zowel actief als passief plaatsvinden.
- Actieve beïnvloeding:
Bewust invloed uitoefenen. Men wil iemand binnen de groep overtuigen van een bepaalde
mening of opvatting.
- Passieve beïnvloeding:
Als groepsleden er niet op uit zijn om elkaar te beïnvloeden, maar er toch beïnvloeding
plaatsvindt.
