Scheikunde po SE3 vwo 6
Waarom titreren?
Je wilt graag de concentratie, de molariteit, het massa% of het aantal gram van een stof te weten komen. Omdat je
niet direct kunt meten (door diverse redenen) laat je de te meten stof reageren. Van de stof waarmee je het laat
reageren weet je exact (en significant!) hoeveel er is. Door te bepalen hoeveel van de bekende stof je nodig hebt bij
het reageren kun je uitrekenen hoeveel van de onbekende stof er is. Dit kan op een paar manieren, en titreren is één
van de bekendste. Titreren beperkt zich echter wel tot het gebruik van oplossingen, alles moet in oplossing zijn.
Dit werken in oplossingen vergt wat speciale aandacht:
- Meestal moet de te meten oplossing (de onbekende stof) verdund worden. Dit, omdat het anders veel te
heftig of te snel reageert met de bekende stof. Met deze verdunning moet dus rekening gehouden worden bij
het rekenwerk.
- Om de nauwkeurigheid van het glaswerk dat gebruikt wordt te waarborgen zijn er een aantal handelingen
verplicht.
- Je doet een titratie nooit éénmalig. Er zijn minstens 2 metingen nodig waar het gemiddelde van bepaald
wordt. Dit noem je in duplo. Nog betrouwbaarder wordt de meting als je hem in triplo uitvoert.
Hieronder volgt een overzicht van het gebruikte glaswerk en de handelingen die daarbij horen. LET OP: het is een
samenvatting met welke stappen je moet nemen. Er wordt niet uitgelegd hoe je de stappen moet nemen, daarvoor
oefenen we in de les.
Werken met een volpipet
Een volpipet wordt gebruikt om een bepaald volume (met 4 significante cijfers) te pipetteren.
- Ballon legen en op pipet zetten
- 2x Voorspoelen met demiwater
- 2x Voorspoelen met de te pipetteren oplossing
- De te pipetteren oplossing opzuigen tot boven de maatstreep
- Onderkant van de pipet afvegen met een doekje
- Onder een hoek van 45° de pipet legen (in een afvalbeker) tot de vloeistof op de maatstreep ligt
- Onder een hoek van 45° de pipet legen in een erlenmeyer of maatkolf, laat de pipet 5 tellen uitlopen
- NIET AFTIKKEN!!!
Werken met een maatkolf
Een maatkolf wordt gebruikt om een stof op te lossen of een oplossing te verdunnen. Het volume van een maatkolf is
ook erg significant, het hangt van de maatkolf af hóe significant.
Een oplossing verdunnen
- Met behulp van een volpipet de onbekende oplossing in de maatkolf pipetteren
- Aanvullen met demiwater tot ong. 1 cm onder de maatstreep
- Met behulp van een doekje om een spatel de hals van de maatkolf droogmaken
- Met behulp van een gewone pipet demiwater bijdruppelen tot de vloeistof op de maatstreep ligt
- Maatkolf sluiten en 10x homogeniseren (= rustig omdraaien en weer terugdraaien)
Een vaste stof oplossen
- De vaste stof zo nauwkeurig mogelijk overbrengen in de maatkolf, bakje naspoelen
- Aanvullen met demiwater tot ongeveer halverwege de maatkolf
- Maatkolf sluiten en zwenken (niet homogeniseren!)
- Aanvullen met demiwater tot ong. 1 cm onder de maatstreep
- Met behulp van een doekje om een spatel de hals van de maatkolf droogmaken
- Met behulp van een gewone pipet demiwater bijdruppelen tot de vloeistof op de maatstreep ligt
- Maatkolf sluiten en 10x homogeniseren
, Vanuit een maatkolf pipetteren
Vaak moet je de oplossing die je in een maatkolf hebt gemaakt weer pipetteren in bijv. een erlenmeyer. Daarbij zijn 2
dingen belangrijk:
1. De volpipet die je gaat gebruiken moet je (natuurlijk) eerst weer volgens de regels voorspoelen.
2. Je mag nooit direct uit een maatkolf pipetteren! Giet een deel over in een schoon en droog bekerglas.
Werken met een buret
Een buret wordt gebruikt om heel nauwkeurig (in 4 significante cijfers) het volume te bepalen van de bekende
oplossing. Door het kraantje kun je per druppel de oplossing toevoegen aan de erlenmeyer met daarin de onbekende
oplossing. Door het verschil tussen begin- en eindstand te bepalen weet je het volume dat je gebruikt hebt. Dit is dus
ook altijd de 1e stap in je berekeningen. TIP: Als je van deze volumes bij het in duplo of in triplo uitvoeren van de
proef al het gemiddelde neemt, hoef je dat later niet alsnog te doen. Dat scheelt een hoop rekenwerk!
- 2x Voorspoelen met demiwater
- 2x Voorspoelen met de oplossing die in de buret moet komen
- De buret vullen met de oplossing tot je tussen de 0 en 5 mL zit
- Als je een trechter hebt gebruikt bij het vullen deze weghalen
- Met behulp van een doekje om een spatel de hals van de buret droogmaken
- Kraantje openzetten en kort laten doorlopen zodat er geen luchtbel in zit (denk om een afvalbeker)
- Beginstand aflezen
- De titratie uitvoeren
- Eindstand aflezen
In duplo of in triplo werken
Als je de titratie nog een keer wilt doen kun je makkelijk doorwerken. Immers, de volpipet en buret zijn (nog steeds)
met de goede oplossingen gespoeld en gevuld. Je kunt gewoon met de volpipet weer een volume in een schone en
droge erlenmeyer doen en gaan titreren. Als je het slim doet kun je de eindstand van de buret van de vorige proef nu
gebruiken als beginstand.
Het titreren zelf
Bij het titreren voer je bewust een reactie uit waarbij de onbekende stof reageert. Je blijft de bekende oplossing
toevoegen totdat je weet dat alle onbekende stof heeft gereageerd. Dit doe je tot op de druppel nauwkeurig. Vaak
betekent dit dat je de eerste keer best lang bezig bent. Maar een tweede of derde keer gaat dan sneller omdat je
weet hoeveel je ongeveer nodig hebt.
Maar hoe weet je nou wanneer alle onbekende stof heeft gereageerd? Vaak is de bekende oplossing gekleurd of
levert een kleur op in de erlenmeyer (vanwege een evt. aanwezige indicator). Zolang er nog onbekende stof is zal de
kleur verdwijnen. Als er dan een héél lichte kleuring is te zien ben je klaar. We noemen dat punt het omslagpunt van
de titratie. Zorg dus dat er op dat moment niet nog net een druppeltje in de oplossing valt of iets dergelijks! Het zou
zomaar een druppel teveel kunnen zijn…
Als er oplossing tegen de randen van de erlenmeyer spat tijdens het titreren mag je dit naar beneden spoelen door
demiwater langs de binnenkant van de erlenmeyer te spuiten. Dit heeft op dit moment geen invloed op de
hoeveelheden van de stoffen en is dus niet storend voor de titratie.
Waarom titreren?
Je wilt graag de concentratie, de molariteit, het massa% of het aantal gram van een stof te weten komen. Omdat je
niet direct kunt meten (door diverse redenen) laat je de te meten stof reageren. Van de stof waarmee je het laat
reageren weet je exact (en significant!) hoeveel er is. Door te bepalen hoeveel van de bekende stof je nodig hebt bij
het reageren kun je uitrekenen hoeveel van de onbekende stof er is. Dit kan op een paar manieren, en titreren is één
van de bekendste. Titreren beperkt zich echter wel tot het gebruik van oplossingen, alles moet in oplossing zijn.
Dit werken in oplossingen vergt wat speciale aandacht:
- Meestal moet de te meten oplossing (de onbekende stof) verdund worden. Dit, omdat het anders veel te
heftig of te snel reageert met de bekende stof. Met deze verdunning moet dus rekening gehouden worden bij
het rekenwerk.
- Om de nauwkeurigheid van het glaswerk dat gebruikt wordt te waarborgen zijn er een aantal handelingen
verplicht.
- Je doet een titratie nooit éénmalig. Er zijn minstens 2 metingen nodig waar het gemiddelde van bepaald
wordt. Dit noem je in duplo. Nog betrouwbaarder wordt de meting als je hem in triplo uitvoert.
Hieronder volgt een overzicht van het gebruikte glaswerk en de handelingen die daarbij horen. LET OP: het is een
samenvatting met welke stappen je moet nemen. Er wordt niet uitgelegd hoe je de stappen moet nemen, daarvoor
oefenen we in de les.
Werken met een volpipet
Een volpipet wordt gebruikt om een bepaald volume (met 4 significante cijfers) te pipetteren.
- Ballon legen en op pipet zetten
- 2x Voorspoelen met demiwater
- 2x Voorspoelen met de te pipetteren oplossing
- De te pipetteren oplossing opzuigen tot boven de maatstreep
- Onderkant van de pipet afvegen met een doekje
- Onder een hoek van 45° de pipet legen (in een afvalbeker) tot de vloeistof op de maatstreep ligt
- Onder een hoek van 45° de pipet legen in een erlenmeyer of maatkolf, laat de pipet 5 tellen uitlopen
- NIET AFTIKKEN!!!
Werken met een maatkolf
Een maatkolf wordt gebruikt om een stof op te lossen of een oplossing te verdunnen. Het volume van een maatkolf is
ook erg significant, het hangt van de maatkolf af hóe significant.
Een oplossing verdunnen
- Met behulp van een volpipet de onbekende oplossing in de maatkolf pipetteren
- Aanvullen met demiwater tot ong. 1 cm onder de maatstreep
- Met behulp van een doekje om een spatel de hals van de maatkolf droogmaken
- Met behulp van een gewone pipet demiwater bijdruppelen tot de vloeistof op de maatstreep ligt
- Maatkolf sluiten en 10x homogeniseren (= rustig omdraaien en weer terugdraaien)
Een vaste stof oplossen
- De vaste stof zo nauwkeurig mogelijk overbrengen in de maatkolf, bakje naspoelen
- Aanvullen met demiwater tot ongeveer halverwege de maatkolf
- Maatkolf sluiten en zwenken (niet homogeniseren!)
- Aanvullen met demiwater tot ong. 1 cm onder de maatstreep
- Met behulp van een doekje om een spatel de hals van de maatkolf droogmaken
- Met behulp van een gewone pipet demiwater bijdruppelen tot de vloeistof op de maatstreep ligt
- Maatkolf sluiten en 10x homogeniseren
, Vanuit een maatkolf pipetteren
Vaak moet je de oplossing die je in een maatkolf hebt gemaakt weer pipetteren in bijv. een erlenmeyer. Daarbij zijn 2
dingen belangrijk:
1. De volpipet die je gaat gebruiken moet je (natuurlijk) eerst weer volgens de regels voorspoelen.
2. Je mag nooit direct uit een maatkolf pipetteren! Giet een deel over in een schoon en droog bekerglas.
Werken met een buret
Een buret wordt gebruikt om heel nauwkeurig (in 4 significante cijfers) het volume te bepalen van de bekende
oplossing. Door het kraantje kun je per druppel de oplossing toevoegen aan de erlenmeyer met daarin de onbekende
oplossing. Door het verschil tussen begin- en eindstand te bepalen weet je het volume dat je gebruikt hebt. Dit is dus
ook altijd de 1e stap in je berekeningen. TIP: Als je van deze volumes bij het in duplo of in triplo uitvoeren van de
proef al het gemiddelde neemt, hoef je dat later niet alsnog te doen. Dat scheelt een hoop rekenwerk!
- 2x Voorspoelen met demiwater
- 2x Voorspoelen met de oplossing die in de buret moet komen
- De buret vullen met de oplossing tot je tussen de 0 en 5 mL zit
- Als je een trechter hebt gebruikt bij het vullen deze weghalen
- Met behulp van een doekje om een spatel de hals van de buret droogmaken
- Kraantje openzetten en kort laten doorlopen zodat er geen luchtbel in zit (denk om een afvalbeker)
- Beginstand aflezen
- De titratie uitvoeren
- Eindstand aflezen
In duplo of in triplo werken
Als je de titratie nog een keer wilt doen kun je makkelijk doorwerken. Immers, de volpipet en buret zijn (nog steeds)
met de goede oplossingen gespoeld en gevuld. Je kunt gewoon met de volpipet weer een volume in een schone en
droge erlenmeyer doen en gaan titreren. Als je het slim doet kun je de eindstand van de buret van de vorige proef nu
gebruiken als beginstand.
Het titreren zelf
Bij het titreren voer je bewust een reactie uit waarbij de onbekende stof reageert. Je blijft de bekende oplossing
toevoegen totdat je weet dat alle onbekende stof heeft gereageerd. Dit doe je tot op de druppel nauwkeurig. Vaak
betekent dit dat je de eerste keer best lang bezig bent. Maar een tweede of derde keer gaat dan sneller omdat je
weet hoeveel je ongeveer nodig hebt.
Maar hoe weet je nou wanneer alle onbekende stof heeft gereageerd? Vaak is de bekende oplossing gekleurd of
levert een kleur op in de erlenmeyer (vanwege een evt. aanwezige indicator). Zolang er nog onbekende stof is zal de
kleur verdwijnen. Als er dan een héél lichte kleuring is te zien ben je klaar. We noemen dat punt het omslagpunt van
de titratie. Zorg dus dat er op dat moment niet nog net een druppeltje in de oplossing valt of iets dergelijks! Het zou
zomaar een druppel teveel kunnen zijn…
Als er oplossing tegen de randen van de erlenmeyer spat tijdens het titreren mag je dit naar beneden spoelen door
demiwater langs de binnenkant van de erlenmeyer te spuiten. Dit heeft op dit moment geen invloed op de
hoeveelheden van de stoffen en is dus niet storend voor de titratie.
