Week 1: Hoorcollege
Economie: keuzes zijn gebaseerd op schaarste: er zijn beperkte mogelijkheden.
Het uitgangspunt van de economische theorievorming is dat mensen streven naar een zo hoog
mogelijk niveau van welbevinden (nut), binnen de grenzen van het mogelijke.
De economie gaat uit van een mens:
- Met een zekere eigen wil
- Met allerlei interesses, van materiële en immateriële aard
- Die om zich kijkt, signalen krijgt, en soms gericht gaat op zoek naar informatie
- Die zich verkeert in een sociaal netwerk
Als zich een gelegenheid tot regelovertreding voordoet, dan weegt de potentiële dader de plussen
en minnen af.
G = persoonlijk gewin = opbrengsten van het delict minus de
kosten van het plegen
S = strafrisico
P = pakkans
F = strafmaat
S=pxf
Wanneer G > S, regelovertreding/delict loont
Naast S zijn normen en waarden ook een drempel voor crimineel gedrag:
- Intern: spijt/wroeging/schuldgevoel
- Extern: sociale controle/schaamte/reputatieverlies
Schaamte: reactie van anderen op jouw gedrag R
Spijt: intern gevoel B
Spijt kan een resultaat zijn van een socialisatieproces
De verklaring voor een normovertreding kan dus als formule gezien
worden als: G > S + B + R, ofwel G – S > B + R
Evenwichtssituatie is wanneer niemand zich hoeft aan te passen aan de
huidige situatie. Waar de G – S lijn het verticale deel van de B + R lijn
snijdt, is er sprake van een evenwichtssituatie.
Wanneer deze lijn stijgt, door bijvoorbeeld minder interventies van de
overheid, zal het aantal overtredingen stijgen. Dit heeft als gevolg dat
men hun zelfbeeld aan gaat passen. De spijt die zie hebben, denken zij weg, want de baten zijn hoger
dan de kosten. Hierdoor gaat de schaamte/reputatieverlies ook omlaag, want minder mensen
spreken je toe.
, Dit is een neerwaartse spiraal, want het geloof in de norm neemt af, de informele controle neemt af,
etc., totdat weer een stabiel evenwicht ontstaat (G – S lijn kruist met verticale deel van de B + R lijn):
Concluderend leidt minder formele controle tot minder
informele controle en normverval, en in combinatie tot
minder naleving. Zelfs wanneer de formele controle weer
stijgt, heeft dit geen gevolgen voor de naleving, want mensen
hebben hun zelfbeeld aangepast en het is nu moeilijk om dit
nog aan te passen, zie figuur hiernaast. Wat de overheid dan
moet doen, is de G – S lijn zodanig naar beneden halen, dat
het uit het verticale deel van de figuur komt. Referenties naar
wat andere mensen doen (…% van de mensen doet dit ook)
kunnen ook effectief zijn.
Samenvattend: de RKT verklaart/voorspelt veranderingen in gedrag op basis van veranderingen in
omstandigheden voor de groep burgers als geheel, door aan te nemen dat mensen handelen alsof ze
een kosten-batenafweging maken.
Week 2: Hoorcollege
Het is belangrijk om te onthouden dat correlatie niet hetzelfde is als causaliteit. Samenhang kan
namelijk ook beïnvloed worden door andere factoren, zoals gelegenheid, kosten en baten. Om te
kunnen concluderen of er sprake is van causaliteit, doen onderzoekers experimenten. Hierbij hangt
de soort data af van wat de onderzoeker onderzoekt.
Lineaire regressie
Stap 1: Formuleren van lineaire modelvergelijking: Yi = a + B1X1i + B2X2i + … + BkXki + ei
Y = afhankelijke variabele, X = onafhankelijke variabele, e = storingsterm
Stap 2: Schatten van parameters geeft een puntenwolk
Stap 3: Toetsen op significantie
Wanneer de storingstermen (ei) onafhankelijk en identiek normaal verdeeld zijn, is de schatting zuiver
en consistent.
Stap 4: Controle op veronderstellingen
Stap 5: Voorspellen
Door X1 t/m Xk in te vullen, kan Y worden voorspeld met terugwerkende kracht voor het verleden,
maar ook naar de toekomst toe.
Veelvoorkomende statistische problemen
Economie: keuzes zijn gebaseerd op schaarste: er zijn beperkte mogelijkheden.
Het uitgangspunt van de economische theorievorming is dat mensen streven naar een zo hoog
mogelijk niveau van welbevinden (nut), binnen de grenzen van het mogelijke.
De economie gaat uit van een mens:
- Met een zekere eigen wil
- Met allerlei interesses, van materiële en immateriële aard
- Die om zich kijkt, signalen krijgt, en soms gericht gaat op zoek naar informatie
- Die zich verkeert in een sociaal netwerk
Als zich een gelegenheid tot regelovertreding voordoet, dan weegt de potentiële dader de plussen
en minnen af.
G = persoonlijk gewin = opbrengsten van het delict minus de
kosten van het plegen
S = strafrisico
P = pakkans
F = strafmaat
S=pxf
Wanneer G > S, regelovertreding/delict loont
Naast S zijn normen en waarden ook een drempel voor crimineel gedrag:
- Intern: spijt/wroeging/schuldgevoel
- Extern: sociale controle/schaamte/reputatieverlies
Schaamte: reactie van anderen op jouw gedrag R
Spijt: intern gevoel B
Spijt kan een resultaat zijn van een socialisatieproces
De verklaring voor een normovertreding kan dus als formule gezien
worden als: G > S + B + R, ofwel G – S > B + R
Evenwichtssituatie is wanneer niemand zich hoeft aan te passen aan de
huidige situatie. Waar de G – S lijn het verticale deel van de B + R lijn
snijdt, is er sprake van een evenwichtssituatie.
Wanneer deze lijn stijgt, door bijvoorbeeld minder interventies van de
overheid, zal het aantal overtredingen stijgen. Dit heeft als gevolg dat
men hun zelfbeeld aan gaat passen. De spijt die zie hebben, denken zij weg, want de baten zijn hoger
dan de kosten. Hierdoor gaat de schaamte/reputatieverlies ook omlaag, want minder mensen
spreken je toe.
, Dit is een neerwaartse spiraal, want het geloof in de norm neemt af, de informele controle neemt af,
etc., totdat weer een stabiel evenwicht ontstaat (G – S lijn kruist met verticale deel van de B + R lijn):
Concluderend leidt minder formele controle tot minder
informele controle en normverval, en in combinatie tot
minder naleving. Zelfs wanneer de formele controle weer
stijgt, heeft dit geen gevolgen voor de naleving, want mensen
hebben hun zelfbeeld aangepast en het is nu moeilijk om dit
nog aan te passen, zie figuur hiernaast. Wat de overheid dan
moet doen, is de G – S lijn zodanig naar beneden halen, dat
het uit het verticale deel van de figuur komt. Referenties naar
wat andere mensen doen (…% van de mensen doet dit ook)
kunnen ook effectief zijn.
Samenvattend: de RKT verklaart/voorspelt veranderingen in gedrag op basis van veranderingen in
omstandigheden voor de groep burgers als geheel, door aan te nemen dat mensen handelen alsof ze
een kosten-batenafweging maken.
Week 2: Hoorcollege
Het is belangrijk om te onthouden dat correlatie niet hetzelfde is als causaliteit. Samenhang kan
namelijk ook beïnvloed worden door andere factoren, zoals gelegenheid, kosten en baten. Om te
kunnen concluderen of er sprake is van causaliteit, doen onderzoekers experimenten. Hierbij hangt
de soort data af van wat de onderzoeker onderzoekt.
Lineaire regressie
Stap 1: Formuleren van lineaire modelvergelijking: Yi = a + B1X1i + B2X2i + … + BkXki + ei
Y = afhankelijke variabele, X = onafhankelijke variabele, e = storingsterm
Stap 2: Schatten van parameters geeft een puntenwolk
Stap 3: Toetsen op significantie
Wanneer de storingstermen (ei) onafhankelijk en identiek normaal verdeeld zijn, is de schatting zuiver
en consistent.
Stap 4: Controle op veronderstellingen
Stap 5: Voorspellen
Door X1 t/m Xk in te vullen, kan Y worden voorspeld met terugwerkende kracht voor het verleden,
maar ook naar de toekomst toe.
Veelvoorkomende statistische problemen
