Hoofdstuk 10.1
Neuropsychologisch assessment is naast persoonlijkheidsassessment een ander toepassingsgebied van
computerdiagnostiek waar internationaal vrij veel over wordt gerapporteerd. Als belangrijk tegenargument
wordt onder andere aangedragen dat computers beperkt zouden zijn als het gaat om het voorspellen van de
aard en de mate van neuro psychische klachten, doordat ze minder goed verschillende soorten informatie
kunnen integreren.
Hoofdstuk 10.2.1
Voordelen van de computerdiagnostiek
- Het is betrouwbaarder om te scoren dan met de hand. Het is mogelijk om de test op te slaan, waardoor het
risico op invoerfouten beperkt is. Ook zijn computers betrouwbaarder als het gaat om testscores berekenen
(Op basis van itemscores).D Daarnaast wordt er aangegeven als er bepaalde waarden ontbreken die de cliënt
vergeten in te vullen is (Eventueel kan er bij het berekenen van een schaalscore ontbrekende waarden (indien
vragen niet kunnen worden overgeslagen) automatisch worden vervangen door de gemiddelde score van
dezelfde persoon op de vorige items van dezelfde schaal). Testscores worden direct berekend en vergeleken
met bestaande normgegevens.
- De afname per computer kan zeer tijd- en kostenbesparend werken. Cliënten kunnen de test thuis afleggen,
mochten ze heel ver weg wonen. Het is ook eenvoudiger om het testen van personen in te plannen (als er
verbinding met een online testplatform beschikbaar is, er hoeft ook niet altijd een proefleider aanwezig te zijn).
Daarnaast ervaren cliënten het invullen van tests per computer vaak makkelijker dan op papier.
- Personen zijn geneigd eerlijker antwoord te geven op vragen voor een anoniem beeldscherm dan in het bijzijn
van een proefleider.
- Testen online hebben audiovisuele voordelen. Zo kan men bijvoorbeeld vragen eenvoudig als gesproken tekst
aanbieden of extra grote letters gebruiken voor slechtzienden. Je gaat het sociaal wenselijk invullen als een
testleider de testen gaat voorlezen van een papieren test, betrouwbaarheid gaat daardoor omlaag.
- Het niveau van de vragen past zich aan op het laatst gegeven antwoord. Dit wordt adaptief testen genoemd.
Hoofdstuk 10.2.2
Nadelen van de computerdiagnostiek
- Het overzicht van de test voor de cliënt is verdwenen. Je kunt niet zien hoeveel vragen je nog moet en
hoeveel je er al hebt voltooid. Ook zien de tests er anders uit op de computer dan op papier, bijvoorbeeld de
grafische voorstellingen. Dat kan een bedreiging zijn voor de equivalentie van de computertest in vergelijking
met de paper-and-pencil-versie.
- De equivalentie (gelijkwaardigheid) komt in het geding.
- Via computertests worden automatisch testrapporten uitgedraaid. Dit betekent dat de gespreks- en
observatiegegevens verloren gaan, terwijl die waardevolle informatie kunnen verschaffen. Ook wordt in deze
rapporten meestal geen rekening gehouden met antwoorden op specifieke items die inhoudelijk interessante
informatie kunnen verschaffen en worden testresultaten niet geïntegreerd met de scores op andere eventueel
afgenomen tests. Het risico bestaat verder nog dat de onderzoeker geen aandacht heeft voor de hoogte van de
(ruwe) scores, zoals de gebruikte normeringsschaal en de standaardmeetfout, niet meer betrekt bij de
interpretatie. In automatisch gegenereerde testrapporten worden regelmatig interpretaties van testscores
gegeven die niet empirisch onderbouwd zijn en dientengevolge speculatief zijn. (Psycholoog dient nooit
blindelings alleen op een testrapport te vertrouwen)
- De veiligheid van tests en testscores, veel hiervan zijn auteursrechtelijk beschermd en met name het afnemen
van tests via internet op een externe locatie (bijvoorbeeld thuis) maakt ongewenste en ongeoorloofde
verspreiding van testitems mogelijk. Daarnaast is het in principe mogelijk dat, bij slecht beveiligde computers
en/of een slecht beveiligd netwerk, hackers zich ongeoorloofd toegang verschaffen tot testscores van
onderzochte personen.
- Ouderen zijn niet opgegroeid met de technologie van nu. Ze kunnen zich niet prettig voelen tijdens een
testafname, lezen niet goed/ te snel waardoor de kans groot is dat ze antwoorden geven die ze op papier
anders zouden geven.
Hoofdstuk 10.3
De meeste klinisch-psychologische tests die men tegenwoordig per computer kan afnemen, waren van
1
Neuropsychologisch assessment is naast persoonlijkheidsassessment een ander toepassingsgebied van
computerdiagnostiek waar internationaal vrij veel over wordt gerapporteerd. Als belangrijk tegenargument
wordt onder andere aangedragen dat computers beperkt zouden zijn als het gaat om het voorspellen van de
aard en de mate van neuro psychische klachten, doordat ze minder goed verschillende soorten informatie
kunnen integreren.
Hoofdstuk 10.2.1
Voordelen van de computerdiagnostiek
- Het is betrouwbaarder om te scoren dan met de hand. Het is mogelijk om de test op te slaan, waardoor het
risico op invoerfouten beperkt is. Ook zijn computers betrouwbaarder als het gaat om testscores berekenen
(Op basis van itemscores).D Daarnaast wordt er aangegeven als er bepaalde waarden ontbreken die de cliënt
vergeten in te vullen is (Eventueel kan er bij het berekenen van een schaalscore ontbrekende waarden (indien
vragen niet kunnen worden overgeslagen) automatisch worden vervangen door de gemiddelde score van
dezelfde persoon op de vorige items van dezelfde schaal). Testscores worden direct berekend en vergeleken
met bestaande normgegevens.
- De afname per computer kan zeer tijd- en kostenbesparend werken. Cliënten kunnen de test thuis afleggen,
mochten ze heel ver weg wonen. Het is ook eenvoudiger om het testen van personen in te plannen (als er
verbinding met een online testplatform beschikbaar is, er hoeft ook niet altijd een proefleider aanwezig te zijn).
Daarnaast ervaren cliënten het invullen van tests per computer vaak makkelijker dan op papier.
- Personen zijn geneigd eerlijker antwoord te geven op vragen voor een anoniem beeldscherm dan in het bijzijn
van een proefleider.
- Testen online hebben audiovisuele voordelen. Zo kan men bijvoorbeeld vragen eenvoudig als gesproken tekst
aanbieden of extra grote letters gebruiken voor slechtzienden. Je gaat het sociaal wenselijk invullen als een
testleider de testen gaat voorlezen van een papieren test, betrouwbaarheid gaat daardoor omlaag.
- Het niveau van de vragen past zich aan op het laatst gegeven antwoord. Dit wordt adaptief testen genoemd.
Hoofdstuk 10.2.2
Nadelen van de computerdiagnostiek
- Het overzicht van de test voor de cliënt is verdwenen. Je kunt niet zien hoeveel vragen je nog moet en
hoeveel je er al hebt voltooid. Ook zien de tests er anders uit op de computer dan op papier, bijvoorbeeld de
grafische voorstellingen. Dat kan een bedreiging zijn voor de equivalentie van de computertest in vergelijking
met de paper-and-pencil-versie.
- De equivalentie (gelijkwaardigheid) komt in het geding.
- Via computertests worden automatisch testrapporten uitgedraaid. Dit betekent dat de gespreks- en
observatiegegevens verloren gaan, terwijl die waardevolle informatie kunnen verschaffen. Ook wordt in deze
rapporten meestal geen rekening gehouden met antwoorden op specifieke items die inhoudelijk interessante
informatie kunnen verschaffen en worden testresultaten niet geïntegreerd met de scores op andere eventueel
afgenomen tests. Het risico bestaat verder nog dat de onderzoeker geen aandacht heeft voor de hoogte van de
(ruwe) scores, zoals de gebruikte normeringsschaal en de standaardmeetfout, niet meer betrekt bij de
interpretatie. In automatisch gegenereerde testrapporten worden regelmatig interpretaties van testscores
gegeven die niet empirisch onderbouwd zijn en dientengevolge speculatief zijn. (Psycholoog dient nooit
blindelings alleen op een testrapport te vertrouwen)
- De veiligheid van tests en testscores, veel hiervan zijn auteursrechtelijk beschermd en met name het afnemen
van tests via internet op een externe locatie (bijvoorbeeld thuis) maakt ongewenste en ongeoorloofde
verspreiding van testitems mogelijk. Daarnaast is het in principe mogelijk dat, bij slecht beveiligde computers
en/of een slecht beveiligd netwerk, hackers zich ongeoorloofd toegang verschaffen tot testscores van
onderzochte personen.
- Ouderen zijn niet opgegroeid met de technologie van nu. Ze kunnen zich niet prettig voelen tijdens een
testafname, lezen niet goed/ te snel waardoor de kans groot is dat ze antwoorden geven die ze op papier
anders zouden geven.
Hoofdstuk 10.3
De meeste klinisch-psychologische tests die men tegenwoordig per computer kan afnemen, waren van
1
