Samenvatting Hoorcollege week 4 Financiering & Zekerheid

Hoorcollege 4 – Financiering & Zekerheid – Eigendomsvoorbehoud

Eigendomsvoorbehoud
1. Constructie van het eigendomsvoorbehoud
2. Is het eigendomsvoorbehoud eigenlijk wel een zekerheidsrecht?
3. Wat is er voorwaardelijk aan het eigendomsvoorbehoud?
4. Eenvoudig, verbreed en verlengd eigendomsvoorbehoud?
5. Voorwaardelijk eigendom?  Rabobank/Reuser arrest.

1. Constructie van het eigendomsvoorbehoud
Overdracht: 3:84
Koopovereenkomst/Overdracht
1. Geldige titel
2. Levering (3:90 BW) – bezitsverschaffing
3. Beschikkingsbevoegdheid

Art. 7:26 lid 2 BW: gelijk oversteken.

Betaling is niet van belang voor de overgang/overdracht van het eigendom.
De wet zegt wel dat je gelijk moet oversteken bij een koopovereenkomst, dus op het moment dat er
aflevering van het goed plaats vindt, moet er ook gelijk worden betaald, ex art. 7:26 lid 2 BW. Maar is
niet relevant voor de vraag of het eigendom overgaat.

1. Constructie van het eigendomsvoorbehoud
Eigendomsvoorbehoud
1. Geldige titel (+ opschortende voorwaarde)
2. Levering (3:91) – machtsverschaffing
3. Beschikkingsbevoegdheid

3 vereisten voor overdracht, wordt een soort van 4 e vereiste in het leven geroepen, het
eigendomsvoorbehoud. Eigendom gaat niet over, zolang de koopprijs niet is betaald (opschortende
voorwaarde).

- Beschikkingsbevoegdheid? (HR Love/Love)
- Derdenbescherming? (HR Hoogovens/Matex)

1. Constructie van het eigendomsvoorbehoud
Ratio 3:91 BW?
Verbod van geisoleerde bezits- of rechtsovergang.
- Men kan zich niet bewust ontdoen van eigendom en zich bezitter blijven beschouwen – bezit
is immers eigendomspretentie.

Bezitsverschaffing:
- Feitelijke machtsverschaffing
- Constitutum possessorium
- Brevi Manu
- Longa Manu

Maar in deze casu moet levering plaats vinden door middel van machtsverschaffing. En dat is iets
geks, want normaal heb je gewoon bezitsverschaffing en bij eigendomsvoorbehoud heb je ineens
machtsverschaffing. Zie voor uitleg Dia 5. Het komt doordat het bezit van de auto al wel bij de koper
is, maar het eigendom nog niet. Dus je kan geen bezitsverschaffing gebruiken, bij de totstandkoming
van het eigendomsvoorbehoud. Dus wetgever heeft bedacht dat er sprake moet zijn van een levering,
dus heeft hij voor machtsverschaffing gekozen. Je brengt de auto in de macht van de koper. Macht is
hetzelfde als bezit, zonder dat de koper zich kan beschouwen als degene met het hoogste recht. Bij

1

, machtsverschaffing, kan op dezelfde manier geleverd worden als bij bezitsverschaffing. Het heeft
alleen een andere benaming.

Kan je macht verschaffen bij een c.p. levering? Verkoper blijft bezitter, hij kan geen houder
tegelijkertijd zijn. Bij een eigendomsvoorbehoud kan je bij c.p. levering wel macht verschaffen, maar
er is discussie over. Art. 3:91 is letterlijk gekopieerd naar 3:91. Een en ander uit 3:90 kan je naar
analogie toepassen.

1. Constructie van het eigendomsvoorbehoud
Goederenrechtelijke werking van het eigendomsvoorbehoud
- Wat als een derde het koopt van de koper?
o Derde koopt het van een onbevoegde vervreemder. In de praktijk zijn verschillende
manieren om dat op te lossen, derdenbescherming. Soms zijn er afspraken gemaakt
met de verkoper dat de koper het mag doorverkopen.
- Wat als een derde het koopt van de verkoper?
o Lastige vraag: verkoper is eigenaar gebleven van het goed, hij heeft het
eigendomvoorbehouden, totdat de tegenprestatie (betaling) is geleverd. Je zou dan
denken dat hij alles met het goed zou kunnen doen, hij is nog steeds eigenaar. Maar
HR heeft onder andere bevestigd dat de verkoper beperkt is in zijn
beschikkingsbevoegdheid. Verkoper kan dus alleen maar het eigendomsvoorbehoud
overdragen aan een derde, de koper kan nog steeds eigenaar worden door de
koopprijs te betalen. Dit is dus de goederenrechtelijke werking van de opschortende
voorwaarde.
- Wat als de verkoper faillieert?
o Hetzelfde geldt in faillissement. Op het moment dat de verkoper faillieert kan de
koper nog steeds eigenaar worden. De overdracht is al tot stand gekomen, maar effect
van de overdracht is uitgesteld (eigendomsovergang). Dus of de verkoper nou failliet
is of niet, eigendom kan door betaling door koper nog steeds overgaan.
- Wat als de koper failleert?
o Niet heel interessant, valt in de boedel, curator kan bepalen of hij gaat betalen of niet.

2. Een zekerheidsrecht?
Is het eigendomsvoorbehoud een zekerheidsrecht?
JA! NEE!
Het heeft er veel weg van; Neutraliteit van eigendomsvoorbehoud;
Het geeft de facto voorrang; Geen over- of onderwaarde afdracht;
Functionele benadering. Goed behoort niet toe aan koper;
Er is geen sprake van ‘verhaal’;
Er is geen sprake van ‘voorrang’.

Het behoort eigenlijk meer thuis bij het contractenrecht. Maar toch wordt het in het algemeen
gerekend tot de categorie financiering & zekerheid. Verschillende argumenten voor en verschillende
argumenten tegen. Pandrecht en eigendomsvoorbehoud zijn twee aparte rechten, maar hebben wel het
een en ander van elkaar weg. Bij pandrecht moet je bijvoorbeeld wel je overwaarde afgeven, bij
eigendomsvoorbehoud niet.

3. Wat is er voorwaardelijk?




2