Hoofdstuk 1
Paragraaf 1:
Middeleeuwse standenmaatschappij en feodaals stelsel:
- De middeleeuws samenleving is verdeelds in drie standen wat we ook wel de
standenmaatschappij noemen. De standen zijn:
o Stand 1: adel
o Stand 2: geestelijkheid
o Stand 3: het volk
- Het feodale stelsel zorgde voor structuur na val van het Romeinse Rijk. Bovenaan staat
de leenheer die het land verdeelt onder vazallen/leenmannen. En dat kun je nog
verder verdelen tot het volk dat werkt op het land van een leenman die in ruil daarvoor
bescherming krijgt.
Opkomst steden invloed op standenmaatschappij:
- Doordat geld steeds belangrijker wordt vanwege de dure levensstijl van de leenheren
hebben ze geld nodig van de rijke burgerij in de stad. En dat zorgt ervoor dat steden
belangrijker worden en dat de standenmaatschappij afbrokkelt.
- Ook komen de steden meer op de bevolkingsgroei door de efficiëntere landbouw.
- Steden zorgen ook voor meer veiligheid en (geld)handel.
Oudnederlands:
- In de Middeleeuwen bestaat er nog geen standaardtaal. De geestelijkheid gebruikt het
Latijn. Maar in de Lage Landen gebruikt men Oudnederlands voor hun dagelijkse
bezigheden.
- Het is weinig overgeleverd omdat de bevolking niet kon schrijven of lezen.
Diets:
- Wordt ook wel Middelnederlands genoemd.
- Het is een verzameling van verschillende dialecten in de Lage Landen.
- Het wordt steeds meer gebruikt door ambtenaren, geleerden en kerkelijke
functionarissen zodat er een volkstaal ontstaat.
- Alle dialecten groeien langzaam naar het Diets toe om later één taal te worden.
Levenshouding van middeleeuwer:
- Het christelijk geloof wordt steeds belangrijker voor de normen en waarden in de
Middeleeuwen. Zo leeft men met de Memento mori gedachte: gedenk te sterven. En
, dit past binnen de theocentrische levenshouding van de middeleeuwer: met God in
het middelpunt.
- Ook in de kunst laat men zien hoe men zich moet gedragen als een goed mens en is
men van God bewust.
Paragraaf 2:
Van orale cultuur naar literatuur op schrift:
- Een orale cultuur zijn teksten die mondeling overgeleverd worden op mensen. Het is
dus niet geschreven. Minstrelen zijn mensen die verhalen en liederen ten gehore
brengen en behoren dus tot de orale cultuur. Vaak is het onderwerp een held uit de
eigen geschiedenis.
- De zin hebban ollo vogala nestas hagunnan hinase hic anda thu is het begin van literatuur
op schrift in het Nederlands.
- Maar daarvoor is er nog een oud Germaans verhaal, Heliand dat ergens in de negede
eeuw geschreven is.
Literatuur voor verschillende standen:
- Geestelijke literatuur:
o Het schrijven van boeken is voorbehouden voor de geestelijken. In scriptoria
(ruimte in klooster voor het maken van boeken) schrijven de kopiisten de tekst
met hun hand. Daarom heet een middeleeuws boek een manuscript.
o In het begin alleen in het Latijn met af en toe Oudnederlandse ondertiteling
maar later (in de 14e eeuw) wordt er steeds meer in Diets geschreven.
o Een voorbeeld van geestelijke literatuur in NL zijn legenden zoals Sente Servas
en Beatrijs, verhalen over heiligen en hun wonderen.
o Maar het bekendste boek uit de Middeleeuwen is de Bijbel (1477 in NL),
klerken (iemand die kan schrijven voor anderen) schrijven deze veelvuldig
over.
- Adellijke literatuur:
o Ridderromans zijn erg populair. Komen op rond 1100
o Heinric van veldeke gebruikt hoofse helden, hoofs is een verhaal waarin de
vrouw op een voetstuk staat en alles doen in dienst aan een (onbereikbare)
liefde.
o Tegenover hoofs staat voorhoofs, verhaal waarin het gaat om daadkracht,
moed en trouw
- Volksliteratuur:
Paragraaf 1:
Middeleeuwse standenmaatschappij en feodaals stelsel:
- De middeleeuws samenleving is verdeelds in drie standen wat we ook wel de
standenmaatschappij noemen. De standen zijn:
o Stand 1: adel
o Stand 2: geestelijkheid
o Stand 3: het volk
- Het feodale stelsel zorgde voor structuur na val van het Romeinse Rijk. Bovenaan staat
de leenheer die het land verdeelt onder vazallen/leenmannen. En dat kun je nog
verder verdelen tot het volk dat werkt op het land van een leenman die in ruil daarvoor
bescherming krijgt.
Opkomst steden invloed op standenmaatschappij:
- Doordat geld steeds belangrijker wordt vanwege de dure levensstijl van de leenheren
hebben ze geld nodig van de rijke burgerij in de stad. En dat zorgt ervoor dat steden
belangrijker worden en dat de standenmaatschappij afbrokkelt.
- Ook komen de steden meer op de bevolkingsgroei door de efficiëntere landbouw.
- Steden zorgen ook voor meer veiligheid en (geld)handel.
Oudnederlands:
- In de Middeleeuwen bestaat er nog geen standaardtaal. De geestelijkheid gebruikt het
Latijn. Maar in de Lage Landen gebruikt men Oudnederlands voor hun dagelijkse
bezigheden.
- Het is weinig overgeleverd omdat de bevolking niet kon schrijven of lezen.
Diets:
- Wordt ook wel Middelnederlands genoemd.
- Het is een verzameling van verschillende dialecten in de Lage Landen.
- Het wordt steeds meer gebruikt door ambtenaren, geleerden en kerkelijke
functionarissen zodat er een volkstaal ontstaat.
- Alle dialecten groeien langzaam naar het Diets toe om later één taal te worden.
Levenshouding van middeleeuwer:
- Het christelijk geloof wordt steeds belangrijker voor de normen en waarden in de
Middeleeuwen. Zo leeft men met de Memento mori gedachte: gedenk te sterven. En
, dit past binnen de theocentrische levenshouding van de middeleeuwer: met God in
het middelpunt.
- Ook in de kunst laat men zien hoe men zich moet gedragen als een goed mens en is
men van God bewust.
Paragraaf 2:
Van orale cultuur naar literatuur op schrift:
- Een orale cultuur zijn teksten die mondeling overgeleverd worden op mensen. Het is
dus niet geschreven. Minstrelen zijn mensen die verhalen en liederen ten gehore
brengen en behoren dus tot de orale cultuur. Vaak is het onderwerp een held uit de
eigen geschiedenis.
- De zin hebban ollo vogala nestas hagunnan hinase hic anda thu is het begin van literatuur
op schrift in het Nederlands.
- Maar daarvoor is er nog een oud Germaans verhaal, Heliand dat ergens in de negede
eeuw geschreven is.
Literatuur voor verschillende standen:
- Geestelijke literatuur:
o Het schrijven van boeken is voorbehouden voor de geestelijken. In scriptoria
(ruimte in klooster voor het maken van boeken) schrijven de kopiisten de tekst
met hun hand. Daarom heet een middeleeuws boek een manuscript.
o In het begin alleen in het Latijn met af en toe Oudnederlandse ondertiteling
maar later (in de 14e eeuw) wordt er steeds meer in Diets geschreven.
o Een voorbeeld van geestelijke literatuur in NL zijn legenden zoals Sente Servas
en Beatrijs, verhalen over heiligen en hun wonderen.
o Maar het bekendste boek uit de Middeleeuwen is de Bijbel (1477 in NL),
klerken (iemand die kan schrijven voor anderen) schrijven deze veelvuldig
over.
- Adellijke literatuur:
o Ridderromans zijn erg populair. Komen op rond 1100
o Heinric van veldeke gebruikt hoofse helden, hoofs is een verhaal waarin de
vrouw op een voetstuk staat en alles doen in dienst aan een (onbereikbare)
liefde.
o Tegenover hoofs staat voorhoofs, verhaal waarin het gaat om daadkracht,
moed en trouw
- Volksliteratuur:
