Week 2: Vorming
Hoorcollege: Artikel Hendrix Harry Sociologie p. 21 – 31
Sociologie is een wetenschap die het samenleven van mensen bestudeert. Het begrijpen van hoe
externe factoren en met name de maatschappelijke context en andere (groepen) mensen ons
gedrag beïnvloeden.
Kinderen lijken zich volledig te vormen naar de verwachtingen van hun ouders. Ze zijn een
‘onbeschreven blad’, een tabula rasa. Hoe kinderen worden, zou dan helemaal afhangen van wat ze
van andere mensen leren. De laatste jaren wordt dit idee weinig meer aangehangen. Om het gedrag
van mensen te kunnen verklaren, wordt er gekeken naar wat ze aangeleerd wordt; tegelijkertijd
beseffen we dat er ook aangeboren gedrag is, ook wel nature-nurture-debat genoemd.
Als er om welke reden dan ook wordt afgeweken van wat ‘normaal’ is, zal een kind dat opmerken en
erop reageren. Als een gezin bijv. vaste plaatsen heeft aan de eettafel en er wisselt op een dag een
broer of zus van plaats, dan roept dat vragen op bij de peuter.
- Het proces waarbij mensen leren zich sociaal te gedragen in de voor hen relevante groepen wordt
socialisatie genoemd. De socialisators zijn aan het begin meestal de opvoeders, de ouder(s),
broertjes of zusjes en de kinderopvang. Naarmate we ouder worden, krijgen we met steeds meer
socialisators en socialiserende instanties te maken zoals het onderwijs of een sportvereniging.
- Aanvankelijk is het leren (socialiseren) iets vanzelfsprekends: als kind weten we niet beter. Maar
later leren we bewuster wat er van ons wordt verwacht.
Bij socialisatie leren we behalve feitelijke gegevens ook de opvattingen over hoe iets hoort. Welke
feiten ons wereldbeeld vormen, hangt af van waar we opgroeien. Bijv. een stadskind kan gruwelen
bij het idee dat lekker vlees ooit een koe was, terwijl een plattelandskind niet beter weet dan dat
koeien uiteindelijk ‘gewoon’ geslacht worden.
- Bij de opvattingen over hoe we ons dienen te gedragen is een onderscheid te maken tussen
waarden en normen. Bij Marokkanen en Turken in ons land is gastvrijheid een belangrijke waarde.
Ooit heerste er ook in NL meer een wij-cultuur; maar het is hier minder belangrijk geworden om bij
een groep te horen. We zijn individualistischer geworden. Er is minder sociale cohesie (sociale
samenhang). Waarden kunnen in de loop der tijd meer of minder belangrijk worden.
- Aan waarden zijn twee aspecten te onderscheiden:
hoe erover gepraat wordt (zeg-gedrag)
wat er gedaan wordt (doe-gedrag).
- Waarden worden voor ‘dagelijks gebruik’ omgezet in normen. Normen zijn concrete gedragsregels
die aangeven wat verwacht wordt in een bepaalde situatie, wat je wel of niet moet doen.
- Normen zijn te onderscheiden in:
morele normen over goed en kwaad
juridische normen over legaal of niet legaal, juridisch wel of niet geoorloofd
sociale normen over gepast of ongepast
1
Hoorcollege: Artikel Hendrix Harry Sociologie p. 21 – 31
Sociologie is een wetenschap die het samenleven van mensen bestudeert. Het begrijpen van hoe
externe factoren en met name de maatschappelijke context en andere (groepen) mensen ons
gedrag beïnvloeden.
Kinderen lijken zich volledig te vormen naar de verwachtingen van hun ouders. Ze zijn een
‘onbeschreven blad’, een tabula rasa. Hoe kinderen worden, zou dan helemaal afhangen van wat ze
van andere mensen leren. De laatste jaren wordt dit idee weinig meer aangehangen. Om het gedrag
van mensen te kunnen verklaren, wordt er gekeken naar wat ze aangeleerd wordt; tegelijkertijd
beseffen we dat er ook aangeboren gedrag is, ook wel nature-nurture-debat genoemd.
Als er om welke reden dan ook wordt afgeweken van wat ‘normaal’ is, zal een kind dat opmerken en
erop reageren. Als een gezin bijv. vaste plaatsen heeft aan de eettafel en er wisselt op een dag een
broer of zus van plaats, dan roept dat vragen op bij de peuter.
- Het proces waarbij mensen leren zich sociaal te gedragen in de voor hen relevante groepen wordt
socialisatie genoemd. De socialisators zijn aan het begin meestal de opvoeders, de ouder(s),
broertjes of zusjes en de kinderopvang. Naarmate we ouder worden, krijgen we met steeds meer
socialisators en socialiserende instanties te maken zoals het onderwijs of een sportvereniging.
- Aanvankelijk is het leren (socialiseren) iets vanzelfsprekends: als kind weten we niet beter. Maar
later leren we bewuster wat er van ons wordt verwacht.
Bij socialisatie leren we behalve feitelijke gegevens ook de opvattingen over hoe iets hoort. Welke
feiten ons wereldbeeld vormen, hangt af van waar we opgroeien. Bijv. een stadskind kan gruwelen
bij het idee dat lekker vlees ooit een koe was, terwijl een plattelandskind niet beter weet dan dat
koeien uiteindelijk ‘gewoon’ geslacht worden.
- Bij de opvattingen over hoe we ons dienen te gedragen is een onderscheid te maken tussen
waarden en normen. Bij Marokkanen en Turken in ons land is gastvrijheid een belangrijke waarde.
Ooit heerste er ook in NL meer een wij-cultuur; maar het is hier minder belangrijk geworden om bij
een groep te horen. We zijn individualistischer geworden. Er is minder sociale cohesie (sociale
samenhang). Waarden kunnen in de loop der tijd meer of minder belangrijk worden.
- Aan waarden zijn twee aspecten te onderscheiden:
hoe erover gepraat wordt (zeg-gedrag)
wat er gedaan wordt (doe-gedrag).
- Waarden worden voor ‘dagelijks gebruik’ omgezet in normen. Normen zijn concrete gedragsregels
die aangeven wat verwacht wordt in een bepaalde situatie, wat je wel of niet moet doen.
- Normen zijn te onderscheiden in:
morele normen over goed en kwaad
juridische normen over legaal of niet legaal, juridisch wel of niet geoorloofd
sociale normen over gepast of ongepast
1
