Blok 1A – OV
INHOUD
CASUS 2
Onderzoek in de gezondheidzorg ............................................................................................................ 3
2.2 Literatuur zoeken ........................................................................................................................... 3
Evidence-based practice voor verpleegkundigen .................................................................................... 3
1.1 Inleiding ......................................................................................................................................... 3
1.2 Wat is evidence-based practice? ................................................................................................... 3
1.3 Wat is kennis, evidence en bewijs? ................................................................................................ 4
1.4 Wat is het huidige beste beschikbare bewijs en evidence? ........................................................... 5
1.5 Benodigde kennis en vaardigheden om ebp toe te kunnen passen .............................................. 5
CASUS 3
Onderzoek in de gezondheidzorg ............................................................................................................ 6
1.1 Een onderwerp kiezen ................................................................................................................... 6
1.2 Probleemstelling ............................................................................................................................ 6
1.3 Doelstelling .................................................................................................................................... 7
1.4 Vraagstelling .................................................................................................................................. 7
2.1 Onderzoek als cyclus ...................................................................................................................... 8
2.2 Literatuur zoeken ........................................................................................................................... 8
2.3 Definiëren en operationaliseren .................................................................................................... 9
2.4 Conceptueel model........................................................................................................................ 9
2.5 Hypothesen.................................................................................................................................. 10
Evidence-based practice voor verpleegkundige .................................................................................... 10
1.1 Inleiding ....................................................................................................................................... 10
1.2 Wat is evidence-based practice? ................................................................................................. 11
1.3 Wat is kennis, evidence en bewijs? .............................................................................................. 11
1.4 Wat is het huidige beste beschikbare bewijs en evidence? ......................................................... 12
1.5 Benodigde kennis en vaardigheden om ebp toe te kunnen passen ............................................ 12
2.2 Een vraag formuleren .................................................................................................................. 12
2.3 Zoeken naar wetenschappelijk bewijs ......................................................................................... 13
CASUS 5
Onderzoek in de gezondheidzorg .......................................................................................................... 16
2.1 Onderzoek als cyclus .................................................................................................................... 16
2.2 Literatuur zoeken ......................................................................................................................... 16
1
,Blok 1A – OV
Evidence-based practice voor verpleegkundige .................................................................................... 17
2.2 Een vraag formuleren .................................................................................................................. 17
2.3 Zoeken naar wetenschappelijk bewijs ......................................................................................... 18
2.4 Beoordelen van wetenschappelijk bewijs .................................................................................... 20
2.5 Toepassen van het resultaat in de praktijk .................................................................................. 22
2.6 Evalueren ..................................................................................................................................... 23
CASUS 6
Onderzoek in de gezondheidzorg .......................................................................................................... 24
1.1 Een onderwerp kiezen ................................................................................................................. 24
1.2 Probleemstelling .......................................................................................................................... 24
1.3 Doelstelling .................................................................................................................................. 25
1.4 Vraagstelling ................................................................................................................................ 25
Evidence-based practice voor verpleegkundige .................................................................................... 26
2.2 Een vraag formuleren .................................................................................................................. 26
2.3 Zoeken naar wetenschappelijk bewijs ......................................................................................... 26
2.4 Beoordelen van wetenschappelijk bewijs .................................................................................... 29
2.5 Toepassen van het resultaat in de praktijk .................................................................................. 31
2.6 Evalueren ..................................................................................................................................... 31
2
,Blok 1A – OV
CASUS 2
ONDERZOEK IN DE GEZONDHEIDZORG
2.2 LITERATUUR ZOEKEN
Systematisch literatuur onderzoek: bestuderen van resultaten van een onderzoek van andere
onderzoekers.
Wetenschappelijke literatuur: te vinden in wetenschappelijke bibliotheken. Twee soorten:
Originele onderzoeksartikelen: beschrijvingen van een enkel onderzoek dat uitgevoerd is
door auteurs van een artikel.
Reviews: overzichtsartikelen waarin de auteurs alle originele onderzoeken over één
onderwerp bij elkaar zetten en kritisch beoordelen.
Abstract: korte samenvatting in ieder artikel.
Beschikbare databases binnen de gezondheidszorg zijn: Medline, EMbase en Cochrane.
EVIDENCE-BASED PRACTICE VOOR VERPLEEGKUNDIGEN
1.1 INLEIDING
Evidence-based practice: zorgvuldig, expliciet en oordeelkundig van het huidige beste
bewijsmateriaal om beslissingen te nemen met individuele cliënten over goede of gewenste zorg of
behandeling. Het integreren van individuele kennis en ervaring van behandelaar en individuele
waarden en ervaringskennis van cliënt met het beste bewijsmateriaal. Bij de besluitvorming spelen
de ervaringen, voorkeuren, wensen en verwachtingen van een cliënt ook een rol.
Doel: kwalitatief goede zorg (blijven) bieden. Ook helpt het om het handelen te kunnen
verantwoorden, maar ook om het beroep te kunnen ontwikkelen.
Authority-based: is achterhaald en betekend handelen vooral gebaseerd op wat iemand heeft
geleerd en wat een deskundige heeft verteld.
Theory-practice gap: het ontbreken van een vertaling van de onderzoeksgegevens naar de praktijk.
1.2 WAT IS EVIDENCE-BASED PRACTICE?
Randomized controlled trials (RCT’s): bewijsvoering voor het verhogen van kwaliteit van zorg door
het publiceren van systematic reviews.
Bij EBP gaat het om het nemen van beslissingen op grond van het afwegen deze aspecten:
Huidige beste beschikbare bewijs
Kennis en ervaring van verpleegkundige
Waarde en voorkeur van individuele patiënt
3
, Blok 1A – OV
5 stappen van de methodiek van EBP:
Probleem vertalen in een beantwoorde vraag
Efficiënt zoeken naar het beste bewijsmateriaal
Beoordelen van gevonden bewijs op methodologische kwaliteit en toepasbaarheid
Toepassen van gevonden resultaten in de praktijk
Regelmatig evalueren van het proces en het resultaat
1.3 WAT IS KENNIS, EVIDENCE EN BEWIJS?
Kennis: het geheel van wat iemand weet. Verschillende soorten:
Bewuste kennis
Onbewuste kennis
Niet-geëxpliciteerde kennis: ervaringen met patiënten of werkervaringen
Expliciete kennis: informatie vaste gelegd in boeken/teksten en digitaal
Individuele kennis: informatie in het hoofd en moeilijk overdraagbaar, zoals waarden,
ervaringen en attitudes.
Collectieve kennis
Impliciete kennis: handelingen en routines.
Propositionele kennis: gebaseerd op resultaten van wetenschappelijk onderzoek. Deze kennis is per
definitie getoetst en gepubliceerd.
Professionele kennis: ontstaan door de opleiding en praktijkervaring van verpleegkundige. Een deel
hiervan staat beschreven in praktijktheorieën, maar is wetenschappelijk nog niet getoetst.
Persoonlijke kennis: eigen levenservaring die iedere verpleegkundige en patiënt meeneemt in de
gezamenlijke besluitvorming.
Evidence: kennis gebaseerd op verschillende bronnen, die getoetst is en betrouwbaar bevonden.
Wetenschappelijk bewijs en bij voorkeur is voortgekomen uit RTC’s. Datgene waardoor weerlegbaar
wordt aangetoond dat iets is zoals men beweert of tevoren ondersteld heeft, een blijk waaruit men
het bestaan of de juistheid van iets kan opmaken en een schriftelijke verklaring van iets.
Om kennis te gebruiken als evidence in EBP moeten:
Verschillende bronnen van kennis aanwijsbaar zijn
Kennis expliciet gemaakt worden
Kennis getoetst worden en betrouwbaar bevonden worden
Kennis gebaseerd zijn op bronnen
Bewijs: kennis die gebaseerd is op wetenschappelijk onderzoek. Hierbij wordt gestreefd naar
variëteit in de bewijsvoering.
Empirisch-analytisch (positivisme): gericht op het verklaren van verschijnselen en gaat uit van
analyseerbaarheid en wetmatigheid. Men beschrijft gegevens of gebeurtenissen onafhankelijk van
elkaar en verbindt ze in tweede instantie via wetmatige verbanden. Op grond van deze verbanden
kunnen voorspellingen gedaan worden. Uitgangspunt is dat er een eenduidige, objectieve
werkelijkheid bestaat. Hieronder valt het kwantitatief onderzoek.
4
INHOUD
CASUS 2
Onderzoek in de gezondheidzorg ............................................................................................................ 3
2.2 Literatuur zoeken ........................................................................................................................... 3
Evidence-based practice voor verpleegkundigen .................................................................................... 3
1.1 Inleiding ......................................................................................................................................... 3
1.2 Wat is evidence-based practice? ................................................................................................... 3
1.3 Wat is kennis, evidence en bewijs? ................................................................................................ 4
1.4 Wat is het huidige beste beschikbare bewijs en evidence? ........................................................... 5
1.5 Benodigde kennis en vaardigheden om ebp toe te kunnen passen .............................................. 5
CASUS 3
Onderzoek in de gezondheidzorg ............................................................................................................ 6
1.1 Een onderwerp kiezen ................................................................................................................... 6
1.2 Probleemstelling ............................................................................................................................ 6
1.3 Doelstelling .................................................................................................................................... 7
1.4 Vraagstelling .................................................................................................................................. 7
2.1 Onderzoek als cyclus ...................................................................................................................... 8
2.2 Literatuur zoeken ........................................................................................................................... 8
2.3 Definiëren en operationaliseren .................................................................................................... 9
2.4 Conceptueel model........................................................................................................................ 9
2.5 Hypothesen.................................................................................................................................. 10
Evidence-based practice voor verpleegkundige .................................................................................... 10
1.1 Inleiding ....................................................................................................................................... 10
1.2 Wat is evidence-based practice? ................................................................................................. 11
1.3 Wat is kennis, evidence en bewijs? .............................................................................................. 11
1.4 Wat is het huidige beste beschikbare bewijs en evidence? ......................................................... 12
1.5 Benodigde kennis en vaardigheden om ebp toe te kunnen passen ............................................ 12
2.2 Een vraag formuleren .................................................................................................................. 12
2.3 Zoeken naar wetenschappelijk bewijs ......................................................................................... 13
CASUS 5
Onderzoek in de gezondheidzorg .......................................................................................................... 16
2.1 Onderzoek als cyclus .................................................................................................................... 16
2.2 Literatuur zoeken ......................................................................................................................... 16
1
,Blok 1A – OV
Evidence-based practice voor verpleegkundige .................................................................................... 17
2.2 Een vraag formuleren .................................................................................................................. 17
2.3 Zoeken naar wetenschappelijk bewijs ......................................................................................... 18
2.4 Beoordelen van wetenschappelijk bewijs .................................................................................... 20
2.5 Toepassen van het resultaat in de praktijk .................................................................................. 22
2.6 Evalueren ..................................................................................................................................... 23
CASUS 6
Onderzoek in de gezondheidzorg .......................................................................................................... 24
1.1 Een onderwerp kiezen ................................................................................................................. 24
1.2 Probleemstelling .......................................................................................................................... 24
1.3 Doelstelling .................................................................................................................................. 25
1.4 Vraagstelling ................................................................................................................................ 25
Evidence-based practice voor verpleegkundige .................................................................................... 26
2.2 Een vraag formuleren .................................................................................................................. 26
2.3 Zoeken naar wetenschappelijk bewijs ......................................................................................... 26
2.4 Beoordelen van wetenschappelijk bewijs .................................................................................... 29
2.5 Toepassen van het resultaat in de praktijk .................................................................................. 31
2.6 Evalueren ..................................................................................................................................... 31
2
,Blok 1A – OV
CASUS 2
ONDERZOEK IN DE GEZONDHEIDZORG
2.2 LITERATUUR ZOEKEN
Systematisch literatuur onderzoek: bestuderen van resultaten van een onderzoek van andere
onderzoekers.
Wetenschappelijke literatuur: te vinden in wetenschappelijke bibliotheken. Twee soorten:
Originele onderzoeksartikelen: beschrijvingen van een enkel onderzoek dat uitgevoerd is
door auteurs van een artikel.
Reviews: overzichtsartikelen waarin de auteurs alle originele onderzoeken over één
onderwerp bij elkaar zetten en kritisch beoordelen.
Abstract: korte samenvatting in ieder artikel.
Beschikbare databases binnen de gezondheidszorg zijn: Medline, EMbase en Cochrane.
EVIDENCE-BASED PRACTICE VOOR VERPLEEGKUNDIGEN
1.1 INLEIDING
Evidence-based practice: zorgvuldig, expliciet en oordeelkundig van het huidige beste
bewijsmateriaal om beslissingen te nemen met individuele cliënten over goede of gewenste zorg of
behandeling. Het integreren van individuele kennis en ervaring van behandelaar en individuele
waarden en ervaringskennis van cliënt met het beste bewijsmateriaal. Bij de besluitvorming spelen
de ervaringen, voorkeuren, wensen en verwachtingen van een cliënt ook een rol.
Doel: kwalitatief goede zorg (blijven) bieden. Ook helpt het om het handelen te kunnen
verantwoorden, maar ook om het beroep te kunnen ontwikkelen.
Authority-based: is achterhaald en betekend handelen vooral gebaseerd op wat iemand heeft
geleerd en wat een deskundige heeft verteld.
Theory-practice gap: het ontbreken van een vertaling van de onderzoeksgegevens naar de praktijk.
1.2 WAT IS EVIDENCE-BASED PRACTICE?
Randomized controlled trials (RCT’s): bewijsvoering voor het verhogen van kwaliteit van zorg door
het publiceren van systematic reviews.
Bij EBP gaat het om het nemen van beslissingen op grond van het afwegen deze aspecten:
Huidige beste beschikbare bewijs
Kennis en ervaring van verpleegkundige
Waarde en voorkeur van individuele patiënt
3
, Blok 1A – OV
5 stappen van de methodiek van EBP:
Probleem vertalen in een beantwoorde vraag
Efficiënt zoeken naar het beste bewijsmateriaal
Beoordelen van gevonden bewijs op methodologische kwaliteit en toepasbaarheid
Toepassen van gevonden resultaten in de praktijk
Regelmatig evalueren van het proces en het resultaat
1.3 WAT IS KENNIS, EVIDENCE EN BEWIJS?
Kennis: het geheel van wat iemand weet. Verschillende soorten:
Bewuste kennis
Onbewuste kennis
Niet-geëxpliciteerde kennis: ervaringen met patiënten of werkervaringen
Expliciete kennis: informatie vaste gelegd in boeken/teksten en digitaal
Individuele kennis: informatie in het hoofd en moeilijk overdraagbaar, zoals waarden,
ervaringen en attitudes.
Collectieve kennis
Impliciete kennis: handelingen en routines.
Propositionele kennis: gebaseerd op resultaten van wetenschappelijk onderzoek. Deze kennis is per
definitie getoetst en gepubliceerd.
Professionele kennis: ontstaan door de opleiding en praktijkervaring van verpleegkundige. Een deel
hiervan staat beschreven in praktijktheorieën, maar is wetenschappelijk nog niet getoetst.
Persoonlijke kennis: eigen levenservaring die iedere verpleegkundige en patiënt meeneemt in de
gezamenlijke besluitvorming.
Evidence: kennis gebaseerd op verschillende bronnen, die getoetst is en betrouwbaar bevonden.
Wetenschappelijk bewijs en bij voorkeur is voortgekomen uit RTC’s. Datgene waardoor weerlegbaar
wordt aangetoond dat iets is zoals men beweert of tevoren ondersteld heeft, een blijk waaruit men
het bestaan of de juistheid van iets kan opmaken en een schriftelijke verklaring van iets.
Om kennis te gebruiken als evidence in EBP moeten:
Verschillende bronnen van kennis aanwijsbaar zijn
Kennis expliciet gemaakt worden
Kennis getoetst worden en betrouwbaar bevonden worden
Kennis gebaseerd zijn op bronnen
Bewijs: kennis die gebaseerd is op wetenschappelijk onderzoek. Hierbij wordt gestreefd naar
variëteit in de bewijsvoering.
Empirisch-analytisch (positivisme): gericht op het verklaren van verschijnselen en gaat uit van
analyseerbaarheid en wetmatigheid. Men beschrijft gegevens of gebeurtenissen onafhankelijk van
elkaar en verbindt ze in tweede instantie via wetmatige verbanden. Op grond van deze verbanden
kunnen voorspellingen gedaan worden. Uitgangspunt is dat er een eenduidige, objectieve
werkelijkheid bestaat. Hieronder valt het kwantitatief onderzoek.
4
