Naam: Kim Zuijderduijn
Studentennummer: 445087
1ste examinator:
2de examinator:
Werkbegeleider:
Opdrachtgever
Groep: D7D1
Module: 7
Osiriscode: HVMB20ONDM7
Werkplek Zorggroep Treant, Scheper ziekenhuis, Acute
Opname Afdeling (AOA)
Aantal woorden: 2398
Datum: 05-12-2023
"Stralende glimlach in kwetsbaarheid: een onderzoek
naar mondzorg van de kwetsbare- zorgafhankelijke
patiënt"
0
,Inhoud
Inleiding..................................................................................................................................................2
Doelstelling.........................................................................................................................................3
Onderzoeksvraag................................................................................................................................3
1. Onderzoeksmethode..........................................................................................................................4
1.1 Design...........................................................................................................................................4
1.2 Populatie en steekproef................................................................................................................4
1.3 Dataverzameling en meetinstrumenten.......................................................................................4
1.4 Operationalisatie..........................................................................................................................5
1.6 Betrouwbaarheid, validiteit en generaliseerbaarheid...................................................................5
1.7 Onderzoeksethiek en wet- en regelgeving....................................................................................6
1.8 Tijdpad en samenwerking............................................................................................................6
Bronvermelding......................................................................................................................................8
Bijlage 1 Operationalisatie....................................................................................................................10
Bijlage 2 Enquête..................................................................................................................................12
1
, Inleiding
Mondziekten behoren wereldwijd tot de meest voorkomende ziekten en brengen ernstige
gezondheidslasten met zich mee, waardoor de levenskwaliteit van de getroffenen sterk wordt
verminderd (Peres et al.,2019).
Huidige gegevens tonen aan dat de mondgezondheid bij veel ouderen niet goed is en er verder op
achteruitgaat zodra men kwetsbaar of zorgafhankelijk wordt (NTVT, 2019). Bij ouderen met een
slechte mondhygiëne, bijvoorbeeld in een kwetsbare periode van ziekte, kan een longontsteking
vanuit de ongezonde mond ontstaan. Veelal veroorzaakt door een beperkte slikfunctie in combinatie
met een droge mond. Dit kan leiden tot ernstige gezondheidsproblemen met risico op overlijden
(Seniorenwijzer, 2017).
De meeste ouderen zijn prima in staat om eigen regie te voeren over hun leven en daarmee die
zelfstandigheid te behouden. Een deel van de ouderen lukt dat niet. We spreken dan over kwetsbare
ouderen. Kwetsbare ouderen zijn te onderscheiden in vier ‘gebieden’ waarop ouderen kwetsbaar
kunnen zijn: fysieke, cognitieve, sociale en psychische kwetsbaarheid. De kwetsbaarheid van ouderen
neemt toe naarmate de leeftijd stijgt (RIVM, z.d.) Bij het ouder worden kunnen de gezondheid en het
welzijn van mensen afnemen en de kwetsbaarheid toenemen. Mogelijk gevolg hiervan is
verminderde redzaamheid en toenemende zorgafhankelijkheid (RIVM, z.d.). In Nederland zijn naar
schatting tussen de 600.000 en 700.000 kwetsbare ouderen (65-plus) (Verenso, z.d.). Begin 2016
waren er 749.000 mensen van 80 jaar en ouder, wat neerkomt op bijna 4,5% van de bevolking.
Vooral het aandeel 65- tot 79-jarigen zal sterk stijgen tot 2025, en vanaf 2025 neemt ook de groep
80-plussers sterk toe (de dubbele vergrijzing). In 2040, het hoogtepunt van het aantal 65-plussers, is
naar schatting 26% van de bevolking 65-plusser, van wie een derde ouder dan 80 jaar. Ter
vergelijking: in 2012 is het percentage 65-plussers nog 16%, van wie 25% 80-plus is (NHG-Richtlijnen,
2017).
In 2017 is onderzoek gedaan naar mondhygiëne en mondverzorging bij ouderen in een acuut
ziekenhuis. Een acuut ziekenhuis wordt gedefinieerd als een kortdurend ziekenhuisopname dat een
breed scala aan acute aandoeningen behandeld. Dit is volgens deze onderzoek vergelijk baar met een
Acute Opname Afdeling (AOA). Uit dit onderzoek is gekomen dat de mondgezondheid en de
mondzorg traditioneel wordt verwaarloosd in de gezondheidszorg. Er zijn wel richtlijnen, maar ook
barrières die in de weg staan. De barrières die worden benoemd zijn: er is geen toegang tot een
tandenborstel of tandpasta, mondzorg vaak spontaan en variabel was en niet was ingebed in
zorgroutines of de mondzorg had een lage prioriteit. De houding, het gedrag en de angsten van het
personeel op het gebied van mondverzorging zijn van invloed. Personeel kan mondverzorging
onprettig vinden of relevante kennis en ervaring missen, waardoor ze onjuist advies kunnen geven
(Staal, 2017).
Uit onderzoek in 2018 is gebleken dat de kennis over de mondgezondheid van ouderen overdragen
aan degenen die de dagelijkse zorg verlenen aan hulpbehoevende ouderen een uitdaging blijkt te
zijn. Alle professionals die betrokken zijn bij de zorg voor ouderen moeten basiskennis hebben van
mondgezondheid en hoe een slechte mondgezondheid de algemene gezondheidstoestand van het
individu ernstig kan beïnvloeden. Toekomstig onderzoek moet bij voorkeur worden uitgevoerd in
samenwerking tussen verschillende professionals en disciplines in de geneeskunde en
zorgwetenschappen. Andere uitdagingen zijn het toenemende aantal ouderen met cognitieve
2
Studentennummer: 445087
1ste examinator:
2de examinator:
Werkbegeleider:
Opdrachtgever
Groep: D7D1
Module: 7
Osiriscode: HVMB20ONDM7
Werkplek Zorggroep Treant, Scheper ziekenhuis, Acute
Opname Afdeling (AOA)
Aantal woorden: 2398
Datum: 05-12-2023
"Stralende glimlach in kwetsbaarheid: een onderzoek
naar mondzorg van de kwetsbare- zorgafhankelijke
patiënt"
0
,Inhoud
Inleiding..................................................................................................................................................2
Doelstelling.........................................................................................................................................3
Onderzoeksvraag................................................................................................................................3
1. Onderzoeksmethode..........................................................................................................................4
1.1 Design...........................................................................................................................................4
1.2 Populatie en steekproef................................................................................................................4
1.3 Dataverzameling en meetinstrumenten.......................................................................................4
1.4 Operationalisatie..........................................................................................................................5
1.6 Betrouwbaarheid, validiteit en generaliseerbaarheid...................................................................5
1.7 Onderzoeksethiek en wet- en regelgeving....................................................................................6
1.8 Tijdpad en samenwerking............................................................................................................6
Bronvermelding......................................................................................................................................8
Bijlage 1 Operationalisatie....................................................................................................................10
Bijlage 2 Enquête..................................................................................................................................12
1
, Inleiding
Mondziekten behoren wereldwijd tot de meest voorkomende ziekten en brengen ernstige
gezondheidslasten met zich mee, waardoor de levenskwaliteit van de getroffenen sterk wordt
verminderd (Peres et al.,2019).
Huidige gegevens tonen aan dat de mondgezondheid bij veel ouderen niet goed is en er verder op
achteruitgaat zodra men kwetsbaar of zorgafhankelijk wordt (NTVT, 2019). Bij ouderen met een
slechte mondhygiëne, bijvoorbeeld in een kwetsbare periode van ziekte, kan een longontsteking
vanuit de ongezonde mond ontstaan. Veelal veroorzaakt door een beperkte slikfunctie in combinatie
met een droge mond. Dit kan leiden tot ernstige gezondheidsproblemen met risico op overlijden
(Seniorenwijzer, 2017).
De meeste ouderen zijn prima in staat om eigen regie te voeren over hun leven en daarmee die
zelfstandigheid te behouden. Een deel van de ouderen lukt dat niet. We spreken dan over kwetsbare
ouderen. Kwetsbare ouderen zijn te onderscheiden in vier ‘gebieden’ waarop ouderen kwetsbaar
kunnen zijn: fysieke, cognitieve, sociale en psychische kwetsbaarheid. De kwetsbaarheid van ouderen
neemt toe naarmate de leeftijd stijgt (RIVM, z.d.) Bij het ouder worden kunnen de gezondheid en het
welzijn van mensen afnemen en de kwetsbaarheid toenemen. Mogelijk gevolg hiervan is
verminderde redzaamheid en toenemende zorgafhankelijkheid (RIVM, z.d.). In Nederland zijn naar
schatting tussen de 600.000 en 700.000 kwetsbare ouderen (65-plus) (Verenso, z.d.). Begin 2016
waren er 749.000 mensen van 80 jaar en ouder, wat neerkomt op bijna 4,5% van de bevolking.
Vooral het aandeel 65- tot 79-jarigen zal sterk stijgen tot 2025, en vanaf 2025 neemt ook de groep
80-plussers sterk toe (de dubbele vergrijzing). In 2040, het hoogtepunt van het aantal 65-plussers, is
naar schatting 26% van de bevolking 65-plusser, van wie een derde ouder dan 80 jaar. Ter
vergelijking: in 2012 is het percentage 65-plussers nog 16%, van wie 25% 80-plus is (NHG-Richtlijnen,
2017).
In 2017 is onderzoek gedaan naar mondhygiëne en mondverzorging bij ouderen in een acuut
ziekenhuis. Een acuut ziekenhuis wordt gedefinieerd als een kortdurend ziekenhuisopname dat een
breed scala aan acute aandoeningen behandeld. Dit is volgens deze onderzoek vergelijk baar met een
Acute Opname Afdeling (AOA). Uit dit onderzoek is gekomen dat de mondgezondheid en de
mondzorg traditioneel wordt verwaarloosd in de gezondheidszorg. Er zijn wel richtlijnen, maar ook
barrières die in de weg staan. De barrières die worden benoemd zijn: er is geen toegang tot een
tandenborstel of tandpasta, mondzorg vaak spontaan en variabel was en niet was ingebed in
zorgroutines of de mondzorg had een lage prioriteit. De houding, het gedrag en de angsten van het
personeel op het gebied van mondverzorging zijn van invloed. Personeel kan mondverzorging
onprettig vinden of relevante kennis en ervaring missen, waardoor ze onjuist advies kunnen geven
(Staal, 2017).
Uit onderzoek in 2018 is gebleken dat de kennis over de mondgezondheid van ouderen overdragen
aan degenen die de dagelijkse zorg verlenen aan hulpbehoevende ouderen een uitdaging blijkt te
zijn. Alle professionals die betrokken zijn bij de zorg voor ouderen moeten basiskennis hebben van
mondgezondheid en hoe een slechte mondgezondheid de algemene gezondheidstoestand van het
individu ernstig kan beïnvloeden. Toekomstig onderzoek moet bij voorkeur worden uitgevoerd in
samenwerking tussen verschillende professionals en disciplines in de geneeskunde en
zorgwetenschappen. Andere uitdagingen zijn het toenemende aantal ouderen met cognitieve
2
