Samenvatting maatschappijkunde politiek essener mavo

1. De maatschappij en de politiek
Politiek: het maken van regels en het nemen van besluiten die te maken hebben met het
besturen op 3 niveaus:
 een land, nationaal bestuur
 provincie
 gemeente, lokaal bestuur

Politici/
bestuurders: Volksvertegenwoordigers , nemen de politieke besluiten, de manier waarop zij dit
doen heet: politieke besluitvorming. Zij worden geholpen door ambtenaren

Overheidsbeleid: Het geheel van regels en afspraken

Overheid: Politici en ambtenaren samen. Houden zich bezig met zaken van algemeen
belang.

Politieke
agenda : een onderwerp waarover politici voortdurend met elkaar praten

Verzorgingsstaat: Een land waar de overheid de burgers helpt wanneer nodig.

Maatschappelijk probleem:
 sociaal probleem, veel mensen hebben er last van
 verschillende meningen
 aandacht in de media
 de overheid bemoeit zich er mee

Hoe je maatschappelijke problemen oplost hangt af van je:
 Waarden, principes/uitgangspunten die men belangrijk vindt in het leven
 Normen, gedragsregels
 Belangen, het voor- of nadeel dat je ergens van hebt
(Belangenstegenstelling: het belang van de een botst met het belang v.e. ander)

Macht; de mogelijkheid om het gedrag van anderen te beïnvloeden, dit kan door:
Machtsmiddelen:
 Geld
 Functie / beroep
 Kennis/ vaardigheden
 Aanzien/ geld
 Charisma,(uitstraling), overtuigingskracht
 Macht van het getal (grootte van een groep)
 Contact met media, invloedrijke personen
 Deel uitmaken van een adviesorgaan

, 2. Rechtsstaat, democratie en dictatuur
Rechtsstaat, een land waar de rechten en plichten van alle burgers en van de overheid zijn
vastgelegd. Kenmerken zijn:
 Grondwet, belangrijkste rechten (wat mag) en plichten (wat moet) van burgers precies
omschreven
 Grondrechten, de belangrijkste rechten die in onze samenleving gelden
 Rechtsbescherming, burgers beschermen tegen te grote macht of willekeur van overheid
 Onafhankelijke rechterlijke macht
 Democratie, burgers hebben invloed op besluiten van politici

Parlementaire democratie, gekozen volksvertegenwoordigers, het parlement, neemt belangrijkste
beslissingen. Kenmerken zijn:
 Vrije verkiezingen, je mag zelf kiezen op wie je stemt
 Geheime verkiezingen, anoniem stemmen
 Algemeen kiesrecht,
 Parlement, de 1e en 2e kamer, heeft de politieke macht
 Besluiten op basis van meerderheid van stemmen
 Grondwet, daarin ook de macht en bevoegdheden van de overheid
 Trias politica, het scheiden van machten: wetgevend, uitvoerend en rechterlijk

Dictatuur, wanneer in een land de macht in handen is van 1 persoon, partij of kleine groep.
Kenmerken:
 1 persoon, de dictator, of 1 partij alle macht
 Geen democratie, geen rechtsstaat
 Geen grondrechten
 Geen persvrijheid
 Sterk leger

Verschillende vormen van dictatuur:
 Ontstaan na vrijheidsoorlogen, veel in Afrika
 Communistisch, communistische partij heeft de macht, Cuba, Noord-Korea
 Islamitisch, politieke en religieuze leiders volgens regels Islam, Iran.