FIA- Individuele opdracht
Maastricht University
BA Gezondheidswetenschappen
Student nummer: x
Filosofie-In-Actie (GZW1242)
24-10-2018
,Inhoudsopgave
Pagina
Introductie 3
Theorieën Elias 3
Theorieën Foucault 3
Toepassing van theorieën 4
Conclusie 4
Referentielijst 5
2
, Introductie
In het rapport ‘Richtlijnen Goede Voeding 2015’ werd er door de Gezondheidsraad een
nieuw advies over gezonde voeding geïntroduceerd. In dit advies werd volwassenen
aanbevolen om geen alcohol te drinken of hoogstens 1 glas per dag (Trimbos instituut, sd.).
Over de jaren zijn de adviezen voor alcohol steeds strenger geworden en werden deze
adviezen steeds meer ondersteund door medische argumenten. Deze veranderingen kunnen
vanuit twee perspectieven worden geïnterpreteerd. Enerzijds vanuit het perspectief van
Norbert Elias zijn theorieën en anderzijds vanuit Michel Foucault zijn theorieën.
In dit mini-paper zullen eerst kort de theorieën van Elias en Foucault besproken worden, om
deze vervolgens te koppelen aan de ontwikkelingen op het gebied van gezonde voeding. Tot
slot zal er nog kort gekeken worden naar de meest vruchtbare theorie en de sterke en
zwakke punten die deze theorie bevat.
Theorieën Elias
In de theorieën van Elias staat het civilisatieproces centraal. In de 17 e eeuw waren er feodale
heren, vorsten, die de macht hadden. Door deze macht ontstond er imitatie. De vorsten
stelden bepaalde ‘codes’ op. De samenleving wilde erbij horen en volgden deze ‘codes’ en
imiteerden zo dus het gedrag van de vorsten. Wanneer men niet voldoet aan de norm
ontstaan er schaamte. Schaamte is een belangrijk aspect in de theorie van Elias. Men wil de
sociale competitie niet verliezen, men wil niet zakken op de sociale ladder, en volgt zo dus
de gevormde normen. De vorsten wilden zich weer onderscheiden van de lagere sociale
klasse (distinctie), en stelden weer nieuwe normen op. Het willen voldoen aan de norm
vraagt veel zelfbeheersing. Zelfbeheersing wordt dan ook gezien als een wapen in een
sociale competitie (Elias, N., 1987).
Theorieën Foucault
In de theorieën van Foucault zijn wetenschappelijke kennis, discipline en macht belangrijke
aspecten. Een belangrijk aspect uit de theorie van Foucault is het panopticon. Macht vanuit
de vorst verplaatst zich naar een subtielere en anonieme, onzichtbare vorm van macht die
continu en overal aanwezig is (Willems, D., 1989). Politieke macht wordt uitgeoefend door
verschillende instituties. Deze instituties hebben kennis en kennis is macht. De instituties
verzamelen informatie over de individuen, en vergelijken deze met elkaar, waardoor deze
individuen zichtbaar worden (Foucault, M., 1989). Doordat de macht van kennis onzichtbaar
is en overal aanwezig is, is er sprake van een constant toezicht. Dit constante toezicht zorgt
ervoor dat men een drang voelt om te voldoen aan de norm. De samenleving wordt
genormaliseerd. Neem zo als voorbeeld de panopticon gevangenis. De gevangenen konden
de toezichthouder niet zien, en wisten dus niet of ze wel of niet bekeken werden. Ze wilden
niet dat ze toezichthouder misdragend gedrag zou zien, dus ze hielden zich constant
bedeesd (Willems, D. 1989). Ze gedroegen zich zoals van hen verwacht werd, ze hielden zich
aan de norm. Wanneer men zich niet aan de norm hield, werd men bestraft.
3
Maastricht University
BA Gezondheidswetenschappen
Student nummer: x
Filosofie-In-Actie (GZW1242)
24-10-2018
,Inhoudsopgave
Pagina
Introductie 3
Theorieën Elias 3
Theorieën Foucault 3
Toepassing van theorieën 4
Conclusie 4
Referentielijst 5
2
, Introductie
In het rapport ‘Richtlijnen Goede Voeding 2015’ werd er door de Gezondheidsraad een
nieuw advies over gezonde voeding geïntroduceerd. In dit advies werd volwassenen
aanbevolen om geen alcohol te drinken of hoogstens 1 glas per dag (Trimbos instituut, sd.).
Over de jaren zijn de adviezen voor alcohol steeds strenger geworden en werden deze
adviezen steeds meer ondersteund door medische argumenten. Deze veranderingen kunnen
vanuit twee perspectieven worden geïnterpreteerd. Enerzijds vanuit het perspectief van
Norbert Elias zijn theorieën en anderzijds vanuit Michel Foucault zijn theorieën.
In dit mini-paper zullen eerst kort de theorieën van Elias en Foucault besproken worden, om
deze vervolgens te koppelen aan de ontwikkelingen op het gebied van gezonde voeding. Tot
slot zal er nog kort gekeken worden naar de meest vruchtbare theorie en de sterke en
zwakke punten die deze theorie bevat.
Theorieën Elias
In de theorieën van Elias staat het civilisatieproces centraal. In de 17 e eeuw waren er feodale
heren, vorsten, die de macht hadden. Door deze macht ontstond er imitatie. De vorsten
stelden bepaalde ‘codes’ op. De samenleving wilde erbij horen en volgden deze ‘codes’ en
imiteerden zo dus het gedrag van de vorsten. Wanneer men niet voldoet aan de norm
ontstaan er schaamte. Schaamte is een belangrijk aspect in de theorie van Elias. Men wil de
sociale competitie niet verliezen, men wil niet zakken op de sociale ladder, en volgt zo dus
de gevormde normen. De vorsten wilden zich weer onderscheiden van de lagere sociale
klasse (distinctie), en stelden weer nieuwe normen op. Het willen voldoen aan de norm
vraagt veel zelfbeheersing. Zelfbeheersing wordt dan ook gezien als een wapen in een
sociale competitie (Elias, N., 1987).
Theorieën Foucault
In de theorieën van Foucault zijn wetenschappelijke kennis, discipline en macht belangrijke
aspecten. Een belangrijk aspect uit de theorie van Foucault is het panopticon. Macht vanuit
de vorst verplaatst zich naar een subtielere en anonieme, onzichtbare vorm van macht die
continu en overal aanwezig is (Willems, D., 1989). Politieke macht wordt uitgeoefend door
verschillende instituties. Deze instituties hebben kennis en kennis is macht. De instituties
verzamelen informatie over de individuen, en vergelijken deze met elkaar, waardoor deze
individuen zichtbaar worden (Foucault, M., 1989). Doordat de macht van kennis onzichtbaar
is en overal aanwezig is, is er sprake van een constant toezicht. Dit constante toezicht zorgt
ervoor dat men een drang voelt om te voldoen aan de norm. De samenleving wordt
genormaliseerd. Neem zo als voorbeeld de panopticon gevangenis. De gevangenen konden
de toezichthouder niet zien, en wisten dus niet of ze wel of niet bekeken werden. Ze wilden
niet dat ze toezichthouder misdragend gedrag zou zien, dus ze hielden zich constant
bedeesd (Willems, D. 1989). Ze gedroegen zich zoals van hen verwacht werd, ze hielden zich
aan de norm. Wanneer men zich niet aan de norm hield, werd men bestraft.
3
