Cyclus 3.2 – Farmacologie 3 + H23 Algemene ziekteleer voor tandartsen
• Top 10 van DALY’s
o Coronaire hartziekten
o DM
o COPD
o Longkanker
o Beroerte
o Dementie
o Prive-ongevallen
o Angststoornissen
o Stemmingsstoornissen
o Artrose
• Prescriptiecijfers
o Diclofenac: pijn en inflammatie
o Amoxicilline: bacteriele infectie
o Omeprazol: maagzuur aandoeningen
o Macrogol, constipatie
o Simvastatine: hoog cholesterol
o Colecalciferol: preventie osteoporose
o Salbutamol: respiratoire problemen
o Neutral dermatica: huid, eczeem
o Pantoprazol: maagzuur aandoeningen
• Antidepressiva gebruik
o TCA’s:
▪ Amitriptiline,
▪ Nortriptiline,
▪ Imipamine)
▪ → anticholinerge bijwerking → droge mond
o SSRI’s
▪ Fluvoxamine
▪ Fluoxetine
▪ Paroxetine
▪ Soms ook droge mond
▪ Bovendien: verhoogde bloedingsneiging (trombocytenaggregatieremming)
• Astma/ COPD
o Bronchusverwijding:
▪ Sympathicomimetica (Beta-2 agonisten
▪ Parasympathicolytica
• Droge mond als bijwerking
o Inhalatiecorticosteroiden (ICS): fluticason
▪ Bijwerkingen:
• Orale candidiasis (bij 5%)
o Lokaal wordt afweer namelijk onderdruk
o Te behandelen met miconazol (Daktarin) OF nystatine
• Beïnvloedt cyt-P, dus check wel even of pt orale anticoagulantia inneemt!
▪ Voorzetkamer (bij dosisaerosol)
▪ Mondspoelen/uitspugen, evt voor maaltijd
▪ Instructie ivm inhalatietechniek
▪ Pt met astma: vaak allergie voor NSAID
• Voorschrijven van geneesmiddelen
o Voorbehouden handeling (UR-geneesmiddelen)
▪ Betekent: door mensen die BIG-geregistreerd zijn
o Vereist: volledig medicatieoverzicht van pt bekend
o Voorschrijven van medicatie aan pt alleen binnen eigen deskundigheid
o Vermelding indicatie bij sommige geneesmiddelen verplicht
▪ Want soms verschillende doseringsadviezen bij verschillende diagnosen
▪ Vereist voor:
• Carbamazepine: oa bij Trigeminus neuralgie
o Stimuleert omzetting cyt. P → orale anticoagulantia dosis moet worden verhoogt
• Fluconazol: schimmelinfectie
• Ketocanazol: schimmelinfectie
o → deze twee voor schimmel: verlagen omzetting cyt. P juist!
• Metronidazol: parodontitis
o Effect op cyt.P en bloedstolling onbekend
o Elektronisch voorschijfsysteem (EVS)
o Artikel: ‘Veilig voorschrijven moet beter’ – een gezamenlijke zorgbrede verantwoordelijkheid (VWS)
▪ Gaat over het doorgeven van wijzigingen in huidige medicatielijst van een pt aan verschillende behandelaren van
deze pt.
, o Off-label voorschrijven
▪ Geneesmiddelen geregistreerd voor een of meer indicaties
▪ Off-label voorschrijven wil zeggen: voorschijven voor niet-geregistreerde indicatie
▪ Dient met pt te worden besproken, en in dossier te worden vermeld
▪ Bv. een SSRI heeft veel verschillende indicaties
• Deel is al wel in lijstje indicaties opgenomen, deel niet (nieuwe toepassingen) maar uit onderzoek blijkt
wel dat ze werken!
• Dus verschil is: indicatie wel of niet officieel geregistreerd
• AB
o Amoxicilline = meest voorgeschreven geneesmiddel door tandartsen (hierna o.a. ibuprofen, chloorhexidine, fluoride,
metronidazol etc).
o Beperkt aantal indicaties (kunst- of donorhartklep, doorgemaakte endocarditis)
▪ Lopen bepaald risico en hebben belang bij de profylaxe
o In sommige landen afgeschaft
o Richtlijn CTM/NHG 2017
▪ 30-60 minuten voor de ingreep: amoxicilline 2 gram
▪ Bij penicillineallergie OF indien behandeld met penicilline in voorafgaande 7 dagen:
• Clindamycine 600 mg
▪ Diarree tgv AB wijst als regel niet op allergie
o AB profylaxe bij pt met gewrichtsprothese
▪ Geen AB ter preventie van hematogene infectie van de gewrichtsprothese
▪ Ook niet in geval van verminderde immuniteit van pt!! (staat wel zo in boek, maar niet nodig dus!)
▪ Advies van belang hierbij aan deze pt:
• Goede mondgezondheid benadrukken en:
• Regelmatige tandheelkundige controles aanraden
o Kweek van parodontitis pt laten doen door lab → krijg je advies over welk AB je daarbij voor moet schrijven
o AB bij ernstige parodontitis (breng ze thuis in de groepen): (staan op volgorde hieronder)
▪ Amoxiciline (penicilline)
• Beta-lactamstructuur: 6 -ring
• Allergie
• Beta-lactamstructuur (voorschrijven + clavulaanzuur)
▪ Cefuroximaxetil (cefalosporine)
• Beta-lactamstructuur: 5 -ring
• (kruis)allergie kan optreden maar hoeft niet perse,
o bv. vraag: met welk middel komt kruisallergie?
• Bij allergie voor amoxicilline dus liever Ciprofloxaxin of een AB uit andere groep hieronder
▪ Ciprofloxacin (Chinolon)
• Niet beneden 16 jaar, ‘peesaandoeningen’
▪ Clindamycine (lincomycine-afgeleide)
• Allergie, pseudomembraneuze colitis
▪ Metronidazol (overige)
• Alcoholmisbruik, zwangerschap, metaalsmaak
o Belangrijk om te weten wat contra-indicaties en bijwerkingen zijn om te weten welke AB je voor kunt schrijven bij
patiënten.
• Dosering
o Dosering kind 45 kg, endocarditisprofylaxe
o 30-60 minuten voor de ingreep amoxicilline 2 gram; kinderen 50 mg/kg lichaamsgewicht
o beschikbaar: suikervrij vloeibaar preparaat bevattend 250 mg/5ml (= 1 maatlepel)
o dosering van dit preparaat:
▪ 45 x 50 mg 2250 = 2,25 gram
▪ 2 gram (= 8 maatlepels)
• Protocol midazolam voor PSA
o = volledige verdoving voor kinderen met angst
o 5 mg/m in voorgevuld spuitje voor orale teodiening, beschikbare teodieningsvormen bevattten resp. 2,5-5-7,5-10 mg
o kind 3 jaar, 12 kg
o dosering bi kinderen vanaf 2 jaar: 0,5 mg/kg lichaamsgewicht, maximaal 7,5 mg
o Hoeveel nodig: 6 gram
• Uitgaven voor geneesmiddelen: 4,6 miljard
• Interacties
o Nsaids – lithium
• Top 10 van DALY’s
o Coronaire hartziekten
o DM
o COPD
o Longkanker
o Beroerte
o Dementie
o Prive-ongevallen
o Angststoornissen
o Stemmingsstoornissen
o Artrose
• Prescriptiecijfers
o Diclofenac: pijn en inflammatie
o Amoxicilline: bacteriele infectie
o Omeprazol: maagzuur aandoeningen
o Macrogol, constipatie
o Simvastatine: hoog cholesterol
o Colecalciferol: preventie osteoporose
o Salbutamol: respiratoire problemen
o Neutral dermatica: huid, eczeem
o Pantoprazol: maagzuur aandoeningen
• Antidepressiva gebruik
o TCA’s:
▪ Amitriptiline,
▪ Nortriptiline,
▪ Imipamine)
▪ → anticholinerge bijwerking → droge mond
o SSRI’s
▪ Fluvoxamine
▪ Fluoxetine
▪ Paroxetine
▪ Soms ook droge mond
▪ Bovendien: verhoogde bloedingsneiging (trombocytenaggregatieremming)
• Astma/ COPD
o Bronchusverwijding:
▪ Sympathicomimetica (Beta-2 agonisten
▪ Parasympathicolytica
• Droge mond als bijwerking
o Inhalatiecorticosteroiden (ICS): fluticason
▪ Bijwerkingen:
• Orale candidiasis (bij 5%)
o Lokaal wordt afweer namelijk onderdruk
o Te behandelen met miconazol (Daktarin) OF nystatine
• Beïnvloedt cyt-P, dus check wel even of pt orale anticoagulantia inneemt!
▪ Voorzetkamer (bij dosisaerosol)
▪ Mondspoelen/uitspugen, evt voor maaltijd
▪ Instructie ivm inhalatietechniek
▪ Pt met astma: vaak allergie voor NSAID
• Voorschrijven van geneesmiddelen
o Voorbehouden handeling (UR-geneesmiddelen)
▪ Betekent: door mensen die BIG-geregistreerd zijn
o Vereist: volledig medicatieoverzicht van pt bekend
o Voorschrijven van medicatie aan pt alleen binnen eigen deskundigheid
o Vermelding indicatie bij sommige geneesmiddelen verplicht
▪ Want soms verschillende doseringsadviezen bij verschillende diagnosen
▪ Vereist voor:
• Carbamazepine: oa bij Trigeminus neuralgie
o Stimuleert omzetting cyt. P → orale anticoagulantia dosis moet worden verhoogt
• Fluconazol: schimmelinfectie
• Ketocanazol: schimmelinfectie
o → deze twee voor schimmel: verlagen omzetting cyt. P juist!
• Metronidazol: parodontitis
o Effect op cyt.P en bloedstolling onbekend
o Elektronisch voorschijfsysteem (EVS)
o Artikel: ‘Veilig voorschrijven moet beter’ – een gezamenlijke zorgbrede verantwoordelijkheid (VWS)
▪ Gaat over het doorgeven van wijzigingen in huidige medicatielijst van een pt aan verschillende behandelaren van
deze pt.
, o Off-label voorschrijven
▪ Geneesmiddelen geregistreerd voor een of meer indicaties
▪ Off-label voorschrijven wil zeggen: voorschijven voor niet-geregistreerde indicatie
▪ Dient met pt te worden besproken, en in dossier te worden vermeld
▪ Bv. een SSRI heeft veel verschillende indicaties
• Deel is al wel in lijstje indicaties opgenomen, deel niet (nieuwe toepassingen) maar uit onderzoek blijkt
wel dat ze werken!
• Dus verschil is: indicatie wel of niet officieel geregistreerd
• AB
o Amoxicilline = meest voorgeschreven geneesmiddel door tandartsen (hierna o.a. ibuprofen, chloorhexidine, fluoride,
metronidazol etc).
o Beperkt aantal indicaties (kunst- of donorhartklep, doorgemaakte endocarditis)
▪ Lopen bepaald risico en hebben belang bij de profylaxe
o In sommige landen afgeschaft
o Richtlijn CTM/NHG 2017
▪ 30-60 minuten voor de ingreep: amoxicilline 2 gram
▪ Bij penicillineallergie OF indien behandeld met penicilline in voorafgaande 7 dagen:
• Clindamycine 600 mg
▪ Diarree tgv AB wijst als regel niet op allergie
o AB profylaxe bij pt met gewrichtsprothese
▪ Geen AB ter preventie van hematogene infectie van de gewrichtsprothese
▪ Ook niet in geval van verminderde immuniteit van pt!! (staat wel zo in boek, maar niet nodig dus!)
▪ Advies van belang hierbij aan deze pt:
• Goede mondgezondheid benadrukken en:
• Regelmatige tandheelkundige controles aanraden
o Kweek van parodontitis pt laten doen door lab → krijg je advies over welk AB je daarbij voor moet schrijven
o AB bij ernstige parodontitis (breng ze thuis in de groepen): (staan op volgorde hieronder)
▪ Amoxiciline (penicilline)
• Beta-lactamstructuur: 6 -ring
• Allergie
• Beta-lactamstructuur (voorschrijven + clavulaanzuur)
▪ Cefuroximaxetil (cefalosporine)
• Beta-lactamstructuur: 5 -ring
• (kruis)allergie kan optreden maar hoeft niet perse,
o bv. vraag: met welk middel komt kruisallergie?
• Bij allergie voor amoxicilline dus liever Ciprofloxaxin of een AB uit andere groep hieronder
▪ Ciprofloxacin (Chinolon)
• Niet beneden 16 jaar, ‘peesaandoeningen’
▪ Clindamycine (lincomycine-afgeleide)
• Allergie, pseudomembraneuze colitis
▪ Metronidazol (overige)
• Alcoholmisbruik, zwangerschap, metaalsmaak
o Belangrijk om te weten wat contra-indicaties en bijwerkingen zijn om te weten welke AB je voor kunt schrijven bij
patiënten.
• Dosering
o Dosering kind 45 kg, endocarditisprofylaxe
o 30-60 minuten voor de ingreep amoxicilline 2 gram; kinderen 50 mg/kg lichaamsgewicht
o beschikbaar: suikervrij vloeibaar preparaat bevattend 250 mg/5ml (= 1 maatlepel)
o dosering van dit preparaat:
▪ 45 x 50 mg 2250 = 2,25 gram
▪ 2 gram (= 8 maatlepels)
• Protocol midazolam voor PSA
o = volledige verdoving voor kinderen met angst
o 5 mg/m in voorgevuld spuitje voor orale teodiening, beschikbare teodieningsvormen bevattten resp. 2,5-5-7,5-10 mg
o kind 3 jaar, 12 kg
o dosering bi kinderen vanaf 2 jaar: 0,5 mg/kg lichaamsgewicht, maximaal 7,5 mg
o Hoeveel nodig: 6 gram
• Uitgaven voor geneesmiddelen: 4,6 miljard
• Interacties
o Nsaids – lithium
