Thema 3
Infecties en antibiotica
Begrippen infectieziekten
Een infectie is een ontstekingsreactie van het lichaam op het binnendringen van micro-organismen
in weefsels. Hoewel we op dit moment over heel veel medicijnen kunnen beschikken om
infectieziekten te bestrijden en we veel vaccins hebben om ze te voorkomen, overlijden er volgens
de WHO jaarlijks circa 17miljoen mensen aan infectieziekten.
Micro-organismen: micro-organismen zijn zeer kleine organismen die niet met het blote oog
waarneembaar zijn, zoals bacteriën. Micro-organismen kunne het lichaam binnendringen en
ziekteverschijnselen oproepen
Pathogenen: ziekteverwekkende micro-organismen
Commensale flora: micro-organismen die met ons samenleven en we dus nodig hebben om gezond
te blijven. Deze bevinden zich met miljarden op onze huid, op onze slijmvliezen en in onze darmen.
Ze voorkomen door hun aanwezigheid dat pathogenen een kans krijgen. Ook hebben ze een
belangrijke taak in het kader van een gezonde spijsvertering, spelen ze een rol bij het
immuunsysteem en produceren ze sommige belangrijke vitamines, zoals vitamine K.
Opportunistische infectie: wanneer de commensale flora niet onschuldig is wanneer het
immuunsysteem is verzwakt, kunnen deze micro-organismen zich plotseling in groten getale
vermenigvuldigen en een infectie veroorzaken. Dit soort infecties komt o.a. voor bij eht gebruik van
cytostatica en bij de aandoening aids.
Contaminatie: overdracht van micro-organismen van de ene naar de andere plek. Medisch gezien is
er sprake van contaminatie als bijvoorbeeld materiaal, water of voedsel verontreinigd is met micro-
organismen
Besmetting: overdracht naar mensen of dieren.
Incubatieperiode: de tijd tussen het besmet worden met een micro-organisme en de eerste
ziekteverschijnselen. Deze periode kan afhankelijk van de infectieziekte zeer uiteenlopend zijn.
, Besmettelijke ziekten: infectieziekten die direct van mens op mens worden overgedragen.
Epidemiologie: het statistisch bestuderen en analyseren van ziektegegevens. Belangrijke begrippen
uit de epidemiologie:
- De incidentie van een aandoening is het aantal nieuwe gevallen van een aandoening per
tijdseenheid (per dag, week, maand of jaar)
- De prevalentie is het aantal mensen dat ziek is in relatie tot de totale populatie. Meestal
wordt dit uitgedrukt in het aantal zieken per duizend inwoners of als percentage van de
bevolking.
- Als een infectieziekte permanent aanwezig is onder de bevolking in een bepaald land of in
een bepaald gebied, spreekt men van een endemische ziekte
- Als een infectieziekte de kop opsteekt en zich in korte tijd onder een groot deel van de
bevolking verspreidt, om vervolgens weer uit te doven en vaak weer geheel te verdwijnen, is
er sprake van een epidemie. Als een dergelijke uitbraak van een aandoening over een of
meerdere continenten of soms zelfs wereldwijd plaatsvindt, spreekt men van een pandemie
- Als er plotseling in een beperkt geografisch gebied sprake is van een toename van eht aantal
besmettingen met een bepaalde infectieziekte wordt dit een uitbraak genoemd.
Verwekkers van infectieziekten
Een infectie kan worden veroorzaakt door zeer veel verschillende micro-organismen.
Virussen
Virussen zijn zeer kleine deeltjes van ongeveer 10-100 nanometer met een eenvoudige bouw, die
alleen zichtbaar zijn met een elektronenmicroscoop. Ze hebben ene kern die bestaat uit erfelijk
materiaal van DNA of RNA. Het is niet duidelijk of een virus wel of niet als een levend organisme kan
worden beschouwd. Virussen hebben geen eigen stofwisseling en zijn niet in staat om zich
zelfstandig voort te planten. Het maakt gebruik van de onderdelen van de gastheercel om nieuwe
virusmateriaal te produceren en zich zo te vermeerderen. Sommige virussen kunnen lange tijd latent
(sluimerend) aanwezig zijn, waarbij ze zich wel in een cel nestelen, maar zich niet reproduceren.
Door een trigger, vaak verzwakking van het immuunsysteem, kan eht virus zich reactiveren en zich
gaan vermenigvuldigen, waarna pas symptomen ontstaan. Andere virussen integreren hun DNA met
het gastheer-DNA en kunnen de celgroei dereguleren, waardoor cellen abnormale groei gaan
vertonen en kanker kan ontstaan.
Bacteriën
Bacteriën zijn eencellige, prokaryote organismen die zeer wisselend van grootte zijn. Ze zijn alleen
zichtbaar m.b.v. een microscoop. Bacteriën hebben geen celkern; het kernmateriaal ligt los in het
cytoplasma en bestaat veelal uit een chromosoom in de vorm van een streng DNA. Sommige
bacteriën kunnen zich voortbewegen m.b.v. draden die we flagellen noemen. Er zijn zeer veel
verschillende soorten bacteriën. Deze worden ingedeeld op basis van hun vorm, eigenschappen van
de celwand en zuurstofbehoefte. Deze indeling is belangrijk, omdat de groep waartoe een bacterie
behoort, bepaalt met welke groep antibiotica de bacterie bestreden kan worden.
- Bacillen: staafvormige bacteriën
- Kokken: bolvormige bacteriën
Infecties en antibiotica
Begrippen infectieziekten
Een infectie is een ontstekingsreactie van het lichaam op het binnendringen van micro-organismen
in weefsels. Hoewel we op dit moment over heel veel medicijnen kunnen beschikken om
infectieziekten te bestrijden en we veel vaccins hebben om ze te voorkomen, overlijden er volgens
de WHO jaarlijks circa 17miljoen mensen aan infectieziekten.
Micro-organismen: micro-organismen zijn zeer kleine organismen die niet met het blote oog
waarneembaar zijn, zoals bacteriën. Micro-organismen kunne het lichaam binnendringen en
ziekteverschijnselen oproepen
Pathogenen: ziekteverwekkende micro-organismen
Commensale flora: micro-organismen die met ons samenleven en we dus nodig hebben om gezond
te blijven. Deze bevinden zich met miljarden op onze huid, op onze slijmvliezen en in onze darmen.
Ze voorkomen door hun aanwezigheid dat pathogenen een kans krijgen. Ook hebben ze een
belangrijke taak in het kader van een gezonde spijsvertering, spelen ze een rol bij het
immuunsysteem en produceren ze sommige belangrijke vitamines, zoals vitamine K.
Opportunistische infectie: wanneer de commensale flora niet onschuldig is wanneer het
immuunsysteem is verzwakt, kunnen deze micro-organismen zich plotseling in groten getale
vermenigvuldigen en een infectie veroorzaken. Dit soort infecties komt o.a. voor bij eht gebruik van
cytostatica en bij de aandoening aids.
Contaminatie: overdracht van micro-organismen van de ene naar de andere plek. Medisch gezien is
er sprake van contaminatie als bijvoorbeeld materiaal, water of voedsel verontreinigd is met micro-
organismen
Besmetting: overdracht naar mensen of dieren.
Incubatieperiode: de tijd tussen het besmet worden met een micro-organisme en de eerste
ziekteverschijnselen. Deze periode kan afhankelijk van de infectieziekte zeer uiteenlopend zijn.
, Besmettelijke ziekten: infectieziekten die direct van mens op mens worden overgedragen.
Epidemiologie: het statistisch bestuderen en analyseren van ziektegegevens. Belangrijke begrippen
uit de epidemiologie:
- De incidentie van een aandoening is het aantal nieuwe gevallen van een aandoening per
tijdseenheid (per dag, week, maand of jaar)
- De prevalentie is het aantal mensen dat ziek is in relatie tot de totale populatie. Meestal
wordt dit uitgedrukt in het aantal zieken per duizend inwoners of als percentage van de
bevolking.
- Als een infectieziekte permanent aanwezig is onder de bevolking in een bepaald land of in
een bepaald gebied, spreekt men van een endemische ziekte
- Als een infectieziekte de kop opsteekt en zich in korte tijd onder een groot deel van de
bevolking verspreidt, om vervolgens weer uit te doven en vaak weer geheel te verdwijnen, is
er sprake van een epidemie. Als een dergelijke uitbraak van een aandoening over een of
meerdere continenten of soms zelfs wereldwijd plaatsvindt, spreekt men van een pandemie
- Als er plotseling in een beperkt geografisch gebied sprake is van een toename van eht aantal
besmettingen met een bepaalde infectieziekte wordt dit een uitbraak genoemd.
Verwekkers van infectieziekten
Een infectie kan worden veroorzaakt door zeer veel verschillende micro-organismen.
Virussen
Virussen zijn zeer kleine deeltjes van ongeveer 10-100 nanometer met een eenvoudige bouw, die
alleen zichtbaar zijn met een elektronenmicroscoop. Ze hebben ene kern die bestaat uit erfelijk
materiaal van DNA of RNA. Het is niet duidelijk of een virus wel of niet als een levend organisme kan
worden beschouwd. Virussen hebben geen eigen stofwisseling en zijn niet in staat om zich
zelfstandig voort te planten. Het maakt gebruik van de onderdelen van de gastheercel om nieuwe
virusmateriaal te produceren en zich zo te vermeerderen. Sommige virussen kunnen lange tijd latent
(sluimerend) aanwezig zijn, waarbij ze zich wel in een cel nestelen, maar zich niet reproduceren.
Door een trigger, vaak verzwakking van het immuunsysteem, kan eht virus zich reactiveren en zich
gaan vermenigvuldigen, waarna pas symptomen ontstaan. Andere virussen integreren hun DNA met
het gastheer-DNA en kunnen de celgroei dereguleren, waardoor cellen abnormale groei gaan
vertonen en kanker kan ontstaan.
Bacteriën
Bacteriën zijn eencellige, prokaryote organismen die zeer wisselend van grootte zijn. Ze zijn alleen
zichtbaar m.b.v. een microscoop. Bacteriën hebben geen celkern; het kernmateriaal ligt los in het
cytoplasma en bestaat veelal uit een chromosoom in de vorm van een streng DNA. Sommige
bacteriën kunnen zich voortbewegen m.b.v. draden die we flagellen noemen. Er zijn zeer veel
verschillende soorten bacteriën. Deze worden ingedeeld op basis van hun vorm, eigenschappen van
de celwand en zuurstofbehoefte. Deze indeling is belangrijk, omdat de groep waartoe een bacterie
behoort, bepaalt met welke groep antibiotica de bacterie bestreden kan worden.
- Bacillen: staafvormige bacteriën
- Kokken: bolvormige bacteriën
