Aangeboren afwijkingen bij het kind
Er zijn veel aangeboren afwijkingen mogelijk. Een aantal worden hier beschreven.
♥ Klompvoetje
♥ Schisis
♥ Spina bifida
Klompvoetje
♥ Definitie
De klompvoet (talipes equinovarus) is een aandoening die al begint onder de knie. Pezen en
spieren in het onderbeen zijn anders aangelegd.
♥ Incidentie/prevalentie
In Nederland worden elk jaar 210 – 280 kinderen geboren met een of twee klompvoeten
(50%). Bij jongetjes komen klompvoetjes 2 keer zo vaak voor als bij meisjes en twee
klompvoetjes komen ook bij jongens meer voor dan bij meisjes.
♥ Oorzaken
De oorzaak van klompvoeten is idiopathisch. Het is niet exact bekend waardoor voet en
onderbeen vergroeien tot een klompvoet. De oorzaak bestaat uit verschillende zaken, zoals:
aanleg en de positie van botten, pezen, spieren en gewrichtsbanden. Erfelijkheid speelt ook
een rol.
♥ Symptomen
De voet zelf heeft in feite vier afwijkingen:
• Cavus (holvoet)
• Adductus
(banaanvorm)
• Varus (kanteling)
• Equinus (spits)
Deze vier afwijkingen
hebben samen als
resultaat dat het
onderbeen en de voet de
voor de klompvoet zo
kenmerkende stand
hebben. Deze stand lijkt
op de vorm van een
golfclub.
♥ Gevolgen
Kinderen met klompvoetjes hebben een iets grotere kans op heupdysplasie. Met een echo
is, zonder schade voor het kind, te zien of er sprake is van een heupdysplasie of niet. Daarom
luidt het advies om bij een leeftijd van 3 maanden een heupecho te maken.
Heupdysplasie is een aandoening waarbij het heupgewricht niet goed is ontwikkeld.
, De herhalingskans op een kind met een klompvoetje, als er in een gezin al eens eerder een
kind met een klompvoetje geboren is, is 10%.
♥ Predisponerende factoren
Klompvoeten hebben een erfelijke factor. Het erft waarschijnlijk multifactorieel over.
Iemand met spina bifida heeft soms ook klompvoeten.
♥ Diagnostiek
• Bij de SEO kan een klompvoet gezien worden. Als dit bij de GUO tevens bevestigd
wordt, volgt een gesprek met de (kinder)orthopedisch chirurg. Deze geeft informatie
en beantwoordt vragen.
• Pas na de geboorte stelt de (kinder)orthopedisch chirurg met het lichamelijk
onderzoek de definitieve diagnose. Overigens kunnen moeders die een kindje met
klompvoeten verwachten en waarbij geen sprake is van extra complicaties gewoon
zelf kiezen waar zij het liefst bevallen: thuis of in het ziekenhuis.
Heel soms blijkt pas postpartum dat het kind een klompvoet heeft. Ook dan wordt de
diagnose gesteld door een (kinder)orthopedisch chirurg na een lichamelijk
onderzoek. Voor de diagnose is slechts zelden een röntgenfoto nodig.
Bij de diagnose maakt de (kinder)orthopedisch chirurg gebruik van twee zogenoemde
classificatiesystemen: zo’n classificatie zegt iets over de ernst van de klompvoet. De
informatie heeft de arts nodig voor de behandeling: bijv. om de voortgang te kunnen
vaststellen en om informatie uit te kunnen wisselen met andere behandelaars. Ook kan de
arts hierdoor een betere inschatting geven over het resultaat dat van de behandeling
verwacht mag worden.
♥ Integrale zorgverlening
Een klompvoet geneest niet, maar is wel te corrigeren. Behandeling in een gespecialiseerd
Klompvoetcentrum heeft bij >90% van de kinderen een goed resultaat. Dit houdt in dat
kinderen met klompvoeten:
• Een neutrale stand van de voeten hebben, plat op de grond
• Hun voeten volledig en pijnloos kunnen belasten
• Gewone schoenen kunnen dragen
• Geen beperkingen hebben in hun dagelijks leven
De (kinder)orthopedisch chirurg start het liefst binnen 48 uur na de geboorte met de
behandeling. Indien dit niet mogelijk is, dan start de behandeling bij voorkeur binnen 1 week
na de geboorte. Een latere start van de behandeling heeft niet de voorkeur, maar is wel
mogelijk, zonder direct negatieve gevolgen voor het eindresultaat.
De behandeling van een klompvoet verloopt volgens de Ponseti-methode. Deze bestaat uit:
1. Corrigeren van de voetstand met gipsverband. De arts verandert de positie van de
voet steeds een heel klein beetje (als er sprake is van twee klompvoetjes, worden
deze tegelijkertijd behandeld). Een gipsverband vanaf de teen tot aan de lies zorgt
ervoor dat de botten, spieren, pezen en banden zich naar de nieuwe positie vormen.
Het gipsverband is gemaakt van wit kalkgips, niet van kunststof. Elke 4 – 7 dagen
krijgt het kind in het ziekenhuis een nieuw gipsverband, waarbij het onderbeen en de
voet steeds meer in de gewenste positie komen.
Meestal zijn 5 – 6 van deze opvolgende gipscorrecties voldoende, soms zijn er meer
nodig.
Er zijn veel aangeboren afwijkingen mogelijk. Een aantal worden hier beschreven.
♥ Klompvoetje
♥ Schisis
♥ Spina bifida
Klompvoetje
♥ Definitie
De klompvoet (talipes equinovarus) is een aandoening die al begint onder de knie. Pezen en
spieren in het onderbeen zijn anders aangelegd.
♥ Incidentie/prevalentie
In Nederland worden elk jaar 210 – 280 kinderen geboren met een of twee klompvoeten
(50%). Bij jongetjes komen klompvoetjes 2 keer zo vaak voor als bij meisjes en twee
klompvoetjes komen ook bij jongens meer voor dan bij meisjes.
♥ Oorzaken
De oorzaak van klompvoeten is idiopathisch. Het is niet exact bekend waardoor voet en
onderbeen vergroeien tot een klompvoet. De oorzaak bestaat uit verschillende zaken, zoals:
aanleg en de positie van botten, pezen, spieren en gewrichtsbanden. Erfelijkheid speelt ook
een rol.
♥ Symptomen
De voet zelf heeft in feite vier afwijkingen:
• Cavus (holvoet)
• Adductus
(banaanvorm)
• Varus (kanteling)
• Equinus (spits)
Deze vier afwijkingen
hebben samen als
resultaat dat het
onderbeen en de voet de
voor de klompvoet zo
kenmerkende stand
hebben. Deze stand lijkt
op de vorm van een
golfclub.
♥ Gevolgen
Kinderen met klompvoetjes hebben een iets grotere kans op heupdysplasie. Met een echo
is, zonder schade voor het kind, te zien of er sprake is van een heupdysplasie of niet. Daarom
luidt het advies om bij een leeftijd van 3 maanden een heupecho te maken.
Heupdysplasie is een aandoening waarbij het heupgewricht niet goed is ontwikkeld.
, De herhalingskans op een kind met een klompvoetje, als er in een gezin al eens eerder een
kind met een klompvoetje geboren is, is 10%.
♥ Predisponerende factoren
Klompvoeten hebben een erfelijke factor. Het erft waarschijnlijk multifactorieel over.
Iemand met spina bifida heeft soms ook klompvoeten.
♥ Diagnostiek
• Bij de SEO kan een klompvoet gezien worden. Als dit bij de GUO tevens bevestigd
wordt, volgt een gesprek met de (kinder)orthopedisch chirurg. Deze geeft informatie
en beantwoordt vragen.
• Pas na de geboorte stelt de (kinder)orthopedisch chirurg met het lichamelijk
onderzoek de definitieve diagnose. Overigens kunnen moeders die een kindje met
klompvoeten verwachten en waarbij geen sprake is van extra complicaties gewoon
zelf kiezen waar zij het liefst bevallen: thuis of in het ziekenhuis.
Heel soms blijkt pas postpartum dat het kind een klompvoet heeft. Ook dan wordt de
diagnose gesteld door een (kinder)orthopedisch chirurg na een lichamelijk
onderzoek. Voor de diagnose is slechts zelden een röntgenfoto nodig.
Bij de diagnose maakt de (kinder)orthopedisch chirurg gebruik van twee zogenoemde
classificatiesystemen: zo’n classificatie zegt iets over de ernst van de klompvoet. De
informatie heeft de arts nodig voor de behandeling: bijv. om de voortgang te kunnen
vaststellen en om informatie uit te kunnen wisselen met andere behandelaars. Ook kan de
arts hierdoor een betere inschatting geven over het resultaat dat van de behandeling
verwacht mag worden.
♥ Integrale zorgverlening
Een klompvoet geneest niet, maar is wel te corrigeren. Behandeling in een gespecialiseerd
Klompvoetcentrum heeft bij >90% van de kinderen een goed resultaat. Dit houdt in dat
kinderen met klompvoeten:
• Een neutrale stand van de voeten hebben, plat op de grond
• Hun voeten volledig en pijnloos kunnen belasten
• Gewone schoenen kunnen dragen
• Geen beperkingen hebben in hun dagelijks leven
De (kinder)orthopedisch chirurg start het liefst binnen 48 uur na de geboorte met de
behandeling. Indien dit niet mogelijk is, dan start de behandeling bij voorkeur binnen 1 week
na de geboorte. Een latere start van de behandeling heeft niet de voorkeur, maar is wel
mogelijk, zonder direct negatieve gevolgen voor het eindresultaat.
De behandeling van een klompvoet verloopt volgens de Ponseti-methode. Deze bestaat uit:
1. Corrigeren van de voetstand met gipsverband. De arts verandert de positie van de
voet steeds een heel klein beetje (als er sprake is van twee klompvoetjes, worden
deze tegelijkertijd behandeld). Een gipsverband vanaf de teen tot aan de lies zorgt
ervoor dat de botten, spieren, pezen en banden zich naar de nieuwe positie vormen.
Het gipsverband is gemaakt van wit kalkgips, niet van kunststof. Elke 4 – 7 dagen
krijgt het kind in het ziekenhuis een nieuw gipsverband, waarbij het onderbeen en de
voet steeds meer in de gewenste positie komen.
Meestal zijn 5 – 6 van deze opvolgende gipscorrecties voldoende, soms zijn er meer
nodig.
