Nederlands literatuur
De Middeleeuwen:
500-1500 ( algemeen)
1170-1500 (geschreven literatuur)
Fasen middeleeuwen;
- Vroege middeleeuwen: 500-1000
- Volle middeleeuwen: 1000-1250
- Late middeleeuwen:1250-1500
- middeleeuwen: tussen klassieke oudheid en renaissance in.
Middeleeuwse samenleving standenmaatschappij
- Adel (Ridders) rijke mensen uit de middeleeuwen
- Geestelijkheid In dienst van de rooms katholieke kerk of kloosterorden
- Burgers in de steden, Burgerij kwam op in de steden door handel en nijverheid.
- Horigen rechtelozen
Feodale stelsel
- Leenmannen zijn trouw aan de leenheer in ruil voor land.
- Dit komt terug in Karel ende Elegast
Hoofdkenmerken middeleeuwen
- Theocentrisme God en het rooms-katholieke geloof staan centraal.
- Gemeenschapsgevoel het individu voelt zich verantwoordelijk voor de samenleving
- Memento mori het hiernamaals is belangrijker dan het heden
Veel anonieme kunstenaars, wel bekend;
- Hendrik van Veldeke
- Jacob van Maerlant
- Diederic van Assenede
- Anna Bijns
- Hadewijch
- Ruusbroec
Manuscripten (handschriften) in kloosters door monniken overgeschreven in een speciale ruimte die
het scriptorium werd genoemd. Vroeger was dit de manier waarop boeken en andere teksten werden
gekopieerd en bewaard. om kennis te bewaren en te verspreiden.
Orale traditie en manuscripten
- Middeleeuwse literatuur werd aanvankelijk voorgedragen door rondtrekkende jongleurs.
- Literatuur was op rijm gesteld om gemakkelijker te onthouden
- De literatuur werd met de hand opgeschreven, eerder op perkament.
- Handschriften waren duur en voor de elite bestemd.
- Handschriften werden in kloosters en schrijfateliers gemaakt.
- Veel handschriften zijn verloren gegaan.
Hebban olla vogala nestas higunnan is de oudste Nederlandse tekst, geschreven in een Engels
klooster door een monnik rond 1100.
1
, Middelnederlands
- Middelnederlands is een verzameling dialecten
- Pas vanaf de 17e eeuw standaardtaal
- Limburg en Vlaanderen zijn in de middeleeuwen belangrijk
- Holland komt op na 1585 (Val van Antwerpen).
Gemeenschappelijk cultuurgoed
- In de middeleeuwen wordt veel vertaald en bewerkt van Franse en Engelse voorbeelden
- In alle landen is er de suprematie van het katholieke geloof met bijpassende symboliek
- De ridderidealen en hoofsheid vinden we in de gehele West-Europese cultuur (eer, moed)
- Hoofsheid is een gedragsnorm uit de middeleeuwen die beleefdheid, verfijnde omgangsvormen
en respect voor anderen benadrukt.
Epiek verhalende kunst
Dramatiek toneel
Lyriek poëzie
Liedbundel: Antwerps Liedboeck (verzameling 200 Nederlandse liederen inzicht cultuur, poëzie toen)
Verhalende literatuur in de middeleeuwen
- Ridderromans
- DUIVELS- EN TOVENAARSLEGENDEN
- FAUSTVERHALEN ( dr. Faustus)
- LEGENDEN OVER HEILIGEN ( St Servaes)
- MARIALEGENDEN (Beatrijs)
- SCHELMENVERHALEN (Tijl Uilenspiegel)
- DIERENVERHALEN- Fabels ( Vandenvos Reinaerde= SATIRE)
- REISVERHALEN ( De reis van St. Brandaan)
- RAAMVERTELLINGEN Decamerone- Boccaccio The Canterbury tales – Chaucer
Overgang middeleeuwen naar renaissance: rederijkers
- Rederijkerskamers
- Verbonden met gilden en broederschappen
- Maatschappelijk actief, wedstrijdelement
- Kunst is ambacht
- Veel aandacht voor de vorm
- Veel toneel om op te voeren
- Veel gelegenheidspoëzie
2
De Middeleeuwen:
500-1500 ( algemeen)
1170-1500 (geschreven literatuur)
Fasen middeleeuwen;
- Vroege middeleeuwen: 500-1000
- Volle middeleeuwen: 1000-1250
- Late middeleeuwen:1250-1500
- middeleeuwen: tussen klassieke oudheid en renaissance in.
Middeleeuwse samenleving standenmaatschappij
- Adel (Ridders) rijke mensen uit de middeleeuwen
- Geestelijkheid In dienst van de rooms katholieke kerk of kloosterorden
- Burgers in de steden, Burgerij kwam op in de steden door handel en nijverheid.
- Horigen rechtelozen
Feodale stelsel
- Leenmannen zijn trouw aan de leenheer in ruil voor land.
- Dit komt terug in Karel ende Elegast
Hoofdkenmerken middeleeuwen
- Theocentrisme God en het rooms-katholieke geloof staan centraal.
- Gemeenschapsgevoel het individu voelt zich verantwoordelijk voor de samenleving
- Memento mori het hiernamaals is belangrijker dan het heden
Veel anonieme kunstenaars, wel bekend;
- Hendrik van Veldeke
- Jacob van Maerlant
- Diederic van Assenede
- Anna Bijns
- Hadewijch
- Ruusbroec
Manuscripten (handschriften) in kloosters door monniken overgeschreven in een speciale ruimte die
het scriptorium werd genoemd. Vroeger was dit de manier waarop boeken en andere teksten werden
gekopieerd en bewaard. om kennis te bewaren en te verspreiden.
Orale traditie en manuscripten
- Middeleeuwse literatuur werd aanvankelijk voorgedragen door rondtrekkende jongleurs.
- Literatuur was op rijm gesteld om gemakkelijker te onthouden
- De literatuur werd met de hand opgeschreven, eerder op perkament.
- Handschriften waren duur en voor de elite bestemd.
- Handschriften werden in kloosters en schrijfateliers gemaakt.
- Veel handschriften zijn verloren gegaan.
Hebban olla vogala nestas higunnan is de oudste Nederlandse tekst, geschreven in een Engels
klooster door een monnik rond 1100.
1
, Middelnederlands
- Middelnederlands is een verzameling dialecten
- Pas vanaf de 17e eeuw standaardtaal
- Limburg en Vlaanderen zijn in de middeleeuwen belangrijk
- Holland komt op na 1585 (Val van Antwerpen).
Gemeenschappelijk cultuurgoed
- In de middeleeuwen wordt veel vertaald en bewerkt van Franse en Engelse voorbeelden
- In alle landen is er de suprematie van het katholieke geloof met bijpassende symboliek
- De ridderidealen en hoofsheid vinden we in de gehele West-Europese cultuur (eer, moed)
- Hoofsheid is een gedragsnorm uit de middeleeuwen die beleefdheid, verfijnde omgangsvormen
en respect voor anderen benadrukt.
Epiek verhalende kunst
Dramatiek toneel
Lyriek poëzie
Liedbundel: Antwerps Liedboeck (verzameling 200 Nederlandse liederen inzicht cultuur, poëzie toen)
Verhalende literatuur in de middeleeuwen
- Ridderromans
- DUIVELS- EN TOVENAARSLEGENDEN
- FAUSTVERHALEN ( dr. Faustus)
- LEGENDEN OVER HEILIGEN ( St Servaes)
- MARIALEGENDEN (Beatrijs)
- SCHELMENVERHALEN (Tijl Uilenspiegel)
- DIERENVERHALEN- Fabels ( Vandenvos Reinaerde= SATIRE)
- REISVERHALEN ( De reis van St. Brandaan)
- RAAMVERTELLINGEN Decamerone- Boccaccio The Canterbury tales – Chaucer
Overgang middeleeuwen naar renaissance: rederijkers
- Rederijkerskamers
- Verbonden met gilden en broederschappen
- Maatschappelijk actief, wedstrijdelement
- Kunst is ambacht
- Veel aandacht voor de vorm
- Veel toneel om op te voeren
- Veel gelegenheidspoëzie
2
