Hoorcollege 5 – Financiering & Zekerheid – Persoonlijke zekerheden
Voorkennis
• Bij (voor Privaatrechtelijke en Commerciële Rechtspraktijk verplicht) mastervak ‘Bijzondere
Overeenkomsten’ zijn persoonlijke zekerheden algemeen behandeld
• Nu: aspecten die specifiek relevant zijn voor de financiering van ondernemingen
Opzet college
1. Achtergrond: waarom wordt persoonlijke zekerheid gebruikt bij
ondernemingsfinanciering?
2. Bescherming particuliere borg en relevantie voor ondernemingsfinanciering
3. Regres en subrogatie bij concernfinanciering
4. Dubbele claims in insolventie
5. Overwaarde-arrangement (herhaling week 1)
Wat is ‘persoonlijke zekerheid’?
• Bij goederenrechtelijke zekerheden door schuldenaar zelf verstrekt, heeft schuldeiser voorrang
op (opbrengst) bepaald actief
• Bij persoonlijke zekerheden geen voorrang, maar zekerheid door verhaal op het vermogen van
een ander
Naast verhaal op de schuldenaar heb je dus ook de mogelijkheid van verhaal op een ander.
Persoonlijke zekerheid bij financiering
• Persoonlijke zekerheden zijn van groot belang voor de ondernemingsfinancieringspraktijk
• Twee typische gevallen
• Aandeelhouder (natuurlijk persoon) staat borg voor financiering verstrekt aan
vennootschap
• Meerdere of alle groepsvennootschappen staan hoofdelijk in voor het hele aan de
groep verstrekte krediet.
In veel gevallen zal de bank vragen om borgtocht of hoofdelijke aansprakelijkheid. In meer dan de
helft van die gevallen zal een aandeelhouder voor een deel van de financiering borgtocht verlenen.
Bij noodfinancieringen wordt er vaak voor het geheel meegetekend door een aandeelhouder.
Aandeelhouder (natuurlijk persoon) staat borg voor financiering verstrekt voor vennootschap
Alle groepsvennootschappen staan hoofdelijk in voor het hele aan de groep verstrekte krediet
1
, Paradox van persoonlijke zekerheid bij ondernemingsfinanciering
• Persoonlijke zekerheid wordt vaak gebruikt om aandeelhouder hoofdelijk aansprakelijk te
maken voor schulden van de vennootschap
• Dus: om uitzondering op beginsel beperkte aansprakelijkheid te maken
• De paradox: door incorporatie met beperkte aansprakelijkheid wordt afgescheiden
vermogen gecreëerd, door garantie wordt beperkte aansprakelijkheid weer deels
doorbroken
De paradox van persoonlijke zekerheid bij ondernemingsfinanciering
Waarom persoonlijke zekerheden bij MKB-financiering?
• Bij MKB-financiering standaard gedeeltelijke borgtocht van aandeelhouder
• Waarom?
• Geeft zekerheid aan schuldeiser maar dat is niet voldoende verklaring.
Aandeelhouder heeft er net zo goed nadeel van. Kan efficient zijn indien
aandeelhouder betere risicodrager is (zoals verzekeraar). Aandeelhouder is echter
typisch minder liquide en haar activa zijn
typisch minder gediversifieerd.
• Signaal van kredietwaardigheid?
• Tegengaan overinvestering?
• Meer inzet?
• Selectieve betaling?
Waarom persoonlijke zekerheden binnen groep van
vennootschappen?
• Hoofdelijke aansprakelijkheid van concernvennootschappen voor het hele concernkrediet is
heel gebruikelijk in Nederland
• Bank die geld uitleent aan groep van vennootschappen, baseert zich graag op
kredietwaardigheid van groep als geheel.
• Groep is vaak in economisch opzicht sterk verweven, brengt bijvoorbeeld 1 product
op de markt.
2
Voorkennis
• Bij (voor Privaatrechtelijke en Commerciële Rechtspraktijk verplicht) mastervak ‘Bijzondere
Overeenkomsten’ zijn persoonlijke zekerheden algemeen behandeld
• Nu: aspecten die specifiek relevant zijn voor de financiering van ondernemingen
Opzet college
1. Achtergrond: waarom wordt persoonlijke zekerheid gebruikt bij
ondernemingsfinanciering?
2. Bescherming particuliere borg en relevantie voor ondernemingsfinanciering
3. Regres en subrogatie bij concernfinanciering
4. Dubbele claims in insolventie
5. Overwaarde-arrangement (herhaling week 1)
Wat is ‘persoonlijke zekerheid’?
• Bij goederenrechtelijke zekerheden door schuldenaar zelf verstrekt, heeft schuldeiser voorrang
op (opbrengst) bepaald actief
• Bij persoonlijke zekerheden geen voorrang, maar zekerheid door verhaal op het vermogen van
een ander
Naast verhaal op de schuldenaar heb je dus ook de mogelijkheid van verhaal op een ander.
Persoonlijke zekerheid bij financiering
• Persoonlijke zekerheden zijn van groot belang voor de ondernemingsfinancieringspraktijk
• Twee typische gevallen
• Aandeelhouder (natuurlijk persoon) staat borg voor financiering verstrekt aan
vennootschap
• Meerdere of alle groepsvennootschappen staan hoofdelijk in voor het hele aan de
groep verstrekte krediet.
In veel gevallen zal de bank vragen om borgtocht of hoofdelijke aansprakelijkheid. In meer dan de
helft van die gevallen zal een aandeelhouder voor een deel van de financiering borgtocht verlenen.
Bij noodfinancieringen wordt er vaak voor het geheel meegetekend door een aandeelhouder.
Aandeelhouder (natuurlijk persoon) staat borg voor financiering verstrekt voor vennootschap
Alle groepsvennootschappen staan hoofdelijk in voor het hele aan de groep verstrekte krediet
1
, Paradox van persoonlijke zekerheid bij ondernemingsfinanciering
• Persoonlijke zekerheid wordt vaak gebruikt om aandeelhouder hoofdelijk aansprakelijk te
maken voor schulden van de vennootschap
• Dus: om uitzondering op beginsel beperkte aansprakelijkheid te maken
• De paradox: door incorporatie met beperkte aansprakelijkheid wordt afgescheiden
vermogen gecreëerd, door garantie wordt beperkte aansprakelijkheid weer deels
doorbroken
De paradox van persoonlijke zekerheid bij ondernemingsfinanciering
Waarom persoonlijke zekerheden bij MKB-financiering?
• Bij MKB-financiering standaard gedeeltelijke borgtocht van aandeelhouder
• Waarom?
• Geeft zekerheid aan schuldeiser maar dat is niet voldoende verklaring.
Aandeelhouder heeft er net zo goed nadeel van. Kan efficient zijn indien
aandeelhouder betere risicodrager is (zoals verzekeraar). Aandeelhouder is echter
typisch minder liquide en haar activa zijn
typisch minder gediversifieerd.
• Signaal van kredietwaardigheid?
• Tegengaan overinvestering?
• Meer inzet?
• Selectieve betaling?
Waarom persoonlijke zekerheden binnen groep van
vennootschappen?
• Hoofdelijke aansprakelijkheid van concernvennootschappen voor het hele concernkrediet is
heel gebruikelijk in Nederland
• Bank die geld uitleent aan groep van vennootschappen, baseert zich graag op
kredietwaardigheid van groep als geheel.
• Groep is vaak in economisch opzicht sterk verweven, brengt bijvoorbeeld 1 product
op de markt.
2
