Donderdag week 4/ dinsdag week 5/ donderdag week 5/ dinsdag week 6/ donderdag week 6
Experiment 1
Tijdens dit experiment kan je je groep het best verdelen over drie subgroepen.
Voorbereiding thuis
Sommige mensen hebben last van brandend maagzuur. Om dit te verhelpen kan men een
zogenaamd antacidum innemen. In Nederland is een aantal antacida zonder recept verkrijgbaar bij
de drogist, zoals Rennie en Gaviscon. In deze opdracht gaan we na waar de chemische werking van
deze middelen op berust.
Opmerking: voor een aantal berekeningen (zoals bruto-formule, molmassa, molair volume) heb je
aanvullende informatie nodig. Deze informatie moet je zelf achterhalen, bijvoorbeeld uit Binas of op
basis van internetbronnen.
Bekijk de filmpjes over het gebruik van de Finn-pipet:
https://www.youtube.com/watch?v=QGX490kuKjg (3:09 min)
https://www.youtube.com/watch?v=NGJ5spD8Evk (3:31 min)
Opdracht 1: maagsap
De [H+] in maagsap bedraagt 0,17 mol/L. Na een maaltijd wordt het zuur in de maag verdund door
het aanwezige voedsel. Daardoor neemt de pH toe tot een waarde tussen 1,2 en 2,0.
a. Bereken de pH van het maagsap vóór de maaltijd.
b. Bereken met welke factor het maagsap wordt verdund wanneer de pH toeneemt tot 1,60.
Beschouw in deze berekening maagsap als zoutzuur.
Opdracht 2: Rennie
Op de bijsluiter van Rennie staat de volgende informatie: ‘…bevat per kauwtablet 680 mg
calciumcarbonaat en 80 mg magnesiumcarbonaat…’. Verder is het volgende vermeld: ‘…1 tot 2
tabletten per keer kauwen of opzuigen…’, ‘…om een snelle verlichting te verkrijgen, de eerste tablet
fijnkauwen…’.
a. Verklaar waarom het fijnkauwen van de tablet een snelle verlichting geeft.
b. Bereken hoeveel mmol carbonaat-ionen aanwezig zijn in 1 tablet Rennie.
c. Schrijf de reactievergelijking op tussen een carbonaat-ion en een proton (H +).
d. Bereken hoeveel mmol zuur (H+) door twee Rennie tabletten geneutraliseerd kan worden.
In Rennie is zowel calciumcarbonaat als magnesiumcarbonaat aanwezig. De reden hiervan is niet in
de bijsluiter vermeld. Een mogelijke reden zou kunnen zijn dat één van de carbonaten een snellere
werking heeft dan de andere. Op die manier kan het sneller werkende carbonaat direct verlichting
geven, waarna het andere carbonaat ervoor zorgt dat de werking nog enige tijd voortduurt.
e. Hoe luidt de verklaring van dit fenomeen?
f. BONUS: bereken hoeveel liter CO2 ontstaat indien één tablet Rennie volledig met zuur reageert.
Opdracht 3: Gaviscon
Gaviscon is een tweede soort antacidum. Volgens de bijsluiter is naast calciumcarbonaat en
natriumwaterstofcarbonaat 250 mg ‘natrium-alginaat’ het actieve bestanddeel.
a. Zoek de structuurformule van natrium-alginaat op. Geef hierin aan welke groep(en) als base
fungeert/fungeren.
b. Wat weet je over de pKa van natrium-alginaat?
c. Vergelijk de werking van natrium-alginaat in een zuur milieu met de werking van azijnzuur en
natriumacetaat. Bij welke pH verwacht je dat natrium-alginaat het meest effectief is in het
neutraliseren van overtollig maagzuur.
Experiment 1
Tijdens dit experiment kan je je groep het best verdelen over drie subgroepen.
Voorbereiding thuis
Sommige mensen hebben last van brandend maagzuur. Om dit te verhelpen kan men een
zogenaamd antacidum innemen. In Nederland is een aantal antacida zonder recept verkrijgbaar bij
de drogist, zoals Rennie en Gaviscon. In deze opdracht gaan we na waar de chemische werking van
deze middelen op berust.
Opmerking: voor een aantal berekeningen (zoals bruto-formule, molmassa, molair volume) heb je
aanvullende informatie nodig. Deze informatie moet je zelf achterhalen, bijvoorbeeld uit Binas of op
basis van internetbronnen.
Bekijk de filmpjes over het gebruik van de Finn-pipet:
https://www.youtube.com/watch?v=QGX490kuKjg (3:09 min)
https://www.youtube.com/watch?v=NGJ5spD8Evk (3:31 min)
Opdracht 1: maagsap
De [H+] in maagsap bedraagt 0,17 mol/L. Na een maaltijd wordt het zuur in de maag verdund door
het aanwezige voedsel. Daardoor neemt de pH toe tot een waarde tussen 1,2 en 2,0.
a. Bereken de pH van het maagsap vóór de maaltijd.
b. Bereken met welke factor het maagsap wordt verdund wanneer de pH toeneemt tot 1,60.
Beschouw in deze berekening maagsap als zoutzuur.
Opdracht 2: Rennie
Op de bijsluiter van Rennie staat de volgende informatie: ‘…bevat per kauwtablet 680 mg
calciumcarbonaat en 80 mg magnesiumcarbonaat…’. Verder is het volgende vermeld: ‘…1 tot 2
tabletten per keer kauwen of opzuigen…’, ‘…om een snelle verlichting te verkrijgen, de eerste tablet
fijnkauwen…’.
a. Verklaar waarom het fijnkauwen van de tablet een snelle verlichting geeft.
b. Bereken hoeveel mmol carbonaat-ionen aanwezig zijn in 1 tablet Rennie.
c. Schrijf de reactievergelijking op tussen een carbonaat-ion en een proton (H +).
d. Bereken hoeveel mmol zuur (H+) door twee Rennie tabletten geneutraliseerd kan worden.
In Rennie is zowel calciumcarbonaat als magnesiumcarbonaat aanwezig. De reden hiervan is niet in
de bijsluiter vermeld. Een mogelijke reden zou kunnen zijn dat één van de carbonaten een snellere
werking heeft dan de andere. Op die manier kan het sneller werkende carbonaat direct verlichting
geven, waarna het andere carbonaat ervoor zorgt dat de werking nog enige tijd voortduurt.
e. Hoe luidt de verklaring van dit fenomeen?
f. BONUS: bereken hoeveel liter CO2 ontstaat indien één tablet Rennie volledig met zuur reageert.
Opdracht 3: Gaviscon
Gaviscon is een tweede soort antacidum. Volgens de bijsluiter is naast calciumcarbonaat en
natriumwaterstofcarbonaat 250 mg ‘natrium-alginaat’ het actieve bestanddeel.
a. Zoek de structuurformule van natrium-alginaat op. Geef hierin aan welke groep(en) als base
fungeert/fungeren.
b. Wat weet je over de pKa van natrium-alginaat?
c. Vergelijk de werking van natrium-alginaat in een zuur milieu met de werking van azijnzuur en
natriumacetaat. Bij welke pH verwacht je dat natrium-alginaat het meest effectief is in het
neutraliseren van overtollig maagzuur.
