Samenvatting Gedragsbiologie deeltentamen 2

Tentamen 2 gedragsbiologie

Hc 9 Cognitie

Een beschrijving geven van de verschillende cognitieve vaardigheden van dieren zoals
ruimtelijke representaties, representaties van aantallen, inzicht, gereedschapsgebruik, sociale
representaties waaronder theory of mind

Cognitie 4 definities

1. Het vermogen van een dier om zich los te maken van het moment waarin het leeft en
om het verleden te overdenken het verleden, de toekomst te voorspellen en
dienovereenkomstig te handelen.
2. De wetenschappelijke studie van het mentale leven van dieren en omvat dus leren,
geheugen, en denken
3. Verwijst naar de mechanismen waarmee dieren verwerven, verwerken, opslaan en
handelen op basis van informatie uit de omgeving. Deze omvatten perceptie, leren,
geheugen en besluitvorming.
4. Voor de cognitieve psycholoog bestaat leren uit de vorming van een nieuwe mentale
structuur die zich slechts indirect manifesteert in gedrag

Het meten van cognitie
- Hersenen
- fMRI
- Andere technieken
- Gedrag
- Anekdotes
- Waarnemingen
- Gedragsexperimenten

Problemen bij de studie van cognitie
 Antropomorfisme: dieren als mensen zien
 Antropocentrisme: het observeren van dieren vanuit een menselijk perspectief
 Anekdotes: gebruik van losse waarnemingen als bewijsmateriaal
 Opzet en interpretatie van experimenten overweging van alternatieve hypothesen 13

Hoe weten dieren waar ze zijn?
 Ruimtelijke voorstelling in de buitenwereld
 Geuren kunnen al veel bepalen


 Interne ruimtelijke representatie ruimtelijk leren
 Vormen dieren interne representaties?
 Wat leren dieren?
 Specifieke reacties vs. plaatsen of cognitieve kaarten (b.v. "ga linksaf" vs. "ga naar
deze plaats, 60°N van x")

,Dodepeiling / padintegratie
 Intern gevoel voor richting en afstand tot bekend doel (b.v. nest) vanaf huidige
positie
 Bijhouden van de eigen locatie in relatie tot het bekende doel, zonder verwijzing naar
oriëntatiepunten
 Egocentrische lokalisatie

Geocentrische lokalisatie - gebruik extern referentiekader
b.v. Landmark leren
Graafwespen gebruiken herkenningspunten en geven de voorkeur aan grote, 3D objecten in de
buurt van het nest

Hoe worden herkenningspunten gebruikt?
 Opslaan van voedsel en ruimtelijk geheugen
 Clark's notenkrakers slaan tot 33000 zaden op in 6000 verschillende plaatsen en
moeten er minstens 2500 terughalen
 Dit gebeurt gedeeltelijk met een langdurig nauwkeurig ruimtelijk geheugen
 Meerdere kompasrichtingen of geometrische relaties herkenningspunten? 
onduidelijk

Voedselopslag en ruimtelijk geheugen
 Verschillende soorten herinneren zich leeggehaalde plaatsen
 Experimenten met bederfelijk voedsel tonen aan dat bosbessen zich herinneren wat,
waar en wanneer voedsel opgeslagen: geheugen voor gebeurtenissen (episodisch
geheugen)

Welke aspecten van het getal begrijpen dieren?
 Relatieve getalnotatie: meer of minder
 Absolute getalwaardering: een concept van een getal
 (onafhankelijk van de getrainde stimuli - bijv. 3)
 Ordinale getal beoordeling: gebruikt voor het aangeven van positie in een volgorde,
bv. 1e, 2e, 3e ...
 Ratten leerden met succes de derde deur te kiezen van waar ze werden losgelaten
(ordinaliteit)

Sociaal leren
Individueel en sociaal leren: een formele definitie
- Leren dat niet sociaal gemedieerd is, wordt
"individueel" of "asociaal" leren genoemd
- Sociaal leren: leren dat beïnvloed wordt door observatie van, of interactie met, een ander
dier of zijn producten

,Sociaal leren: waarom zou je het doen?
 Een dier dat informatie van anderen leert, vergeleken met een dier dat deze
informatie voor zichzelf leert zelf, wordt verondersteld tijd te besparen, energie te
besparen en om de risico's van exploratie te minimaliseren
 Snelle en veilige manier om complexe vaardigheden te leren
 Vermijding van individueel leren met vallen en opstaan
 Maar sociaal leren kan ook kosten met zich meebrengen, zoals het verwerven van
verouderde of irrelevante informatie

Categorisering van sociale leerprocessen
- Giraldeau (1997) maakt 3 categorieën:
1. Gebied kopiëren: gebruik maken van informatie over plaatsen
2. Object kopiëren: gebruik maken van informatie over objecten
3. Kopiëren van gedrag: gebruik maken van informatie over gedrag

Sociale leerprocessen
 Gebiedskopiëren: een individu richt zijn gedrag op de plaats waar anderen op dat
moment actief zijn
 Galef's (1988) "lokale verrijking
 Opmerking: dit is een proces waarbij sociaal leren plaatsvindt
 Objectkopie: een individu richt zijn gedrag naar een object dat overeenkomt het
type waar anderen naar kijken
 Galef's (1988) "stimulusversterking

 Kopiëren van gedrag: het verwerven van een topografisch nieuw gedrag door het
zien ander individu het ziet gebruiken
 Galef's (1988) 'imitatie
 Imitatie: gedrag kopiëren
 Emulatie: resultaat bereiken

Sociaal leren: Imitatie/emulatie
 De verwerving van een (topografisch) nieuw gedrag door een ander individu dit te
zien doen en exacte handelingen kopieert om hetzelfde doel te bereiken

Theorie van de geest
Het vermogen om mentale toestanden toe te schrijven aan individuen
(kennis over kennis of overtuigingen)

Wat heb je aan een theorie van geest?
 Begrijpen wat anderen zien, weten, willen en geloven maakt het mogelijk:
 Voorspellen van andermans gedrag.
 Manipulatie van wat anderen zien, weten en geloven, in het voordeel van de agent.




Intentionaliteit (Dennett 1983)

, - Nul-orde intentionaliteit
- Interne en externe stimuli bepalen gedrag
- Eerste orde intentionaliteit
- Acteur weet effect gedrag op ander
- Tweede orde intentionaliteit
- Actor weet dat ander kennis heeft
- = Theorie van geest

Theory of mind: experimenten
1. Visueel perspectief nemen
2. Kennis attributie
3. Projectie van ervaring

Tactisch bedrog
 Gedragingen die dienen om anderen te misleiden, in het voordeel van de
initiatiefnemer.
 In hoeverre is dergelijk gedrag "opzettelijk"?

Episodisch geheugen
 Het vermogen om zich een gebeurtenis te herinneren met behulp van mentale
tijdreizen' (Tulving 1983; 2002)
 Weten dat een vlam heet is (semantisch geheugen)
 Herinneren dat je je vinger hebt verbrand (Episodisch geheugen)
 wat waar wanneer

Episodisch geheugen: de toekomst
 Het vermogen om zich een gebeurtenis te herinneren met behulp van mentale
tijdreizen' (Tulving 1983; 2002)
 Gevolg: planning/ 'toekomstig tijdreizen'
 Zelfbeheersing/ remming
 Anticiperen op toekomstig voordeel

Wat is redeneren?
 Logisch denken
 Je verstand gebruiken om iets zorgvuldig te overwegen
 Redeneren van algemeen naar bijzonder
 Redeneren van oorzaak naar gevolg
 Een nieuwe conclusie trekken op basis van eerder bewijs
 Naast het lokaliseren van voorwerpen, of het beoordelen van hun hoeveelheid:
 "Waar kunnen ze voor gebruikt worden?




Hoe wordt redeneren uitgedrukt (i)?
Inzicht wordt een nieuw probleem onmiddellijk opgelost, zonder trial-and-error.
Hoorcollege 10 Natuurlijke selectie, evolutie van gedrag