Samenvatting MSA, per gewricht anatomie en
aandoeningen
Heup
Benige structuren van het bekken (pelvis)
• Pelvis
o Os coxae (2 keer)
o Os sacrum
o Os coccygis
o Bijzonderheden:
▪ Aan het pelvis zijn een aantal structuren te ontdekken die niet benig
zijn. Het zijn delen van het bekken of openingen/holten in het pelvis.
Deze zijn:
• Pelvis major (grote bekken)
• Pelvis minor (kleine bekken)
• Cavum pelvis (bekkenholte)
• Apertura pelvis superior (grote bekkenopening/bekkeningang)
• Apertura pelvis inferior (kleine bekkenopening/bekkenuitgang)
▪ De apertura pelvis superior wordt begrensd door:
• Promontorium (het meest naar voren stekende deel van de
overgang van os sacrum naar de lumbale wervels)
• Linea arcuata
• Bovenkant van de symphysis pubica
▪ De apertura pelvis inferior wordt begrensd door:
• Onderkant van de symphysis pubica
• Ramus inferior ossis pubis
• Ramus ossis ischii
• Os coccygis
▪ Het os sacrum en het os coccygis worden behandeld bij wervelkolom
• Os coxae (heupbeen)
o Het os coxae is ontstaan uit een vergroeiing (synostose) van 3 botten, die in
het acetabulum (heupkom) aan elkaar grenzen. Deze 3 botten zijn:
▪ Os ilium (darmbeen)
▪ Os ischii (zitbeen)
▪ Os pubis (schaambeen)
o Opmerkingen:
▪ Structuren aan het os coxae zijn:
• Acetabulum (heupkom)
• Foramen obturatum (met membrana obturatoria (een
bindweefselvlies dat voor een groot deel het foramen
obturatum afsluit))
,• Os ilium (darmbeen)
o Corpus ossis illi
o Ala ossis ilii
o Crista iliaca
▪ Spina iliaca anterior superior (SIAS)
▪ Spina iliaca anterior inferior (SIAI)
▪ Spina iliaca posterior superior (SIPS)
▪ Spina iliaca posterior inferior (SIPI)
o Facies glutea
o Facies sacropelvina
o Facies auricularis
o Fossa iliaca
o Linea arcuate
• Os ischii (zitbeen)
o Corpus ossis ischii
o Ramus ossis ischii
o Tuber ischiadicum
o Spina ischiadica
o Incisura ischiadica major
o Incisura ischiadica minor
• Os pubis (schaambeen)
o Ramus superior ossis pubis
▪ Eminentia iliopubica (eminentia iliopectinea)
o Ramus inferior ossis pubis
o Corpus ossis pubis
o Corpus ossis pubic
o Tuberculum pubicum
o Pectin ossis pubis (voortzetting van de linea arcuata)
o Angulus subpubicus/arcus subpubicus
• Opmerkingen
o Het begrip bekkengordel wordt soms gebruikt als synoniem voor het bekken.
Dat is niet helemaal correct. Tot de bekkengordel worden ook de beide
articulationes coxae (heupgewrichten) gerekend.
o De scheiding tussen de pelvis major en de pelvis minor wordt gevormd door
het vlak voor de apertura pelvis superior (bekkeningang)
o De pelvis major vormt een deel van de buikholte (cavum abdominis)
o De apertura pelvis superior is de scheiding tussen het cavum abdominis en
het cavum pelvis. Dit cavum pelvis ligt tussen de apertura pelvis superior en
de apertura pelvis inferior (bekkenuitgang)
o Een mannelijk en een vrouwelijk bekken zijn verschillend van vorm. De
diameter van de bekkeningang en –uitgang zijn bij een vrouwen-bekken
groter dan bij een mannen-bekken. Bovendien staan de alae ossis ilii van een
vrouwen-bekken minder rechtop, ze zijn breder en minder hoog dan mannen-
bekken.
o De angulus subpubicus is de hoek die de beide rami inferiores van het os
pubis met elkaar maken. Bij de man is sprake van een scherpe angulus
, subpubicus; bij de vrouw is deze stomp(er). Bij de vrouw wordt dan ook wel
gesproken van arcus subpubicus.
o Het os ilium, os ischii en os pubis grenzen aan elkaar in het acetabulum. Het
betreft hier een synostose. Het acetabulum wordt gevormd door het corpus
ossis ilii, het corpus ossis ischii en het corpus ossis pubis.
Gewrichten van de heup
• Articulatio coxae (heupgewricht)
o Type verbinding: junctura synovialis
o Type gewricht: articulatio sphaeroidea
o Kop: caput ossis femoris
o Kom: acetabulum
o Bewegingsmogelijkheden:
▪ Anteflexie/retroflexie
▪ Abductie/adductie
▪ Exorotatie/endorotatie
▪ Circumductie (combinatiebeweging)
o Bindweefselstructuren:
▪ Ligamentum iliofemorale
▪ Ligamentum ischiofemorale
▪ Ligamentum pubofemorale
▪ Ligamentum capitis (teres) femoris
▪ Ligamentum transversum acetabuli
o Functie bindweefselstructuren
▪ Ligamentum iliofemorale, ligamentum ischiofemorale en ligamentum
pubofemorale remmen voornamelijk de retroflexie
o Bijzonderheden:
▪ De gewrichtskom wordt vergroot/gecomplementeerd door het labrum
(articulare) acetabulare
▪ De benige gewrichtskom (acetabulum) wordt (ter plaatse van de
incisura acetabuli) gecompleteerd door het ligamentum transversum
acetabuli.
▪ Stabiliteit in het heupgewricht is van essentieel belang en wordt
verkregen door de zwaartekracht, het labrum (articulare) acetabulare,
de atmosferische druk, de onderdruk in het gewricht zelf, de werken
van spieren/ligamenten en een juiste inclinatiehoek.
▪ Ook de bijzondere verhoudingen van kop en kom bieden extra
stabiliteit: de kop is dermate diep (inclusief het labrum articulare) dat
de kop van het femur voor meer dan 50% daardoor omsloten wordt.
Een dergelijk gewricht wordt een nootgewricht of enarthrose
genoemd.
,
aandoeningen
Heup
Benige structuren van het bekken (pelvis)
• Pelvis
o Os coxae (2 keer)
o Os sacrum
o Os coccygis
o Bijzonderheden:
▪ Aan het pelvis zijn een aantal structuren te ontdekken die niet benig
zijn. Het zijn delen van het bekken of openingen/holten in het pelvis.
Deze zijn:
• Pelvis major (grote bekken)
• Pelvis minor (kleine bekken)
• Cavum pelvis (bekkenholte)
• Apertura pelvis superior (grote bekkenopening/bekkeningang)
• Apertura pelvis inferior (kleine bekkenopening/bekkenuitgang)
▪ De apertura pelvis superior wordt begrensd door:
• Promontorium (het meest naar voren stekende deel van de
overgang van os sacrum naar de lumbale wervels)
• Linea arcuata
• Bovenkant van de symphysis pubica
▪ De apertura pelvis inferior wordt begrensd door:
• Onderkant van de symphysis pubica
• Ramus inferior ossis pubis
• Ramus ossis ischii
• Os coccygis
▪ Het os sacrum en het os coccygis worden behandeld bij wervelkolom
• Os coxae (heupbeen)
o Het os coxae is ontstaan uit een vergroeiing (synostose) van 3 botten, die in
het acetabulum (heupkom) aan elkaar grenzen. Deze 3 botten zijn:
▪ Os ilium (darmbeen)
▪ Os ischii (zitbeen)
▪ Os pubis (schaambeen)
o Opmerkingen:
▪ Structuren aan het os coxae zijn:
• Acetabulum (heupkom)
• Foramen obturatum (met membrana obturatoria (een
bindweefselvlies dat voor een groot deel het foramen
obturatum afsluit))
,• Os ilium (darmbeen)
o Corpus ossis illi
o Ala ossis ilii
o Crista iliaca
▪ Spina iliaca anterior superior (SIAS)
▪ Spina iliaca anterior inferior (SIAI)
▪ Spina iliaca posterior superior (SIPS)
▪ Spina iliaca posterior inferior (SIPI)
o Facies glutea
o Facies sacropelvina
o Facies auricularis
o Fossa iliaca
o Linea arcuate
• Os ischii (zitbeen)
o Corpus ossis ischii
o Ramus ossis ischii
o Tuber ischiadicum
o Spina ischiadica
o Incisura ischiadica major
o Incisura ischiadica minor
• Os pubis (schaambeen)
o Ramus superior ossis pubis
▪ Eminentia iliopubica (eminentia iliopectinea)
o Ramus inferior ossis pubis
o Corpus ossis pubis
o Corpus ossis pubic
o Tuberculum pubicum
o Pectin ossis pubis (voortzetting van de linea arcuata)
o Angulus subpubicus/arcus subpubicus
• Opmerkingen
o Het begrip bekkengordel wordt soms gebruikt als synoniem voor het bekken.
Dat is niet helemaal correct. Tot de bekkengordel worden ook de beide
articulationes coxae (heupgewrichten) gerekend.
o De scheiding tussen de pelvis major en de pelvis minor wordt gevormd door
het vlak voor de apertura pelvis superior (bekkeningang)
o De pelvis major vormt een deel van de buikholte (cavum abdominis)
o De apertura pelvis superior is de scheiding tussen het cavum abdominis en
het cavum pelvis. Dit cavum pelvis ligt tussen de apertura pelvis superior en
de apertura pelvis inferior (bekkenuitgang)
o Een mannelijk en een vrouwelijk bekken zijn verschillend van vorm. De
diameter van de bekkeningang en –uitgang zijn bij een vrouwen-bekken
groter dan bij een mannen-bekken. Bovendien staan de alae ossis ilii van een
vrouwen-bekken minder rechtop, ze zijn breder en minder hoog dan mannen-
bekken.
o De angulus subpubicus is de hoek die de beide rami inferiores van het os
pubis met elkaar maken. Bij de man is sprake van een scherpe angulus
, subpubicus; bij de vrouw is deze stomp(er). Bij de vrouw wordt dan ook wel
gesproken van arcus subpubicus.
o Het os ilium, os ischii en os pubis grenzen aan elkaar in het acetabulum. Het
betreft hier een synostose. Het acetabulum wordt gevormd door het corpus
ossis ilii, het corpus ossis ischii en het corpus ossis pubis.
Gewrichten van de heup
• Articulatio coxae (heupgewricht)
o Type verbinding: junctura synovialis
o Type gewricht: articulatio sphaeroidea
o Kop: caput ossis femoris
o Kom: acetabulum
o Bewegingsmogelijkheden:
▪ Anteflexie/retroflexie
▪ Abductie/adductie
▪ Exorotatie/endorotatie
▪ Circumductie (combinatiebeweging)
o Bindweefselstructuren:
▪ Ligamentum iliofemorale
▪ Ligamentum ischiofemorale
▪ Ligamentum pubofemorale
▪ Ligamentum capitis (teres) femoris
▪ Ligamentum transversum acetabuli
o Functie bindweefselstructuren
▪ Ligamentum iliofemorale, ligamentum ischiofemorale en ligamentum
pubofemorale remmen voornamelijk de retroflexie
o Bijzonderheden:
▪ De gewrichtskom wordt vergroot/gecomplementeerd door het labrum
(articulare) acetabulare
▪ De benige gewrichtskom (acetabulum) wordt (ter plaatse van de
incisura acetabuli) gecompleteerd door het ligamentum transversum
acetabuli.
▪ Stabiliteit in het heupgewricht is van essentieel belang en wordt
verkregen door de zwaartekracht, het labrum (articulare) acetabulare,
de atmosferische druk, de onderdruk in het gewricht zelf, de werken
van spieren/ligamenten en een juiste inclinatiehoek.
▪ Ook de bijzondere verhoudingen van kop en kom bieden extra
stabiliteit: de kop is dermate diep (inclusief het labrum articulare) dat
de kop van het femur voor meer dan 50% daardoor omsloten wordt.
Een dergelijk gewricht wordt een nootgewricht of enarthrose
genoemd.
,
