Thema onderzoek
Passend onderwijs OK
Marijke Groeneveld
616358
2018-2019
,Inhoudsopgave
1. Oriëntatiefase
1.1 Inleiding …………………………………………………………………….…………… 3
1.2 Aanleiding ………………………………………………………………….…………… 4
1.3 Probleemstelling ………………………………………………………….……………. 5
1.4 Hoofdvragen en deelvragen …………………………………………….……………. 6
1.5 Onderzoeksplan ……………………………………………………….…………….… 7
2. (Voor)onderzoek
2.1 Theoretische deelvragen …………………………………………………………..… 9
2.2 Praktijkgerichte deelvragen ………………………………………………………… 13
3. Ontwerp
3.1 Het ontwerp …………………………………………………………………………… 18
4. Evalueren en conclusies
4.1 Tussentijdse evaluatieverslag …………………………………………………….… 21
4.2 Eind evaluatie en conclusie ……………………………………………………….… 23
4.3 Discussie ………………………………………………………….………...………… 24
4.4 Reflectie ……………………………………………………….……………….……… 25
5. Bijlagen ………………………………………………………………………………… 27
6. Literatuurlijst ……………………………………………………………………..…… 41
2
,1. Oriëntatiefase
1.1 Inleiding
Vanaf 2014 is passend onderwijs een nieuwe manier van werken binnen het basisonderwijs. De
wettelijke plaatsing plicht is omgezet naar zorgplicht (Meersbergen & Vries, Handelingsgericht werken
in passend onderwijs, 2017). Het is een plicht om alle kinderen passend onderwijs te kunnen bieden.
De leerkracht krijgt meer te maken met kinderen met een gedrags -en leerproblematiek. Passend
onderwijs gaat over de ondersteuning van de kinderen bij hun sociaal-pedagogische behoeften. Er is
vaak een relatie tussen gedragsproblemen en leerproblemen (Bastiaansen-Lazeroms & Mathijsen).
Het eist grote pedagogische competenties van de leerkracht.
Bij passend onderwijs speelt handelingsgericht werken (HGW) een belangrijke rol. Het werken is een
planmatige en cyclische werkwijze voor de leerkracht om specifieke onderwijsbehoeften van de
leerlingen in kaart te brengen en hierin te kunnen ondersteunen. Vanuit het maken van een
groepsoverzicht wordt de bruikbare informatie en onderwijsbehoeften van de leerlingen doelen
vastgesteld in een groepsplan. Het biedt structuur bij het omgaan met individuele verschillen in
behoeften tussen leerlingen in de klas (nji,2013).
In dit onderzoeksverslag staat het Passend onderwijs centraal. Het onderzoeksverslag heeft het
uiteindelijke doel; het ontwerpen van een groepsplan gedrag voor groep 7. Waarbij handelingsgericht
werken toegepast wordt binnen het passend onderwijs. Tijdens het onderzoek wordt er een weg
afgelegd met een open -en onderzoekende houding voor diversiteit. De opgedane kennis en
vaardigheden helpen mij verschillen tussen leerlingen te signaleren, begrijpen, plannen en doelen te
realiseren. Zodat ik als toekomstige leerkracht maatwerk kan leveren (SLO, 2013, p.5). Het
onderzoekverslag zal plaatsvinden tijdens semester 1 en halverwege semester 2 van schooljaar 2018-
2019 vanuit de Pabo Dordrecht InHolland.
3
, 1.2 Aanleiding
Het signaleren van een probleemstelling binnen het sociaal klimaat van mijn praktijkklas, is het begin
van de oplossing. Vanuit hier worden er een onderzoekvraag en deelvragen opgesteld. De zes
vraagwoorden (6W formule) van Kallenberg (2012), wil ik de probleemstelling binnen het passend
onderwijs bekijken vanuit de visie en werkwijze van OBS Het landje. Er is gebruikt gemaakt van het
ondersteuningsplan 2016-2020 en de schoolgids 2018, OBS Het Landje.
De school staat voor, dat alle kinderen een passende plek verdienen binnen het onderwijs. Zij hebben
recht op onderwijs dat hen uitdaagt en rekening houdt met een beperking. Het doel is het
onderwijsaanbod te kunnen afstemmen en aansluiting vinden bij de grondbeginselen van passend
onderwijs. De vraag: “wat heeft deze leerling nodig?”, is hierin meer bepalend dan de vraag: “wat is er
met deze leerling aan de hand?” (schoolgids 2018). Door middel van adaptief onderwijs, waarin
cultuureducatie verstrengeld is, worden er kansen gecreëerd tot maximale zelfontplooiing, zowel
cognitief als sociaal emotioneel (Ondersteuningsplan, 2016-2020).
Cognitieve ontwikkeling
De school volgt alle leerlingen door alle methodetoetsen en niet-methodegeboden (Cito) toetsen in
te voeren in Parnassys. In groep 7 maken zij gebruik van de Cito Entreetoets: in groep 8 de Cito
Eindtoets. In de onderbouw wordt er gewerkt met het observatiesysteem BOSOS en de Cito-
toetsen. Op grond van die gegevens worden de groepsplannen gemaakt en wordt de aanpak
beschreven. Wanneer de leerling uitvalt op een methode gebonden toets, biedt de leerkracht een
interventie aan vanuit de methode. Het methodeaanbod staat beschreven in twee groepsplannen per
jaar. Hierin is opgenomen wat de aanpak is en welke doelen de leerlingen moeten behalen. Om die
doelen te kunnen halen, worden de leerlingen op basis van eerdere toets gegevens in drie
instructieniveaus gedeeld:
• Aanpak 1: Instructieafhankelijke leerlingen (intensief arrangement)
• Aanpak 2: Instructiegevoelige leerlingen (basis arrangement)
• Aanpak 3: Instructieonafhankelijke leerlingen (verrijkt arrangement)
Er zijn ook leerlingen die specifieke onderwijsbehoefte hebben die niet volledig binnen het groepsplan
gerealiseerd kunnen worden, daarvoor wordt een individueel handelingsplan (IHP) opgesteld.
Wanneer er verwacht wordt dat voor een leerling de doelen niet haalbaar zijn, wordt er een
ondersteuningsprofiel (SOP) aangeboden. Deze hulp is voornamelijk in de klas aanwezig door middel
van de begeleiding en extra aandacht van de groepsleerkracht of met ondersteuning van experts.
Indien de school niet de hulp kan bieden die het kind nodig heeft, gaan zij (in goed overleg met ouders
en experts) op zoek naar passende hulp of een passende onderwijsplek voor het desbetreffende kind.
Verwijzing naar een speciale school voor basisonderwijs of speciaal onderwijs kan dan een oplossing
zijn.
Sociaal-emotioneel en werkhouding
Het signaleren van de leerlingen die extra ondersteuning nodig hebben wordt niet alleen gevolgd op
cognitief, maar ook sociaal-emotioneel gebied en werkhouding. De leerlingen worden gevolgd van
groep 1 t/m 8 met het screeningssysteem Op School. Vanaf groep 6 vullen de leerlingen zelf ook een
vragenlijst in over hun welbevindingen. Wanneer er een opvallend gedrag of werkhouding is, verwijst
het systeem naar een juiste aanpak en handelingsplannen.
De school heeft een gedragsprotocol, waar Sociaal emotioneel leren (SEL) onderdeel van is. Zij
hanteren het model van de “growt mindset” : kinderen daardoor bewust maken van het feit, dat het
juiste gedrag, inzet en oefening leidt tot verbetering van het resultaat en het sociaal klimaat. De
school hanteert de methodes voor SEL: Goed van Start en Kinderen en hun sociale talenten.
4
Passend onderwijs OK
Marijke Groeneveld
616358
2018-2019
,Inhoudsopgave
1. Oriëntatiefase
1.1 Inleiding …………………………………………………………………….…………… 3
1.2 Aanleiding ………………………………………………………………….…………… 4
1.3 Probleemstelling ………………………………………………………….……………. 5
1.4 Hoofdvragen en deelvragen …………………………………………….……………. 6
1.5 Onderzoeksplan ……………………………………………………….…………….… 7
2. (Voor)onderzoek
2.1 Theoretische deelvragen …………………………………………………………..… 9
2.2 Praktijkgerichte deelvragen ………………………………………………………… 13
3. Ontwerp
3.1 Het ontwerp …………………………………………………………………………… 18
4. Evalueren en conclusies
4.1 Tussentijdse evaluatieverslag …………………………………………………….… 21
4.2 Eind evaluatie en conclusie ……………………………………………………….… 23
4.3 Discussie ………………………………………………………….………...………… 24
4.4 Reflectie ……………………………………………………….……………….……… 25
5. Bijlagen ………………………………………………………………………………… 27
6. Literatuurlijst ……………………………………………………………………..…… 41
2
,1. Oriëntatiefase
1.1 Inleiding
Vanaf 2014 is passend onderwijs een nieuwe manier van werken binnen het basisonderwijs. De
wettelijke plaatsing plicht is omgezet naar zorgplicht (Meersbergen & Vries, Handelingsgericht werken
in passend onderwijs, 2017). Het is een plicht om alle kinderen passend onderwijs te kunnen bieden.
De leerkracht krijgt meer te maken met kinderen met een gedrags -en leerproblematiek. Passend
onderwijs gaat over de ondersteuning van de kinderen bij hun sociaal-pedagogische behoeften. Er is
vaak een relatie tussen gedragsproblemen en leerproblemen (Bastiaansen-Lazeroms & Mathijsen).
Het eist grote pedagogische competenties van de leerkracht.
Bij passend onderwijs speelt handelingsgericht werken (HGW) een belangrijke rol. Het werken is een
planmatige en cyclische werkwijze voor de leerkracht om specifieke onderwijsbehoeften van de
leerlingen in kaart te brengen en hierin te kunnen ondersteunen. Vanuit het maken van een
groepsoverzicht wordt de bruikbare informatie en onderwijsbehoeften van de leerlingen doelen
vastgesteld in een groepsplan. Het biedt structuur bij het omgaan met individuele verschillen in
behoeften tussen leerlingen in de klas (nji,2013).
In dit onderzoeksverslag staat het Passend onderwijs centraal. Het onderzoeksverslag heeft het
uiteindelijke doel; het ontwerpen van een groepsplan gedrag voor groep 7. Waarbij handelingsgericht
werken toegepast wordt binnen het passend onderwijs. Tijdens het onderzoek wordt er een weg
afgelegd met een open -en onderzoekende houding voor diversiteit. De opgedane kennis en
vaardigheden helpen mij verschillen tussen leerlingen te signaleren, begrijpen, plannen en doelen te
realiseren. Zodat ik als toekomstige leerkracht maatwerk kan leveren (SLO, 2013, p.5). Het
onderzoekverslag zal plaatsvinden tijdens semester 1 en halverwege semester 2 van schooljaar 2018-
2019 vanuit de Pabo Dordrecht InHolland.
3
, 1.2 Aanleiding
Het signaleren van een probleemstelling binnen het sociaal klimaat van mijn praktijkklas, is het begin
van de oplossing. Vanuit hier worden er een onderzoekvraag en deelvragen opgesteld. De zes
vraagwoorden (6W formule) van Kallenberg (2012), wil ik de probleemstelling binnen het passend
onderwijs bekijken vanuit de visie en werkwijze van OBS Het landje. Er is gebruikt gemaakt van het
ondersteuningsplan 2016-2020 en de schoolgids 2018, OBS Het Landje.
De school staat voor, dat alle kinderen een passende plek verdienen binnen het onderwijs. Zij hebben
recht op onderwijs dat hen uitdaagt en rekening houdt met een beperking. Het doel is het
onderwijsaanbod te kunnen afstemmen en aansluiting vinden bij de grondbeginselen van passend
onderwijs. De vraag: “wat heeft deze leerling nodig?”, is hierin meer bepalend dan de vraag: “wat is er
met deze leerling aan de hand?” (schoolgids 2018). Door middel van adaptief onderwijs, waarin
cultuureducatie verstrengeld is, worden er kansen gecreëerd tot maximale zelfontplooiing, zowel
cognitief als sociaal emotioneel (Ondersteuningsplan, 2016-2020).
Cognitieve ontwikkeling
De school volgt alle leerlingen door alle methodetoetsen en niet-methodegeboden (Cito) toetsen in
te voeren in Parnassys. In groep 7 maken zij gebruik van de Cito Entreetoets: in groep 8 de Cito
Eindtoets. In de onderbouw wordt er gewerkt met het observatiesysteem BOSOS en de Cito-
toetsen. Op grond van die gegevens worden de groepsplannen gemaakt en wordt de aanpak
beschreven. Wanneer de leerling uitvalt op een methode gebonden toets, biedt de leerkracht een
interventie aan vanuit de methode. Het methodeaanbod staat beschreven in twee groepsplannen per
jaar. Hierin is opgenomen wat de aanpak is en welke doelen de leerlingen moeten behalen. Om die
doelen te kunnen halen, worden de leerlingen op basis van eerdere toets gegevens in drie
instructieniveaus gedeeld:
• Aanpak 1: Instructieafhankelijke leerlingen (intensief arrangement)
• Aanpak 2: Instructiegevoelige leerlingen (basis arrangement)
• Aanpak 3: Instructieonafhankelijke leerlingen (verrijkt arrangement)
Er zijn ook leerlingen die specifieke onderwijsbehoefte hebben die niet volledig binnen het groepsplan
gerealiseerd kunnen worden, daarvoor wordt een individueel handelingsplan (IHP) opgesteld.
Wanneer er verwacht wordt dat voor een leerling de doelen niet haalbaar zijn, wordt er een
ondersteuningsprofiel (SOP) aangeboden. Deze hulp is voornamelijk in de klas aanwezig door middel
van de begeleiding en extra aandacht van de groepsleerkracht of met ondersteuning van experts.
Indien de school niet de hulp kan bieden die het kind nodig heeft, gaan zij (in goed overleg met ouders
en experts) op zoek naar passende hulp of een passende onderwijsplek voor het desbetreffende kind.
Verwijzing naar een speciale school voor basisonderwijs of speciaal onderwijs kan dan een oplossing
zijn.
Sociaal-emotioneel en werkhouding
Het signaleren van de leerlingen die extra ondersteuning nodig hebben wordt niet alleen gevolgd op
cognitief, maar ook sociaal-emotioneel gebied en werkhouding. De leerlingen worden gevolgd van
groep 1 t/m 8 met het screeningssysteem Op School. Vanaf groep 6 vullen de leerlingen zelf ook een
vragenlijst in over hun welbevindingen. Wanneer er een opvallend gedrag of werkhouding is, verwijst
het systeem naar een juiste aanpak en handelingsplannen.
De school heeft een gedragsprotocol, waar Sociaal emotioneel leren (SEL) onderdeel van is. Zij
hanteren het model van de “growt mindset” : kinderen daardoor bewust maken van het feit, dat het
juiste gedrag, inzet en oefening leidt tot verbetering van het resultaat en het sociaal klimaat. De
school hanteert de methodes voor SEL: Goed van Start en Kinderen en hun sociale talenten.
4
