Hoorcollege 10: Geschiedenis van virologie (17-09-2019)
Virussen zijn ongeveer 100 jaar geleden ontdekt. Echter, men kampte al veel eerder met de gevolgen van
virale infecties bij planten, dieren en mensen. Virussen hebben een enorme invloed gehad op allerlei
aspecten van de evolutie. Niet alleen nieuwe virussen (VB: Coronavirus), maar ook reeds bekende virussen
(VB: Ebola) vormen vandaag de dag nog steeds een groot probleem (pandemic awareness).
Mortaliteit t.g.v. infectieziekte gedurende de 20e eeuw
Vanaf 1900 tot 1960 neemt de sterfte t.g.v. infectieziekte drastisch
af. Dit komt door een toename van hygiëne. De piek in 1918 in
mortaliteit t.g.v. infectieziekte wordt veroorzaakt door de Spaanse
griep. Vanaf 1960 stabiliseert de sterfte t.g.v. infectieziekte door
de ontdekking en inzet van antibiotica en het grootschalig gebruik
van vaccinaties. Vanaf 1980 is er een lichte stijging in de sterfte
t.g.v. infectieziekte zichtbaar. Dit wordt veroorzaakt door de
opkomst van HIV.
Onderzoek naar virussen
1892 D.I. Ivanofski toont aan dat de ziekte van de tabaksplant niet veroorzaakt wordt door een bacteriële
infectie m.b.v. Chamerland and Berkefeld Filters*. Hij vermoedt dat er sprake is van een toxine.
1899 M.W. Beijerinck toont aan dat de ziekte niet veroorzaakt wordt door een toxine, maar door een
filtreerbare infectieuze agens m.b.v. seriële passage. Het agens is namelijk niet uitverdunbaar, maar
in staat om zich te (laten) vermeerderen. Hij vermoedt dat er sprake is van een vloeibare
levensvorm.
1898 Loeffler en Frosch ontdekten dat virussen deeltjes zijn en het eerste animale virus (foot and mouth
disease. virus).
1901 Reed ontdekte als eerst een humaan virus
(yellow fever virus).
Laear ontdekte dat het eerst ontdekte
humane virus verspreid kon worden door
muggen (arthopod-borne virus).
* Chamberland and Berkefeld Filters bestaan uit
porseleinen filters met hele kleine poriën. Deze
poriën houden bacteriën tegen. Als men een
vloeistof met bacteriën over het filtraat haalt, dan zal het filtraat steriel zijn. Dit kan niet in een gezond
organisme een bacteriële infectie veroorzaken.
Hoorcollege 11: De structuur van virussen (17-09-2019)
Kenmerken van virussen
Virussen komen voor in alle organismen (bacteriën, planten, dieren en mensen). Er is een enorme
diversiteit aan virussen m.b.t. replicatiestrategieën en verschijningsvormen. Virussen zijn niet zichtbaar
met een lichtmicroscoop.
Kenmerken van virussen zijn [WC2, V1]:
• Virussen zijn kleine infectieuze agentia (10-400 nm) met een acellulaire organisatie.
Virussen zijn ongeveer 100 jaar geleden ontdekt. Echter, men kampte al veel eerder met de gevolgen van
virale infecties bij planten, dieren en mensen. Virussen hebben een enorme invloed gehad op allerlei
aspecten van de evolutie. Niet alleen nieuwe virussen (VB: Coronavirus), maar ook reeds bekende virussen
(VB: Ebola) vormen vandaag de dag nog steeds een groot probleem (pandemic awareness).
Mortaliteit t.g.v. infectieziekte gedurende de 20e eeuw
Vanaf 1900 tot 1960 neemt de sterfte t.g.v. infectieziekte drastisch
af. Dit komt door een toename van hygiëne. De piek in 1918 in
mortaliteit t.g.v. infectieziekte wordt veroorzaakt door de Spaanse
griep. Vanaf 1960 stabiliseert de sterfte t.g.v. infectieziekte door
de ontdekking en inzet van antibiotica en het grootschalig gebruik
van vaccinaties. Vanaf 1980 is er een lichte stijging in de sterfte
t.g.v. infectieziekte zichtbaar. Dit wordt veroorzaakt door de
opkomst van HIV.
Onderzoek naar virussen
1892 D.I. Ivanofski toont aan dat de ziekte van de tabaksplant niet veroorzaakt wordt door een bacteriële
infectie m.b.v. Chamerland and Berkefeld Filters*. Hij vermoedt dat er sprake is van een toxine.
1899 M.W. Beijerinck toont aan dat de ziekte niet veroorzaakt wordt door een toxine, maar door een
filtreerbare infectieuze agens m.b.v. seriële passage. Het agens is namelijk niet uitverdunbaar, maar
in staat om zich te (laten) vermeerderen. Hij vermoedt dat er sprake is van een vloeibare
levensvorm.
1898 Loeffler en Frosch ontdekten dat virussen deeltjes zijn en het eerste animale virus (foot and mouth
disease. virus).
1901 Reed ontdekte als eerst een humaan virus
(yellow fever virus).
Laear ontdekte dat het eerst ontdekte
humane virus verspreid kon worden door
muggen (arthopod-borne virus).
* Chamberland and Berkefeld Filters bestaan uit
porseleinen filters met hele kleine poriën. Deze
poriën houden bacteriën tegen. Als men een
vloeistof met bacteriën over het filtraat haalt, dan zal het filtraat steriel zijn. Dit kan niet in een gezond
organisme een bacteriële infectie veroorzaken.
Hoorcollege 11: De structuur van virussen (17-09-2019)
Kenmerken van virussen
Virussen komen voor in alle organismen (bacteriën, planten, dieren en mensen). Er is een enorme
diversiteit aan virussen m.b.t. replicatiestrategieën en verschijningsvormen. Virussen zijn niet zichtbaar
met een lichtmicroscoop.
Kenmerken van virussen zijn [WC2, V1]:
• Virussen zijn kleine infectieuze agentia (10-400 nm) met een acellulaire organisatie.
